تأملی در موارد عدول از اصول حاکم بر قصاص عضو (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: حسین فخر آرش رستمی کمان
منبع: فقه و حقوق اسلامی سال نهم بهار و تابستان 1397 شماره 16
چکیده
قصاص از احکام امضایی اسلام است که برای مجنی علیه امکان ایجاد جراحتی مثل آنچه جانی بر او وارد کرده است، فراهم می کند. قصاص، مجازات اولیه جنایت عمدی است که استیفای آن مبتنی بر رعایت چند اصل اساسی می باشد؛ ازجمله اصل مماثله و تساوی، اصل عدم تغریر و اصل تکافو و برابری. لیکن در مواردی که اجرای قصاص باعث تخطی از این اصول باشد، این اصل با اصل دیگری جایگزین شده، قصاص تبدیل به دیه می شود. این جایگزینی اصول، خود متکی بر چند اصل زیربنایی دیگر در اسلام است؛ ازجمله اصل احتیاط در دماء یا اصل توقیفی بودن قصاص و اصل تساوی در مجازات که عدول از این اصول نیازمند دلیل موثق و معتبری است که قدرت تخصیص آن را داشته باشد. با وجود این در قانون مجازات اسلامی 1392 در قصاص برخی از اعضا شاهد عدول از این قواعد هستیم؛ ازجمله قصاص دست چپ جانی در صورت نبود دست راست و قصاص پا به جای دست در حالت نبود دست (ماده 393 ق.م.ا) یا قصاص شخص دو چشم که شخص تک چشم را عمداً نابینا نماید (ماده 403 ق.م.ا) و یا قصاص زبان دارای حس چشایی در برابر زبان بدون حس چشایی (ماده 410 ق.م.ا) و پلک چشم بینا در برابر پلک چشم نابینا (ماده 406 ق.م.ا)، که با بررسی دلایل این احکام در فقه و ملاحظه نظریات مختلف و نیز رویکرد سایر مذاهب در این موارد و تطبیق آن با اصول حقوقی این استثناها را مطالعه می کنیم و دلایل این جایگزینی را بررسی خواهیم کرد.
موارد مرتبط 72
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
نحوه محاسبه مهریه وجه رایج
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
فوریت خیار تخلف از شرط
مواد 403 و 405 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- اعمال خیار تأخیر ثمن در صورت پرداخت ثمن با چک (2)- اعمال خیار تاخیر ثمن در فرض اخذ گواهی عدم پرداخت چک ثمن
ماده 403 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار شرط واگذاری احراز عدم انجام تعهد به طرف مقابل
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
دعوی اثبات وقوع بیع عادی
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
دعوای تنفیذ فسخ قرارداد
مواد 403 و 10 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
آثار ضمانت تضامنی در اسناد تجاری
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
قلمرو مسئولیت ضامن
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
(1)- اعمال خیار تأخیر ثمن در صورت پرداخت ثمن با چک (2)- اعمال خیار تاخیر ثمن در فرض اخذ گواهی عدم پرداخت چک ثمن
ماده 403 از قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
قلمرو مسئولیت ضامن
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارت تاخیر تادیه از مضمون عنه ورشکسته
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مسئولیت ضامنین تنها محدود به اصل بدهی و کارمزد آن است و در خصوص جرائم تأخیر نظر به عدم وجود دین در زمان ضمانت مسئولیتی متوجه ضامن نیست.
