صاحب حساب — در حدود اختیارات خود انجام داده است

اتفاق آراء صدور چک با امضای ناقص موجب مسئولیت کیفری صادر کننده است؛ ولی چون سند مزبور کاملاً صحیحاً صادر نشده است دلالت بر اشتغال ذمه ۱ ماده ۶۷۴ قانون مدنی موکل باید تمام تعهداتی را که وکیل در حدود وکالت خود کرده است، انجام دهد. در مورد آنچه که در خارج از حدود وکالت انجام داده شده است موکل هیچ گونه تعهد نخواهد داشت مگر اینکه اعمال فضولی وکیل را صراحتاً یا ضمناً اجازه کند. صاحب حساب یعنی شرکت ندارد، مسئولیت مدنی هم متوجه امضاکننده سند است. نظر کمیسیون نشست قضایی (۵) مدنی ن. ب. ا. صادر کننده چک به نمایندگی از طرف صاحب حساب که شخصیت حقوقی است، مبادرت به صدور صاحب حساب متضامناً مسئول پرداخت وجه چک بوده امضا کننده چک طبق مقررات قانون صدور چک مسئولیت کیفری نیز خواهد داشت.» مسئولیت صاحب حساب علی الاصول ناشی از اقدامات وکیل یا صادر کننده چک است. این نوع مسئولیت مطابق قواعد عمومی مربوط به وکالت است. بر اساس احکام مربوط به مسئولیت موکل در مورد اقدامات وکیل آنچه از ماده ۶۷۴ قانون مدنی استنباط میشود این است که مسئولیت موکل در مقابل اقداماتی است که وکیل در حدود اختیارات خود انجام داده است. در صورتی که این اقدامات خارج از حدود اختیارات باشد، موکل در صورتی مسئولیت خواهد داشت که اعمال فضولی وکیل را به طور صریح یا ضمنی اجازه نماید. در مورد جریان این حکم نسبت به صدور چک این سؤال مطرح است که آیا صدور چک خارج از موضوع وکالت و اختیاراتی که به وکیل داده شده است موجب مسئولیت برای صاحب حساب می شود یا به لحاظ خروج وکیل از حدود وکالت نباید مسئولیت مربوط به چنین چکی را به عهده صاحب حساب گذاشت؟ به نظر می رسد حکم مقرر در ماده ۱۹ قانون صدور چک به طور مطلق مسئولیت اقدامات صادر کننده را به صاحب حساب تحمیل کرده است. بر خلاف ماده ۶۷۴ قانون مدنی و ماده ۱۲۵ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت که اشاره به اقدام نماینده در حدود اختیارات دارد، در ماده ۱۹ قانون صدور چک اشاره ای به این مهم نشده است. این پرسش در مجموعه خودآزمایی معاونت آموزش قوه قضاییه به این نحو مطرح و پاسخ داده شده است: شرکت سهامی الف خودرویی را از شرکت با مسئولیت محدود ب، به مبلغ چهل میلیون ریال خریداری می نماید. در قبال آن، مدیرعامل شرکت چکی را به میزان ثمن معامله صادر می نماید به همراه مهر شرکت) و معاونت آموزش قوه قضاییه رویه قضایی ایران، ج۱۳، پیشین، ص ۱۷۶.