دکترین
نظم تجارت الکترونیکی — ص 26 تا 30
⚠
حاکم بر قراردادهای الکترونیکی» مجله فقه و | ساله خود, وان آن را دارد که مالینهای
حقوق خانواده» بهار ۱۳۸۲ء ش ۰۲۹ ص ۱۵۷) اقتصادی و محیط اجتماعی را به شدت دکرگون
8 ادله پذیرش ت.ا: کند. بخشهای بزرگی همانند تجارت مخابرات. فروشندگان و خری_داران» عرضهکنندگان و | آموزش و پرورش» بهداشت و حتی دولت تحت
مصرفکنندگان دلایل متعدذدی در پذیرش ت.| تأثیر این پدیده قرار دارند. عدم بهرهگیری از
دارند. ت.ا با ایجاد کانالهای جدید انتشار | ت.ا به معنای از دست رفتن فرصتهای لحظهای
دانش و تعامل انسانی بازار جهانی را دگرگون و زودگذر در تجارت جهانی» تصعیف موقعیت
کرده است. رقابتی و سرانجام منزوی گشتن در عرصه تجارت
از تگاه مشتری ت.| متضمن دریافت اطلاعات | بینالمللی است. (آهنی» بتول» قواعد حاکم بر
خرید. کاهش هزینه به دلیل وجود رقابت میان | قراردادهای الکترونیکی,» مجله فقه و حقوق
نگاههاء حذف واسطهها و دسترسی به | خانواده» بهار ۰۱۳۸۲ ش ۲۹» ص ۱۶۲)
محصولات و خدماتی است که پیشتر امکان حقیقت ت.ا» یعنی «تملیک عین مقابل
دسترسی به آن نبود. این برای فروشنده به معنای | عوض معلوم»» موجب اشتباه والتباس هبه
1 دسترسی به بازار بزرگتر سرعت بیشتر, تبلیغ | معوض به آن شده است. به این تصور که هبه
ِْ ارزانترء کاهش هزینههای راهاندازی کسب و | معوض همان تملیک عین مقابل عوض معلوم
۱ کار ارتباط مستقیم با مشتری» ارزان بودن | است. ولی این تصور درست نیست» زیرا حقیقت
ا فنآوری جدید نسبت به نیروی انسانی و مخارج | هبه معوض همان هبه غیر معوض است و شرط
مکان و شناسایی سایر رقبای جهانی میباشد. عوض در آن» شرط خارجی بوده و از حقیقت
از دیدگاه اجتماعی. تجارت از طریق ایترنت عفد خارج است؛ بنابراین» هبه معوض به معدای
روابط تجاری را به طور فزایندهای گسترش انشای تملیک عین مقابل عوض معلوم نیست
میدهد. مردم قادر میشوند که در هر زمان و وگرنه تملک یکی از دو عوض بدون تملک
مکان با یکدیگر ارتباط برگرار کرده» به تجارت عوض دیگر تحقق نمییافت» بلکه حقیقت هبه. بپردازند که این امر اثر قابل "وجهی براز میان | اعم از مصوض و یا غیرمصوض بدین صورت
برد من موانیع جغرافبایی و اقتصادی دارد. | تعریف میشود: هبه» عقد تملیکی است که مورد
جهات احصادی یک سیستم موفق ت.! بطور هبه را از واهب به موهوب منتقل میکند. بدون
دابل ای زمان صرف شده از سفارش تا | اینکه شرط تملیک عوض در اصل تملیک
حمل, 2 ار صدور صورتحساب تا دریافت دخالتی داشته باشد. شرط تملیک عوض موحب
اریدضد که این امربه بهسود میشود که اگر موهوب به شرط عمل نکند واهب
منجر ود و دک بضی از سرمای از هبه خود رجوع نماید و اختیار بر هم زدن هبه را
ی ۰ بیتردید ت.| علیرشم عمر چند پیدا کند؛ بنابراین» حقیقت هبه معوض مانند هه
بخش اول- مبانی و تعاریف ۳۲
غیرمعوض در تملیک و انتقال مورد هبه است. | «ومَبِمَکَ هذا بعوض معلوم» (این مال را مقابل
بلکه تنها حقیقت بیع, تملیک عین مقابل عوض | عوض معلوم به تو هبه کردم) معنای بیم از آن
معلوم است. تبادر میکند؛ در این صورت» مفهوم تملیک بین