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
ضمان درک و مسئولیت خسارات مشتری بیع فاسد
قانون مدنی و همچنین لحاظ ماده 393
-
رأی
هماستناد
ضمان درک و مسئولیت خسارات مشتری بیع فاسد
قانون مدنی و همچنین لحاظ ماده 393
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای اقامه دعوای نفی ولد در خارج از مهلت
قانون مدنی و قسمت اخیر ماده 403
-
رأی
هماستناد
ابطال اجراییه و توقف عملیات اجرایی به دلیل تاخیر 6 ساله در اعمال حق فسخ قرارداد توسط طرف مقابل
ماده 403 از قانون مدنی هدف و غایت خوانده ردیف اول التزام خوانده ردیف دوم به ع
-
رأی
هماستناد
مسئولیت صادرکننده و ظهرنویس در حواله های پرداخت
قانون مدنی و همچنین ماده 403
-
رأی
هماستناد
استناد به شروط قرارداد فضولی در برابر مالک
ماده 403 ق م مطالبه قسمتی از ثمن به هر نحو از انحاء باشد به قرائنی مقصود
-
رأی
هماستناد
استناد به شهادت شهود بهعنوان دلیل اعاده دادرسی
ماده 403 ق م مطالبه قسمتی از ثمن به هر نحو از انحاء باشد به قرائنی مقصود
-
رأی
هماستناد
تاثیر بدهی زوج بر شرط تنصیف دارایی
ماده403 قانون مدنی تایید و ابرام مینماید
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 403 از قانون مدنی هدف و غایت خوانده ردیف اول التزام خوانده ردیف دوم به ع
-
رأی
هماستناد
فوریت خیار تخلف از شرط
مواد 403 و 405 قانون مدنی و حاکمیت اصل لزوم حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می نم
-
رأی
هماستناد
شرط مطالبه ارش
ماده 410 قانون مدنی اعلام کرد که خواهان اراده ای برای اعمال خیار نداشته و
-
رأی
هماستناد
شرط مطالبه ارش
ماده 410 قانون مدنی در صورتیکه مبیع دارای اوصافی که در آن ذکر شده است نباش
-
رأی
هماستناد
معیار محاسبه مهریه به نرخ روز
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
نوع حکم و نوع طلاق در صورت درخواست طلاق از سوی زوجه
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مسئولیت ضامن در قرارداد مضاربه بانکی
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارت تاخیر تادیه از مضمون عنه ورشکسته
قانون مدنی، ماده 403
-
رأی
هماستناد
حدود مسئولیت ضامن در قرارداد مضاربه بانکی
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
تقید ضمانت نامه بانکی به زمان
قانون مدنی و مواد 403
-
رأی
هماستناد
تاثیر بدهی زوج بر شرط تنصیف دارایی
ماده 403 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ماهیت تصمیم دادگاه در خصوص دعوای در صلاحیت شورای حل اختلاف
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مسئولیت صادرکننده و ظهرنویس در حواله های پرداخت
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
مسئولیت ضامن در قرارداد مضاربه بانکی
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
معیار محاسبه مهریه به نرخ روز
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
حدود مسئولیت ضامن در قرارداد مضاربه بانکی
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
ماهیت تصمیم دادگاه در خصوص دعوای در صلاحیت شورای حل اختلاف
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
آثار ضمانت تضامنی در اسناد تجاری
قانون مدنی و ماده 403
-
رأی
هماستناد
دعوای تنفیذ فسخ قرارداد
ماده 403 و 10قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقید ضمانتنامه بانکی به زمان
قانون مدنی و مواد 403
نظریات مشورتی 3
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/520 — 1398/10/22
ماده 410 قانون مدنی صاحب خیار مختار است که بیع را فسخ کند یا به همان نحو ک
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1398/520 مورخ 1398/10/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تحقق خیار رویت وتخلف وصف و بررسی امکان مطالبه خسارت از فروشنده. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 410 قانون مدنی صاحب خیار مختار است که بیع را فسخ کند یا به همان نحو ک
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/520 مورخ 1398/10/22
ماده 410 قانون مدنی بیان می کند که صاحب خیار می تواند بیع را فسخ کند یا به
نشستهای قضایی 4
-
نشست قضایی
هماستناد
قابلیت اجرایی ذمّه مدیون ضم ذمّه ضامن
قانون مدنی و مواد 403
