تأثیر سبب دفاعی خوانده در موضوع اختلاف - آنچه در بالا گفته

تأثیر سبب دفاعی خوانده در موضوع اختلاف - آنچه در بالا گفته شد بیشتر و به طور اصولی ناظر به موضوع اختلافی است که برآمده از اجتماع و گردآوری ادعای خواهان و سبب خواسته وی از یک طرف و ادعا و دفاع خوانده از سوی دیگر است که دادگاه را موظف میکند به موضوع اختلاف یاد شده رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید. موضوع اختلاف از آنچه پیش از این گفته شد، قلمروی محدودتر دارد و آن اندازه گسترده نیست که همه موارد و مصادیق دفاعی خوانده را در بر بگیرد. برای مثال هنگامی که خوانده در برابر دعوای مطالبه ثمن معامله به سبب بیع مدعی بطلان و بی اعتباری بیع مزبور به سبب عدم قابلیت تسلیم و تسلم مبیع میشود، موضوع اختلاف محصور میان همین ادعا و سبب دفاعی آن است؛ پس اگر دادگاهی در رسیدگی خود مبیع را قابل تسلیم تشخیص بدهد ولی از جهت دیگری مانند وجود شرط خلاف مقتضای ذات عقد بیع را بی اعتبار . ماده ۲۳۹ ق.آ.د. م : دادگاه نمی تواند گواه را به اداء گواهی ترغیب یا از آن منع یا او را در کیفیت گواهی راهنمایی یا در بیان مطالب کمک نماید، بلکه فقط مورد گواهی را طرح نموده و او را در بیان مطالب خود آزاد می گذارد.». <a class="artref" href="/ماده/ماده-1302-a_0815110236964">ماده ۱۳۰۲ قانون مدنی</a> : هرگاه در ذیل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست ابراز کننده بوده مندرجاتی باشد که حکایت از بی اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا قسمتی از مفاد سند نماید مندرجات مزبوره معتبر محسوب است اگر چه تاریخ و امضاء نداشته و یا به وسیله خط کشیدن و یا نحو دیگر باطل شده باشد.».