ضمان عهده

ضمان عهده به معنی تضامن در رد اعیان است، مثلا اگر مبیع مستحق للغیر درآمد، بایع باید ثمن را به مشتری برگرداند و اگر ثمن مستحق للغیر درآمد، مشتری مبیع را به بایع برگرداند. مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-697-a_0815110236344">ماده ۶۹۷ قانون مدنی</a> : «ضمان عهده از مشتری یا بایع نسبت به درک مبیع یا ثمن در صورت مستحق‌للغیر درآمدن آن جایز است»، به نظر برخی از حقوقدانان، قانونگذار در این ماده، ضمان از اعیان یا رد مال معین را پذیرفته‌است، به همین دلیل نباید چنین ضمانی را، با مفهوم رایج و مصطلح ضمان ، خلط نمود، چون ناظر بر رد عین مال است؛ نه مال ثابت در ذمه ، ضمان موضوع این ماده، نوعی تعهد به نفع ثالث است، حتی اگر تصرفی که منشأ رد عین است؛ نامشروع باشد؛ نظیر غصب ، به نظر برخی دیگر از حقوقدانان، مال، تقسیم می‌گردد به دین و عین؛ لذا ضمان از اعیان موضوع این ماده صحیح بوده و مشمول حکم <a class="artref" href="/ماده/ماده-684-a_0815110236331">ماده ۶۸۴ قانون مدنی</a> نیز م. ب.. به عبارت دیگر ضمان عهده نوعی تعهد یا مسئولیت است که بر مبنای قرار گرفتن الزام بر عهده شخص تحلیل می شود و می تواند شامل تعهد به حفظ مال، انجام فعل، جبران خسارت یا تضمین اجرای تعهد باشد، بدون آنکه لزوما دین موجودی در ذمه ضامن قرار گیرد. ضمان عهده در برخی تحلیل های فقهی و حقوقی مبنایی برای توسعه قلمرو ضمان فراتر از دیون و پذیرش ضمان عرفی محسوب می شود. ضمان عهده نوعی ضمان است که ناظر به تعهد نسبت به بازگرداندن عین مبیع یا ثمن و جبران آثار ناشی از مستحق للغیر درآمدن یا بطلان معامله است. ضمان عهده در حقوق مدنی به طور خاص مورد شناسایی قرار گرفته و از ضمان معمول دین متمایز است. منبع: مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد دوم)، گنج دانش، 1388 · قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، میزان، 1389 · حقوق مدنی (جلد هفتم) (عقود معین اذنی و وثیقه ای)، جنگل، 1390 · «ضمانت مشروط در حقوق تجارت بین الملل و مقایسه آن با نهادهای حقوق داخلی؛ با تاکید بر مقررات اتاق بازرگانی بین المللی»، مجله حقوقی دادگستری، 1405