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه خسارت مدت سپری شده از زمان وقوع عقد تا زمان ابطال آن
قانون مدنی مجری خواهد بود (ماده 393
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه قیمت روز مبیع و خسارت از فروشنده در صورت بطلان عقد به جهت مستحقللغیر بودن مبیع
مواد 393 و 314 قانون مدنی به وضوح بیانگر این موضوع هستند که ارزش افزوده تنها در
-
نشست قضایی
هماستناد
وضعیت معاملات واقع در طرح شهرداری ها
مواد 410 و 422 قانون مدنی
مواد مرتبط 4
-
استناد
از این صفحه
ماده 393 — قانون مدنی
ماده 393 ق.م
-
استناد
از این صفحه
ماده 403 — قانون مدنی
ماده 403 ق.م
-
استناد
از این صفحه
ماده 410 — قانون مدنی
ماده 410 ق.م
-
استناد
از این صفحه
ماده 406 — قانون مدنی
ماده 406 ق.م
دکترین 21
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — دکتر ناصر کاتوزیان
ماده 403 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — گاهی نیز نهاد مطالبه موجب تبدیلید امانی
ماده 403 ق.م
-
مقاله
هماستناد
انتقاد به ماده ۳۹۵ قانون مدنی — عبارت اگر مشتری ثمن را در موعد
ماده 403 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
انتقاد به ماده ۳۹۵ قانون مدنی — اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبة
ماده 403 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
انتقاد به ماده ۳۹۵ قانون مدنی — اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبة
ماده 403 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
تمن معامله توسط حسین عقد بدون اراده طرفین خودبخود منحل می گردد
ماده 403 قانون مدنی بیان شده است حکم به تایید فسخ قرارداد را صادر و اعلام
-
مقاله
هماستناد
علی خودروی سمند خ
ماده 403 قانون مدنی بیان شده است حکم به تایید فسخ قرارداد را صادر و اعلام
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — عدم تطابق مورد معامله با اوصافی
ماده 410 قانون مدنی مثلا فروشنده در خصوص منزل اوصافی را ذکر کند
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — بنا به دلالت دو ماده ۴۱۰ و
ماده 410 قانون مدنی مثلا فروشنده در خصوص منزل اوصافی را ذکر کند
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — بنا به دلالت دو ماده ۴۱۰ و
ماده 410 قانون مدنی مثلا فروشنده در خصوص منزل اوصافی را ذکر کند
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — مشتری مالی را قبلاً دیده باشد و
مواد 410 و 413 قانون مدنی از مصادیق مختلف خیار رویت» است و هر دو مصداق را تحت ای
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — برخی از حقوق دانان از جمله دکتر
مواد 410 و 413 قانون مدنی از مصادیق مختلف خیار رویت» است و هر دو مصداق را تحت ای
-
مقاله
هماستناد
احراز وقوع عقد و رابطه قراردادی — برخی از حقوق دانان از جمله دکتر
مواد 410 و 413 قانون مدنی از مصادیق مختلف خیار رویت» است و هر دو مصداق را تحت ای
-
مقاله
هماستناد
عدم پرداخت ثمن معامله و تکلیف بایع در این خصوص — طبق ماده ۴۱۰ قانون مدنی خیار رویت
ماده 410 قانون مدنی خیار رویت و تخلف وصف زمانی ایجاد می شود که یکی از طرفی
-
مقاله
هماستناد
خیار: خیار رؤیت و تخلف وصف
ماده 410 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
ضمان درک (حقوق): مفاد ضمان درک
ماده 393 قانون مدنی اگر افزایش قیمت ناشی از نمایات منفصل باشد (مثل میوه در
-
مقاله
هماستناد
نکتهٔ فقهی: رابطه خریدار و مالک در صورت افزایش قیمت مبیع (ضمان درک (حقوق))
ماده 393 قانون مدنی اگر افزایش قیمت ناشی از نمایات منفصل باشد (مثل میوه در
-
مقاله
هماستناد
خیار تخلف از شرط فعل — اگر قصد طرفین یا ماهیت موضوع این
مواد 403 و 450 قانون مدنی اسقاط ضمنی خیار و التزام به عقد محسوب می شود
-
مقاله
هماستناد
خیار تخلف از شرط فعل — لازم به توضیح است رأی وحدت رویه
مواد 403 و 450 قانون مدنی اسقاط ضمنی خیار و التزام به عقد محسوب می شود
-
مقاله
هماستناد
خیار تخلف از شرط فعل — لازم به توضیح است رأی وحدت رویه
مواد 403 و 450 قانون مدنی اسقاط ضمنی خیار و التزام به عقد محسوب می شود
-
مقاله
هماستناد
عدم پرداخت ثمن معامله و تکلیف بایع در این خصوص
ماده 410 قانون مدنی خیار رویت و تخلف وصف زمانی ایجاد می شود که یکی از طرفی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
