زیر است شروط دوازده گانه — جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح

نکته ۴ آیا زوج می تواند پس از آنکه اجبار وی به پرداخت نفقه ممکن نشد، پس از دادخواست طلاق نفقه زوجه را پرداخت کند و درخواست رد تقاضای طلاق نماید؟ به نظر میرسد جواب باید منفی باشد، زیرا پس از آنکه اجبار وی ممکن نشد، وکالت تحقق یافته است. اداره حقوقی نیز در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۹۵/۱۵۱۲ مورخ ۱۳۹۵/۶/۲۹ بیان داشته با فرض صدور حکم به محکومیت زوج به پرداخت نفقه زوجه و قطعیت آن و صدور اجرائیه و عدم اجرای حکم مزبور در موعد قانونی از سوی م. ع. و عدم امکان اجرای حکم به طریق قانونی شرط وکالت مذکور در فرض استعلام محقق شده تحقق شرط نافی شرط محقق شده نمیباشد.» است ... و اعلام آمادگی زوج به پرداخت نفقه و اجرای حکم محکومیت فوق الذکر پس از نکته ۵ بر اساس ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی نیز در صورت عدم پرداخت نفقه و عدم امکان اجبار، زوجه می تواند تقاضای طلاق نماید. بنابراین، زوجه مخیر است که از جنبه قانونی امر موضوع ماده مذکور استفاده نماید یا از جنبه قراردادی شرط ضمن عقد نکاح و تحقق وکالت در طلاق. ۲- سوء رفتار و یا سوء معاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید. نکته سوء رفتار در بند ۴ ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی به جهت عسر و حرج زوجه که جنبه قانونی دارد نیز آمده است و زوجه مخیر است هر کدام از اختیارات قانونی یا قراردادی که به صلاح وی است استفاده نماید. ابتلاء زوج به بیماری های صعب العلاج به نحوی که دوام زناشویی برای زوجه مخاطره آمیز باشد. نکته مشابه این بند در بند ۵ ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی به جهت عسر و حرج زن آمده است. بنابراین زوجه میتواند از مقرره قانونی آن ماده هم بهره ببرد و یا اینکه به دنبال جنبه قرار دادی موضوع بوده و با تحقق وکالت در طلاق از این راه برای جدایی استفاده نماید. جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعاً ممکن نباشد. نکته ۱ این بند به نظر می رسد بدون کارشناسی درج شده است و نمی تواند مصداق عملی داشته باشد و شرط بی فایده ای محسوب می شود زیرا بر اساس صراحت بند ۳ ماده ۶۷۸ قانون مدنی وکالت به جنون وکیل و یا موکل از بین می رود. بنابراین با مرتفع شدن وکالت چگونه زوجه می تواند با وکالت ضمن عقد نکاح از طرف زوج خود را مطلقه نماید؟ در صورتی که نمیتواند هیچ اثر حقوقی داشته باشد. اداره حقوقی قوه قضائیه نیز در این باره نظر واحدی ندارد و در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۴۵۹ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۱۹ چنین بیان داشته ... (۲) نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه وکالت پیش بینی شده در سند نکاحیه موضوع شروط ضمن عقد ازدواج برخلاف اغلب موارد وکالت با لحاظ نفع وکیل و نه موکل در حالت افاقه برای زمان جنون خود تصمیم گیری می نماید، لذا جنون موکل تأثیری در صحت و بقای شرط وکالت ندارد. شایسته ذکر است این شرط با لحاظ دیدگاه فقهی مرحوم سید محمد کاظم یزدی در کتاب تکمله العروه الوثقی جلد ۱ صفحه ۱۲۵ ... در سند نکاحیه درج شده است. نظر اقلیت طبق بند ۳ ماده ۶۷۸ قانون مدنی به موت یا جنون وکیل یا موکل وکالت مرتفع می شود؛ بنابراین چنانچه حکم قطعی بر جنون زوج صادر شود، وکالت زوجه در طلاق منتفی است و بند ۴ شروط ضمن عقد نکاح فرض سؤال ب. ت. ب. صراحت ماده یاد شده، فاقد مصداق و غیر قابل اعمال است.» نکته ۲ به نظر میرسد حتی اگر وکالت مذکور را مرتفع شده تلقی کنیم زن بتواند از بند ۵ ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی در جهت عسر و حرج که بیان داشته ابتلاء به بیماری های صعب العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه صعب العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند، بهره مند شود و این بند شامل جنون مرد نیز میشود، مضافاً اینکه جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار اعم از اینکه مستمر یا ادواری باشد، به استناد ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی برای طرف مقابل ایجاد حق فسخ می نماید. -- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال زوج به شغلی که طبق نظر دادگاه صالح منافی با مصالح خانوادگی و حیثیت زوجه باشد. نکته این بند در جهت توازن بین حقوق زن و مرد گنجانده شده است زیرا بر اساس ماده ۱۱۱۷ قانون مدنی مرد می تواند زن را از حرفه یا شغلی که منافی مصالح خانوادگی باشد منع کند بر همین اساس حقی متقابل برای زن نیز در نظر گرفته شده است ۶- محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات ۵ سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که براثر عجز از پرداخت منجر به ۵ سال بازداشت شود و یا به حبس و جزای نقدی که مجموعاً منتهی به ۵ سال یا بیشتر بازداشت شود و حکم مجازات در حال اجراء باشد. نکته مشابه این مقرره در بند ۳ ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی به جهت عسر و حرج زن ذکر گردید. در این بند به صورت خلاصه آمده است محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر بنابراین زوجه مخیر است از این مقرره قانونی استفاده کند یا شرط ضمن عقد نکاح که جنبه قراردادی دارد. ابتلاء زوج به هرگونه اعتیاد مصری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل آورد و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد. نکته: مشابه این بند در بند ۲ ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی از مصادیق عسر و حرج زن آمده است. درباره عسر و حرج زن به طور مفصل در بخش جداگانه ای توضیح داده شده است. زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند. تشخیص ترک زندگی خانوادگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و یا شش ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید.