طرف دعوا در مفهوم عام و مطلق آن هم خواهان را در

طرف دعوا در مفهوم عام و مطلق آن هم خواهان را در بر میگیرد و هم خوانده را شامل می شود. در واقع هر شخصی که به نحوی از انحاء به عنوان یکی از اصحاب دعوی در دادرسی دخالت و ورود داشته باشد به عنوان طرف دعوا شناخته میشود؛ خواه خواهان و خوانده دعوای اصلی باشد یا خواهان و خوانده دعاوی طاری نظیر وارد و مورد ثالث در دعوای ورود ثالث و خواهان و خوانده تقابل در دعاوی متقابل و جالب و مجلوب ثالث در دعاوی جلب ثالث و غیره. بنابراین هر یک از اصحاب دعوا در این مفهوم و عنوان عام، طرف دعوا به شمار خواهند رفت و در حقیقت هر یک از اشخاصی که به نحوی از انحاء در دعوا مداخله دارد و در زمره اصحاب دعوا تلقی میشود نسبت به طرف یا طرفهای دیگر طرف دعوا محسوب می گردد مواد ۹۶ ۱۲۰، تبصره ۲ ماده ۲۱۲، تبصره ماده ۲۳۴، ۳۵۷ ۳۶۳، بند ۱ ماده ۳۷۸ بند ب ماده ۴۱۹، و ۴۵۷ ق.آ.د. م). بند الف ماده ۳۳۵ ق.آ.د.م نیز در مورد شمارش اشخاصی که حق تجدیدنظر خواهی دارند، از عنوان طرفین دعوا نام برده که بعضاً به صیغه جمع (مبنی) استعمال شده است. اما طرف دعوا در مفهوم و معنی خاص خود، صرفاً شامل خوانده دعوا یا کسی که در حکم خوانده باشد (ماده ۱۳۹ ق آدم، می گردد. در بسیاری موارد قانونگذار، عنوان و عبارت (طرف دعوا) را در جایی بدار برده که منحصراً نظر بر خوانده دعوا داشته است و خواسته تا از این عنوان در مقام خوانده استفاده کند. مواد ۱۴۴ و ۱۴۹ و ۳۴۶ و ۳۳۹ و ۳۸۲ و ۳۸۵ و ۵۰۷ و بند د ماده ۱۰۸، تبصره ماده ۱۰۹ و مواد ۱۱۵ و ۳۱۸ و ۳۲۱ و ۳۲۳ ق.آ.د.م از آن جمله اند که در آن مواد قانونی هدف از درج عنوان طرف دعوا همان خوانده اختیار شده است. به هر روی منظور از طرف دعوا در بحث حاضر همان مفهوم خاص یعنی خوانده است که دعوای اصلی به طرفیت و علیه او خوانده مطرح یا قابل طرح است. تعیین و شناسایی خوانده و طرف دعوا از اهمیت شایانی برخوردار است و اولین وظیفه خواهان آن است که خوانده و طرف یا طرفهای دعوای خود را تعیین و اعلام کند. بند ۲ ماده ۵۱ ق.آ.د.م یکی از نکات و شرایط تنظیم دادخواست را تعیین و درج نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و شغل خوانده را بر شمرده است. در واقع در دعاوی حقوقی و مدنی نمی توان بدون تعیین خوانده و طرف دعوا اقامه دعوا و تقدیم دادخواست نمود. زیرا همان طور که گفتیم طرفینی بودن دعوا از ویژگی های یک دعوا و جوهر آن است. در برخی دعاوی شناسایی خوانده و طرف دعوا به سهولت ممکن است و معمولاً با مانع خاصی مواجه و روبرو نیست. برای مثال در رابطه حقوقی ناشی از قرارداد بیع و دعوای برخاسته از آن، نظیر دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال که از سوی خریدار ممکن است طرح و اقامه شود اصولاً خوانده دعوا را همان بایع که بر ملک غیر منقول ثبت شده مالکیت رسمی نیز دارد، تشکیل می دهد و اصولاً دعوای مزبور باید به طرفیت و علیه بایع یاد شده مالک رسمی اقامه گردد. لیکن تعیین خوانده یا خواندگان در برخی دیگر از دعاوی به سادگی امکانپذیر نیست و محتاج به دقت نظر بیشتر و عمیق تری است.