تحلیل فقهی و حقوقی مذکور این بیان را نیز رد | بیع وهبه» مشترک میشود.ء زیرا تملیک معنای
میکند که: اگر هبه را با الفاظ غیرصریح چون حقیقی بیم است. این است که فخر المحققین
«ملْکث کذا بکذا» بگویند و از این جمله هبه | تصریح میکند: «معنای «بعث» در زبان عربی,
معوض را اراده نمایند. بر بیع حمل میشود.ء زیرا | «ملکث غیری» است»» (حسنی عاملیء مفتاح
بیع اصل در تملیک اعیان مقابل عوض است. از | تجارت با سایر الفاظ عقود صحیح باشد وگرنه
این روء اگر «ملَکت کذا بکذا» بگویند. تنها بیع و | آن عقد باطل خواهد بود. (باقری اصل, حیدر
تجارت خواهد بود ولو اي ن که قصد هبه را داشته فسخ ت.| در حقوق ایرانء چ ۰۱ صص ۱:۹-۱۱۰)
باشندء مگر اي نکه قبول کنیم وقوع هبه با الفاظ | 8 امضایی بودن ت.ا:
غیر صریح هم صحیح باشد که در این صورت. | احکام عقود و معاملات امضایی است. نه
جمله مذکور با قصد هبه به عقد هبه حمل خواهد | تأُسیسی. مشهور بین حقوقدانان و فقیهان
درست نیستء زیرا ماهیت هبه» تملیک مجرد از چنین است که احکام مربوط به عبادات تأسیسی
وض يا مجانی است و برخلاف بیع به معنای هستند. ریرا این فقیهان معتقدند که هر جند
تملیک مقابل تملیک نیست؛ بنابراین» اگر | عباداتی نظیر نماز و روژه در ادیان گذشته نیرز
مقصود از هبه تملیک بدون عوض باشد. معنای | بوده است؛ اما نماز و روزه با این شرایط و
بخ و تجارت از آن تبادر نمیکند. ولی اگر | چگونگی» ویژه دین اسلام است؛ بنابراین» دین
تملیک با عوض باشد, به مقتضای ترکیب لفظ: | مقدس اسلامء احکام بالا را تأسیسی کرده است و
یکره ان رو و و و
متشرعه بوده و معنای خاصی دارند. در مقابل, | فقهی ر : ّ
احکاء امضاییء احکامی هستند که بین مردم | میداند. نجفضی»
بالعفود» (مائدهء ۱) امضاء فرموده و اگر مواردی» | جواهرالکلم ج ۰۲۵ صص ۹۴-۹۵) نذا
مانند معامله اربوی؛ و «غرری) را در کل قبول | تعریفهای لغوی» فقهی و مدنی خرید و فروش
نداشته. نظر خود را روشن بیان کرده است. در موارد سکوت شارع مقدس و | مدنی» ج ۰۲ ص ۳۳۱) و از آنجایی که ت.! نبود نهی کفایت میکند که شارع مقدس آن را رد همان خرید و فروش يا بیع است» لذا عقد ت.! به
ننموده و پذیرفته و آن عقد را در شرع» نظیر عرف | عنوان یکی از مصادیق «عقود» «اوفوا بالعقود؛ جایز و صحیح دانسته است. بوده وحکم امضایی تلقی میشود و احکام و
مینای استدلال مذکور آن است که شارع مقدس» | مقرات آن را مانسد سایر عقود باید از عرف
هرز اهمال و مسامحه نمیکند و آنچه را که مورد گرفت. مگراینکه خلاف این مطلب از شریعت
رضایت و مراد و مقصودش نیست به روشنی | ثابت شود. (باقری اصل, حیدرء فسخ ت.| در
اعلام میدارد. از نوع عقود تملیکی است. توضیح اي نکه
اختصاص به تجارت و خرید و فروش فیزیکی و عقود به تملیکی و تعهدی تفسیم میشوند. عقد
الکترونیکی ندارد. بلکه جمیع عقود و ایقاعات تملیکی آن است که یکی یا هر دو طرف عقد:
مورد عقد رهن مینویسد: «رهن معدای شرعی تملیکی دو طرفیء عقد بیع است که طی آن دو
اک ای هرکاب دنت به | رف تیگ مین تال موش انا
کار رفته است. به آن معنا حمل گردد ... رهن بر میهد چنان که مثال عقد تملیکی یک طرفی
