ماهیت حقوقی دادرسی فوری و دستور موقت — عملیات اجرا را به سبب تعلق محکوم

قرار رد ملازمه ای با اعمال دادرسی فوری نداشته و در عمل و رویه هم اغلب در همان ابتدای ملاحظه پرونده به استناد فقدان شرایط عام تقاضا اتخاذ می شود. در مواردی هم قاضی رسیدگی کننده در پی دادرسی فوری و ارزیابی دلایل و توجیهات متقاضی و بررسی شرایط و اوضاع و احوال و وجود یا فقدان فوریت صدور دستور موقت را مقتضی ندانسته و قرار رد درخواست آن را صادر می نماید. در مقررات دادرسی مدنی فرانسه که الهام بخش مقنن ما در انتخاب دادرسی فوری شده، این نوع دادرسی آیین های ویژه شمرده می شود. اما تدوین کنندگان قانون قدیم 1. Les principes directeurs tu procès شمس دکتر عبدالله جزوه آیین دادرسی مدنی تطبیقی مقطع دکترای تخصصی دانشکده حقوق CPC عنوان نهاد مزبور را ظاهراً با مسامحه زیر عنوان دادرسی استثنایی» و در کنار در حالی که در بررسی درخواست دستور موقت دادگاه دادرسی به معنای دقیق واژه انجام نمی دهد و از این رو بهتر بود نهاد به هر حال برداشتهای مختلف سبب شده بعضی حقوقدانان دادرسی فوری را نوعی دادرسی استثنایی در کنار دادرسی اختصاری بدانند و برخی دیگر ذیل مبحث آیین های ویژه و با عنوان دستور موقت آن را مورد بررسی و تحلیل قرار دهند. دادرسی فوری اختصاصی به دستور موقت ندارد و در هر مورد که قانون گذار حذف تشریفات غیر ضرور و رسیدگی قضایی با سرعت را برای تعیین تکلیف یک امر لازم دید انجام این پروسه معمول خواهد شد. مصادیق و مواردی که نیاز به تعیین تکلیف در زمان کوتاه دارند هم در قانون آیین دادرسی مدنی و هم دیگر مقررات شکلی آمده است بنابراین وقتی دادگاه مبادرت به صدور قرار قبولی یا رد تقاضای اعاده دادرسی می نماید تبصره ذیل ماده ۴۳۵ ق.آ.د. م) ناچاراً یک نوع بررسی اجمالی کوتاه را معمول داشته و در پی نتایج حاصل از آن این تصمیم ابتدایی را اتخاذ میکند و یا وقتی قرار توقیف عملیات اجرایی را با اعتراض ثالث صادر می نماید (ماده ۴۲۴ ق.آ.د. م) در واقع یک بررسی کوتاه و مقدماتی را معمول داشته و سپس تصمیم مزبور را اتخاذ می نماید. هر چند اتخاذ این تصمیم و مراعات این بررسی مستلزم تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و مراعات اصل تناظر نیست. یا در ارتباط با اتفاقات حین اجرای حکم ممکن است ثالثی درخواست توقف احمدی. دکتر نعمت. آیین دادرسی مدنی انتشارات اطلس چاپ اول ۱۳۷۱. ص ۲۷۹ و متین شمس دکتر عبد الله همان مأخذ ص ۳۶۵ و جزوه آیین دادرسی مدنی تطبیقی. ص۷۶. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. یا در ارتباط با اتفاقات حین اجرای حکم ممکن است ثالثی درخواست توقف احمدی. دکتر نعمت. آیین دادرسی مدنی انتشارات اطلس چاپ اول ۱۳۷۱. ص ۲۷۹ و متین شمس دکتر عبد الله همان مأخذ ص ۳۶۵ و جزوه آیین دادرسی مدنی تطبیقی. ص۷۶. عملیات اجرا را به سبب تعلق محکوم به به خود بنماید مواد ۱۴۶ و ۱۴۷ ق.ا.