تاخیر قرار گیرد — در طبقه سوم

(۳) هرگاه جمع مدت تاخیر غیر مجاز از یک چهارم مدت پیمان بیشتر شود ولی پیمان ادامه یابد، مجموع خسارتهای تأخیر قابل دریافت از پیمانکار نمی تواند از جمع خسارت محاسبه شده بر پایه بند (۲) بیشتر شود و مدت اضافه بر یک چهارم مدت پیمان برای ادامه و انجام کار بدون دریافت خسارت منظور میشود». در این بند از ماده ۵۰ شرایط عمومی پیمان وجه التزام جریمه تاخیرات غیر مجاز پیمانکار به سه قسم، طبقه بندی شده است: طبقه یکم تاخیرات غیر مجاز کمتر از یک دهم مدت اولیه پیمان طبقه دوم: تاخیرات غیر مجاز بیشتر از یک دهم مدت اولیه پیمان اما کمتر از یک چهارم (۲۵) مدت اولیه پیمان. طبقه سوم: تاخیرات غیر مجاز بیشتر از یک چهارم مدت اولیه پیمان در طبقه نخست پیمانکار برای هر روز تاخیر در انجام کارها، معادل یک دوهزارم مبلغ باقیمانده کار مشمول جریمه میشود. در طبقه دوم، اگر تاخیرات غیر مجاز پیمانکار از یک دهم مدت پیمان بیشتر شود، تا میزان یک دهم طبق طبقه یکم جریمه می شود و کارفرما برای مازاد آن تا یک چهارم مدت پیمان برای هر روز تاخیر یک هزارم مبلغ باقیمانده کار، پیمانکار را جریمه می کند. در طبقه سوم، اگر جمع مدت تأخیر غیر مجاز پیمانکار از یک چهارم مدت پیمان بیشتر شود به شرطی که کار ادامه یابد مجموع خسارتهای تاخیر که باید از پیمانکار دریافت شود، نمی تواند بیش از جریمه مقرر در طبقه دوم باشد، یعنی کارفرما فقط و به طور کلی پیمانکار را برای هر روز تاخیر یک هزارم مبلغ باقیمانده کار جریمه می کند و مدت اضافه بر یک چهارم مدت پیمان را برای ادامه و انجام کار اصلاً جریمه نمی کند. طبق جز (۴) بند (ب) ماده ۵۰ شرایط عمومی پیمان منظور از مبلغ باقیمانده کار که در اجرای آن تاخیر شده است عبارت است از مبلغ پیمان منهای مبلغ صورت وضعیت مربوط به کارهای انجام یافته تا آخرین روز مدت پیمان». خسارت تاخیر ذکر شده در بند (الف) ماده ۵۰ شرایط عمومی پیمان دارای مستند قانونی است: ماده ۲۳۰ قانون مدنی اشعار میدارد اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف، متخلف مبلغی به عنوان خسارت تأدیه نماید حاکم نمی تواند او را به بیشتر و یا کمتر از آنچه ملزم شده است محکوم کند. تأدیه این نوع خسارت را اصطلاحاً در علم حقوق «وجه التزام» می گویند. یعنی وجه یا مبلغی که به واسطه آن، اگر متعهد از ایفای تعهد خودداری کند، به متعهدله باید پرداخت کند. منتها گاهی این وجه التزام مربوط به تعهد اصلی است و گاهی راجع به انجام یا ترک فعل شرطی از شروط قرارداد و گاهی نیز مربوط به تاخیر در انجام تعهد است. هر سه نوع از وجه التزام مذکور در پیمان با ذکر مثالهای زیر وجود دارد: ۱) اگر پیمانکار تعهد اصلی خود را که عبارت است از اجرای موضوع پیمان، انجام ندهد، کارفرما (متعهدله) می تواند علاوه بر فسخ پیمان، تضمین انجام تعهدات و حسن انجام کار او را که معمولاً ضمانت نامه بانکی و پول نقد است، ضبط و به حساب خزانه واریز می کند موضوع بند «ب» ماده ۴۷ شرایط عمومی پیمان)