ای نوی خود باقی مانده و تنها شارع مقدس, عقد هبه غیرمعوض است که شخصی مقابل
1 بط محیح آن را امضاء کرده است.» | دیگری هبهای بدون عوض میکند و عقد عهدی
جمی, محمدحسن, جسواهرالکلام. ج ۰۷۵ | آن است که شخصی مقابل یک یا چند نفر
۰ ۰ ۱ ۱ ۱ ۱ :۲۳
ٍ ٍ 5
را ۱
ٍ ۱۱
: سس ۱ 8 2 اما ۲ ی ی ۱
ی 4 و 202 ۵ شدای
سس 1
بخش اول- مبانی و تعاریف
انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری را تعهد
نماید. مثال عقد عهدی عقّد وکالت است که
شخصی طی آن انجام عملی را مقابل دیگری
نوع عقد تملیکی و هم از نوع عقد عهدی داشته
باشد. مثال جنین عقدی وصیت است.ء زیرا
وصیت. عقدی جایزی است که شخصی مال
موجود قابل تصرف خود و یا امور قابل تصرف
بعد از فوت خود را برای بعد فوات خود. به
دیگری تملیک و یا تعهد واگذار میکند تا
شخص دیگری آن مال را بعد از فوت اوء تملک
نماید و مورد تعهد را انجام دهد. از این ری
حقوق موضوعه و اسلامی وصیت را بر دو قسم:
تملیکی وعهدی دانسته (ق.م» ماده ۸۲۵) و
آنها را چنین تعریف نموده اند: وصیت تملیکی,
عبارت از آن است که کسی عین يا منفعتی را از
مال خود برای زمان بعد از فوتش به دیگری
مجانا تملیک کند و وصیت عهدی, عبارت از
آن است که شخصی یک . يا چند نفر را برای
انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مأمور
نماید. (ماده ۸۲۶ ق.م() بنابراین. متعلق وصیت
یا تملیک و یا تعهد بر انجام کاری است. بنابراین» ت.| از عقود تملیکی بوده و به تملک
مین مقابل عوض معلوم تعریف میشود و باید
ت.ا را تنها ناظر به بیع بدانیم؛ در این صورت. باید قبول نمود که حقیقت تملیک عین به عوض
تنها بیع است» نه چیز دیگر و اگر کسی بگوید:
«ملکمْک کذا کذاء, آن بیع خواهد بود. زیر
تملیک بر وجه مقابله حقیقی فقط بیم است و
جمله مذکور تنها به صور استعمال مجازی در
۱ ۳ ۲
۱ , ۱ ۱ 1 ۱ ۱
اه
۱ ۱ ۱
0 ۱
01۳/۱ ۱ ۱
1 کی
سس ۲۱
صلح یا هبه معوض با قصد آن دو به کار میرود و
به این ترتیب اگر کسی از جمله مذکور به
حقیقت. قصد صلح یا هبه معوض کند» هبه
معوض و صلح تحقق نخواهد یافت. مگر ای ن که
مقصود او از جمله مذکرو استعمال مجازی آن
باشد. بدین بیان که استعمال الفاظ غیر صریح را
برای انعقاد صلح و هبه معوض با قصد صلح و
هبه معوض ببذیریم و چنین مجازی را درآن دو
جایز بشماریم. از این تحلیل فقهی و حقوقی
حکم حالت شک از استعمال جمله مذکور در
بیع یا صلح و هبه معوض هم معلوم میشود. بدین
بیان که جمله مذکور» تملیک حقیقی در بیم و
تملیک مجازی در صلح و هبه معوض است و
هنگام شک دریکی از آنها باید جمله را بر
اساس اصالت حقیقت لفظی تفسیر نمود و بر
حقیقت. حمل کرد. (نجفشی,
جواهرالکلام» ج ۰۲۲ ص ۲۴۲) . (باقری اصل,
حیدرء فسخ ت.ا| در حقوق ایران. چ ۰۱ صص
۸۲-۸۰
8 محاسن ت.ا:
ولد ۳ ی
ود ٍ
۷ ۳ 7 ۵ پ ۰ 1
دورو و1
۱- سرعت بخشیدن به معاملات: به این صورت
که از طریق وسایل الکترونیکی میتوان در هر
گوشهای از جهان, کالای مورد نظر را از طریق
وب سایت مشاهده و نسبت به خریداری آن
اقدام نمود و یا در جهت ارائه خدمات باآن
شرکت يا موْسسهای که دارای وب سایت است. قرارداد منعمد کرد.