ا. م) در این صورت دادگاه پس از بررسی کوتاه قرار رد یا توقیف عملیات اجرایی را صادر می نماید. همچنین وفق مواد ۱ و ۴ و ۵ قانون اصلاح بعضی از مواد قانون ثبت و دفاتر اسناد رسمی ممکن است مرجع صالح ابتدائاً به تقاضای ذینفع متضرر از دستور اجرا) جریان دستور اجرای سند را متوقف نماید. نیل به این نتیجه و احراز ضرر متقاضی و خلاف قانون بودن دستور واحد اجرا مستلزم بررسی اجمالی تقاضا و اسناد و دلایل متقاضی است. یا قاضی دادگاه خانواده در دعاوی خانوادگی برای صدور دستور موقت وفق ماده ۷ یا تصمیم موقتی موضوع ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده، ناچار به رسیدگی اولیه و کوتاه و تعمق در مدارک ابرازی متقاضی و ضرورت اتخاذ تصمیم موقتی است. همین طور میتوان به مواد ۲۱ و ۲۲ قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ با موضوع انجام تعمیرات در عین مستاجره اشاره کرد که در قالب رسیدگی فوری بی آنکه محتاج به دستور موقت باشد، اتخاذ تصمیم می شود. در تمام این موارد رسیدگی سریع به منظور ارزیابی دلایل تقاضا به آن مقدار که برای صدور دستور موقت معمول میشود، صورت می گیرد. هر چند تصمیمات موقتی مذکور جز تصمیم وفق ماده ۷ قانون حمایت خانواده، دستور موقت به معنای مصطلح و دقیق و موضوع مواد ۳۱۰ تا ۳۲۵ ق.آ.د.م نیست و دارای تعریف و عناصر مستقلی است. اما به هر روی وجه مشترک همه آنها اعمال بررسی اولیه و رسیدگی اجمالی و سپس اتخاذ یک تصمیم موقتی و تبعی است. مطالعه در ویژگیها و آثار مترتب بر این دو و رویه قضایی و دکترین و دیدگاه های عاجله، وجود دادرسی فوری را ضروری در مواقعی دانسته که اجحاف و تعدی در شرف وقوع است و توجه آنی و فوری در دفع یا جلوگیری از آن لازم است. زیرا رسیدگی اختصاری با هرگونه تعجیل صورت گیرد مؤثر نخواهد بود، چه تا صدور حکم، مدعی علیه مدعی را دچار تشریفات نموده و در فرض صدور حکم هم خسارت جبران ناپذیری بر مدعی وارد شده و احقاق حق وی بی نتیجه خواهد ماند. جهت ماده ۱۵۵ دادرسی مدنی اعتبار مختوم بها) در این امر مورد پیدا نمی کند. ایشان بدون ارائه تعریف مشخصی از دستور موقت، در ذکر موارد کاربرد و نتایج آن به اقدام احتیاطی برای حفظ حق متقاضی، وصول موقت مدعی به حق خود (مانند ۱. متین دفتری دکتر احمد همان مأخذ. ص ۴۲۹. متین دفتری دکتر احمد مقاله محاکمات فوری مجموعه حقوقی سال ۱۳۱۷. شماره ۵۷. صص ۱ و ۲. جعفری لنگرودی دکتر محمد جعفر ترمینولوژی حقوق کتابخانه گنج دانش. چاپ اول، ۱۳۷۰ ص ۲۷۴. دادرسی فوری دستور موقت (جلد نخست) عملیات اجرا را به سبب تعلق محکوم به به خود بنماید مواد ۱۴۶ و ۱۴۷ ق.آ.د. م) در این صورت دادگاه پس از بررسی کوتاه قرار رد یا توقیف عملیات اجرایی را صادر می نماید. همچنین وفق مواد ۱ و ۴ و ۵ قانون اصلاح بعضی از مواد قانون ثبت و دفاتر سناد رسمی ممکن است مرجع صالح ابتدائاً به تقاضای ذی نفع متضرر از دستور اجرا) جریان دستور اجرای سند را متوقف نماید. نیل به این نتیجه و احراز ضرر متقاضی و خلاف قانون بودن دستور واحد اجرا مستلزم بررسی اجمالی تقاضا و اسناد و دلایل متقاضی است. یا قاضی دادگاه خانواده در دعاوی خانوادگی برای صدور دستور موقت وفق ماده ۷ یا تصمیم موقتی موضوع ماده ۴۲ قانون حمایت خانواده ناچار به رسیدگی اولیه و کوتاه و تعمق در مدارک برزی متقاضی و ضرورت اتخاذ تصمیم موقتی است.