مروری بر مفاهیم قرارداد و انواع آن — عقد عهدی

حتمی و قطعی بیان می دارند، اثر آن را موقوف به امر دیگری میکنند تا پس از وقوع شرط، تحقق پیدا کند. برای مثال اگر مردی به زنی بگوید خانه ام را به تو میفروشم به شرط آنکه با من نکاح کنی با فرض اینکه پیشنهاد مورد قبول زن واقع شود، تملک زمانی محقق خواهد شد که نکاح نیز بین آن دو واقع گردد. اصولاً آنچه می تواند موکول به امر دیگری باشد تأثیر عقد است و انشاء عقد نمیتواند معلق باشد. تصور انعقاد عقد به صورت معلق محال است؛ چون عقد یا با توافق اراده طرفین بوجود می آید یا منعقد نمی گردد. از نظر کاربردی عقود از جهات دیگری قابل تقسیم به عقود عهدی یا تملیکی عقود مالی یا غیر مالی عقود معوض یا غیر معوض و عقود قطعی و احتمالی و یا عقود اصلی و تبعی میباشند. عقد معوض عقد معوض به عقدی گفته میشود که هر یک از طرفین در ازای دریافت مالی یا انجام تعهدی در قبال طرف دیگر پرداخت مالی یا انجام تعهدی را قبول می کند. عقد غیر معوض عقد غیر معوض به عقدی اطلاق میشود که ی. ا. ط. پرداخت مالی یا انجام تعهدی را در مقابل طرف دیگر قبول میکند مثل اینکه کسی بنا به دلایل شخصی مال یا ملک خ. ر. ب. دیگری ببخشد. عقد تملیکی عقدی است که نتیجه آن انتقال مالکیت است مانند بیع که در نتیجه آن مالکیت فروشنده نسبت به مبیع به خریدار منتقل می شود و مالکیت خریدار نسبت به ثمن به فروشنده منتقل می گردد. عقد عهدی: عقدی است که در نتیجه آن حق دین و تعهدی برای یک طرف در مقابل طرف دیگر بوجود می آید، مانند آنکه یک شرکت باربری در مقابل صاحب کالایی تعهد می کند که کالا را به مقصد خاصی برساند و در عوض صاحب کالا تعهد میکند که وجهی را به وی بپردازد. عقد معین عقدی است که در قانون نام و مشخصات مخصوصی دارد و برای انعقاد آن از قالبهای ویژه ای استفاده میشود. مانند بیع اجاره و ... عقد غیر معین عقدی که دارای نام عنوان و قواعد خاصی نبوده و طبق ماده (۱۰) قانون مدنی و با شرایط مورد نظر طرفین عقد منعقد می گردد. عقد نافذ عقدی است صحیح که پس از انعقاد منشاء آثار قانونی باشد. یادداشت. نفوذ عقد یعنی الحاق و امضاء و تأئید عاقد یا مالک یا ولی قانونی آن به عقدی که قبلاً به صورت غیر نافذ بوده است. عقد غیر نافذ عقدی است ناقص که قابلیت کمال را دارد و با ضمیمه شدن رضای بعدی حیات حقوقی می یابد. به بیان دیگر عقد غیر نافذ عقدی است موقوف که اجازه به آن تحرک و نفوذ حقوقی می بخشد، مانند موارد اکراه و معامله فضولی که اجازه لاحق موجب تنفیذ آن می گردد. عقد فوری عقدی است که به محض انعقاد اثر آن محقق میشود و پایان می پذیرد. هر چند ممکن است اثر اجرای تعهدات آن موکول به زمانی دیگر بعد از انعقاد عقد شود. او رم. او رم. عقد مستمر عقدی است که اجرای تعهدات و آثار آن به محض انعقاد ایجاد نمی شود و پس از اجبار و اکراه عبارت از عملیاتی است که بر علیه یک نفر اعمال میشود تا رضای او به اجبار گرفته شود. اگر عملیات عبارت باشد از آزار یا صدمه بدنی اکراه مادی خواهد بود و اگر عبارت باشد از تخویف بیم دادن و ترساندن اکراه معنوی یا تهدید نامیده می شود. به موجب ماده (۲۰۳) قانون مدنی اکراه موجب عدم نفوذ معامله است اگر چه از طرف شخص خارجی غیر از متعاملین واقع شود. این قاعده کاملاً موافق منطق است زیرا صرف نظر از شخص تهدید کننده خود تهدید رضای مکروه را معلول نموده و موجب عدم نفوذ معامله میشود ولو اینکه تهدید کننده شخص خارجی باشد. معامله فضولی اگر شخصی بدون داشتن مأذونیت و داشتن هر گونه سمتی نسبت به انجام معامله ای برای دیگران اقدام نماید عمل وی فضولی است. تنها مالکین یا نمایندگان قانونی آنها وکیل، ولی وصی و قیم) میتوانند نسبت به انعقاد معامله اقدام نمایند. این عمل میتواند عقد عهدی یا تملیکی باشد. به این معنا که فضول برای دیگری تعهد ایجاد کرده باشد یا مال او را به دیگری بفروشد.