حکم اجرایی و غیر اجرایی — به نحوی که به باور نگارنده می

حکم اجرایی حکمی است که دارای ویژگی اجرایی است. همه احکام این ویژگی را ندارند. جنبه اجرایی حکم دادگاه برآمده از ماهیت خواسته و نوع دعوای خواهان است. وصف اجرایی حکم دادگاه از مهمترین و اساسی ترین بخش اجرای احکام محسوب میشود به نحوی که به باور نگارنده می توان بر آن بود که عنصر اساسی و شاخص اجرای حکم دادگاه همین بخش یعنی وصف اجرایی حکم است. اهمیت خطیر و ویژه وصف اجرایی حکم دادگاه از آن روی است که اگر حکم دادگاه از چنین وصف و ویژگی برخوردار نباشد، امکان اجرای حکم غیر ممکن می شود. برخی از حقوقدانان بر این عقیده اند که اجرایی بودن حکم در برابر اعلامی بودن آن است. در حقیقت ایشان حکم اجرایی را در برابر حکم اعلامی قرار میدهند. این تقسیم، تقسیم درستی نیست. این نوع نگرش بیشتر برخاسته از ظاهر عبارات مندرج در ماده ۴ ق.آ.د.م است. زیرا بسیاری از احکام اعلامی نیز جنبه اجرایی دارند. در واقع باید گفت که اگر جنبه اعلامی را از هر حکمی سلب کنیم و خارج سازیم چیزی از حکم دادگاه باقی نخواهد ماند. همه احکام دادگاهها حتی آنهایی که جنبه اجرایی دارند عنصر اعلام حق، جزء لا یتجزای حکم است و قابل جداسازی از آن نیست. حکم اجرایی در برابر حکم اعلامی قرار ندارد بلکه در کنار آن است؛ توضیح این که وصف اعلامی در همه احکام دادگاهها وجود دارد و یکی از عناصر مهم هر حکمی که آن را از خواسته به ودیعه می گیرد جنبه اعلامی آن است. زیرا همان طور که گفتیم وصف اعلامی در همه احکام وجود دارد؛ خواه جنبه اجرایی داشته باشد یا نداشته باشد. بنابراین حکم اعلامی صرف را باید همتراز و هم سطح حکم غیر اجرایی قرار داد؛ بدین معنی که برخی احکام دادگاهها دارای جنبه اعلامی است بدون این که اجرایی باشند و برخی دیگر نیز افزون بر جنبه اعلامی وصف اجرایی نیز دارند. آنچه در برابر حکم اجرایی قرار میگیرد، حکم