۲- ت.| باعث حذف فرآیندهای غیر ضروری در
انجام امور بازرگانی میشود.
۳- ت.| باعت کاهش هزینهها از طریق بهبود و
افزایش هماهنگی میشود.
۴- ت.اء باعث کاهش هزینههای اداری» به ویژه
هزینه مکاتبات» بهبود دسترسی به بازار و افزایش
تنرع برای مشتریان به معدای عام میشود. در
نتیجه باعث رقابت شدید. تنوع عرضهکنندگان و
محصولات و خدمات آنهاء کاهش هزینهها و
افزایش رضایت مندی مشتریان میگردد. (هنرنسد. مهسدی. ت.ا و فراردادصای
الکترونیکی, مجله دادرسی, ش ۸۵ فروردین و
اردیبهشت ۰۱۳۹۰ صص ۲۵-۲۶)
۵ جهانی نمودن بازرگانی و برداشتن مرزها؛ ۶ دسترسی آسان به هرگونه اطلاعات بازیگانی ؛ ۷ برشراری ارتساط سریع با خری_داران و
فروشندگان؛
۸- از میان رفتن فاصله جغرافیایی میان خریدار
و فروشنده:
٩ افزایش سرعت و کاستن از اتلافی زمان؛ ۰ خرید از فروشگاه میتواند ۴ ساعته و در
تمام روزهای هفته انجام گیرد؛ ۳ تمد وهی ال س
۳ بجه ی ۰ » : 5 ۱ ۰
ید ۳ ا اب :7 پا 5
۰ ی ۱
شش ٍ
۱ ۱ 9 1 و وا ۱ ۱
5 زک ی ۱ 9
ی
۱- برخی از فرآوردهها در همان زمان خرید قابل
دریافت از فروشگاه میباشد؛ : . اسر
۲- دردسر و استرس خرید از فروشگاههای
فیزیکی در خرید الکترونیکی وحود ندارد؛
۳- خریدار پس از گزینش کالا میتواند سفارش
و پرداخت هزینهها را به سادگی انجام دهد و کالا
را پس از مدتی در منزل دریافت کند؛
۴- کاتالوگ و مشخصات کالاها به سادگی در
دسترس بوده و همچنین خریدار میتواند
کالاهمای دلخواه خود را جست وج و کند. شرح
کالامان همراه با تصاویر بوده» حتی میتواند
تصویرهای سه بعدی را نیز در بر داشته باشد؛
۵- هزینه راهاندازی آنگونه فروشگاهها کمتر از
فروشگاههای فیزیکی است؛
۱۶- افزایش بهرهوری؛ ۷ توجه به مشتری و علایق مشتریان؛ ۸ تغییر جهت «عرضه -تقاضا» به «تقاضا-
عرضه»؛ بررسی موانع و عوامل
پیش برنده ت.| در آیران. محله پزوهشهای
مدیریت راهبردی» بهار ۱۳۸۵ ش ۰۳۷ صص
۱۹)
۰- ت.| اطلاعات کامل و گسترده ای درمورد هر
کالا دراختیار خریداران و فروشندگان قرار می
دهد که به دست آوردن چنین اطلاعاتی در
دنبای واقمی ارزش تجاری بسیاری دارد. اما
باون صرف هزینه و زمان امکان نخواهد داشت. (نقشینه.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
