دکترین
نقدی بر مهدورالدم مطلق بودن مرتکب جرم حدّی مستوجب سلب حیات (نقد بند الف ماده 302 قانون مجازات اسلامی 1392) (مقاله علمی وزارت علوم)
نقدی بر مهدورالدم مطلق بودن مرتکب جرم حدّی مستوجب سلب حیات (نقد بند الف ماده 302 قانون مجازات اسلامی 1392) (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: احمد حاجی ده آبادی
منبع: حقوق اسلامی سال 22 زمستان 1404 شماره 87
چکیده
در هر قتل عمدی، قصاص نیست، بلکه شرایطی لازم است که یکی از آنها، محقون الدم بودن مقتول است. کشتن مهدورالدم، نه قصاص به دنبال دارد و نه دیه. مهدورالدم بر دو قسم است: مطلق و نسبی. خون مهدورالدم مطلق نسبت به همگان هدر است، اما خون مهدورالدم نسبی نسبت به برخی هدر است. مشهور فقها مرتکب جرم حدی مستوجب سلب حیات را مهدورالدم مطلق می دانند و بند الف ماده 302 ق.م.ا. 1392 مطابق این نظر تنظیم شده است. مشهور فقها جز یکی دو دلیل، مانند اجماع و روایت سعید بن مسیب، دلایل خاصی را نیاورده اند، اما می توان دلایلی را برای این نظر اقامه کرد؛ همچون: «روایت ابی عبیده»، «عدم صدق مظلوماً»، «عدم صدق عدواناً»، «ترتّب حکم قتل بر نفس عمل و جرم حدی». این امر صحیح به نظر نمی رسد و باید با فقهایی هم عقیده بود که این گونه افراد را نسبت به امام و حاکم مهدورالدم می دانند؛ گرچه تنها دلیلی که بیان کرده اند، ردّ ادله گروه اول و حاکمیت عمومات قصاص است. با این وجود، می توان ادله دیگری برای این نظر اقامه کرد؛ همچون: «نبودن محاکمه غیابی د. ح. الله»، «صحیحه داود بن فرقد»، «آثار نامطلوب عملی مانند استناد گسترده به دفاع مهدورالدم بودن مقتول یا اعتقاد به مهدورالدم بودن و فرار قاتل از قصاص با ایجاد شبهه» و «توسعه مهدورالدم به مهدورالعضو و مهدورالجسم و مهدورالمال و....». نهایتاً آنکه، این معافیت را باید در مورد «محکوم به حد» و نه مرتکب جرم حدی و نیز «کسی که قصد اجرای حدود الهی را داشته است»، قابل اعمال دانست.
Criticizing the Outlawness of Hadd Offender Deserving Death against All Individuals (Criticizing the Paragraph A of Article 302 of Islamic Penal Code 2013)
موارد مرتبط 73
آرای مرتبط 36
-
رأی
هماستناد
رای شماره 334 مورخ 1396/11/030 هیات تخصصی عمران و شهر سازی دیوان عدالت اداری
مواد 302 و 301 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 302 ق.م
-
رأی
هماستناد
حکم به پرداخت دیه در فرض عدم مطالبه از ناحیه اولیاء دم
ماده 302 ق.م
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۳۳۴ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۳۰ هیأت تخصصی عمران و شهر سازی دیوان عدالت اداری
مواد 302 و 301 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت خاص متهم جهت تعلیق اجرای مجازات
ماده 302 از قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مرجع حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه کیفری یک و دو
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قرار می گیرد و طبق بند ت ماده 302
-
رأی
هماستناد
دفاع در منازعه منتهی به قتل
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مطرح گردید که در آن ادعا شده بود قت
-
رأی
هماستناد
شرط تعیین مجازات از باب جنبه عمومیِ بزه ایراد ضرب و جرح عمدی توسط دادگاه
مواد 302 ، 480 ، 48 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اخلال در نظم عمومی ناشی از نزاع دسته جمعی
مواد 302، 367، 480، 481، 484، 615 و 618 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
محکومیت متهمان به حبس و دیه بهدلیل اخلال در نظم و نزاع دستهجمعی با تایید دادگاه تجدیدنظر
مواد 302، 480، 614، 615 و 617 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در رسیدگی به اتهام فروش مال غیر
قانون مجازات اسلامی و ماده 302
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم رعایت تناسب در دفاع
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
ایراد ضرب وجرح عمدی با قمه در منازعه
مواد 302، 480، 614، 615 و 617 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تأثیر جنسیت در میزان دیه در تصادفات
ماده 302 از قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تجاوز از یا به مرزهای کشور
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 حکم به پرداخت دیه کامل مرد مسلمان ت
-
رأی
هماستناد
دفاع مشروع در قتل عمد
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
محکومیت و تجدیدنظر در پرونده سرقت و جرح عمدی: تبدیل حبس به جزای نقدی و حذف بخش تضامنی دیه
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 168 مورخ 1379/05/09 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 مجمع تشخیص مصلحت نظام نگذرد چنین حک
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه کیفری یک و دادگاه بخش در یک استان
قانون مجازات اسلامی و ماده 302
-
رأی
هماستناد
مصداق اعتقاد قاتل به مهدور الدم بودن مقتول
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 92/2/1 به خوبی و صراحتا به این موضوع پرد
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به اتهام کلاهبرداری
قانون مجازات اسلامی و ماده 302
-
رأی
هماستناد
محکومیت به ایراد ضرب و جرح عمدی و برائت از فحاشی و ترک انفاق در مرحله تجدیدنظر
مواد 302، 313، 480، 481، 484، 608 و 642 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در رسیدگی به اتهام زنای به عنف از طریق تهدید به انتشار فیلم آن
مواد 302، 306 و 373 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تشدید مجازات در مرحله تجدیدنظرخواهی
مواد 302، 480، 481، 415، 442 و 614 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در رسیدگی به اتهام متهم در صورت عدم کشف محل وقوع جرم
مواد 302، 480، 48 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم رعایت تناسب در دفاع
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مصداق اعتقاد قاتل به مهدور الدم بودن مقتول
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 92/2/1 به خوبی و صراحتا به این موضوع پرد
-
رأی
هماستناد
ملاک تعیین دادگاه صالح برای رسیدگی به بزه کلاهبرداری
قانون مجازات اسلامی و مواد 302
-
رأی
هماستناد
تجاوز از یا به مرزهای کشور
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 حکم به پرداخت دیه کامل مرد مسلمان ت
-
رأی
هماستناد
مرجع حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه کیفری یک و دو
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قرار می گیرد و طبق بند ت ماده 302
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
دفاع مشروع در قتل عمد
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 302
-
رأی
هماستناد
اعتراض بدون ذکر موجبات و جهات موجه به نظریه کارشناسی
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
عدم تحقق بزه سب النبی به نقل قول از دیگری
قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و مواد 302
نظریات مشورتی 17
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/3076 مورخ 1396/12/14
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
بررسی صلاحیت دادیار در رسیدگی به جنبه عمومی قتل
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/506 — 1399/07/07
مواد 302 ، 36 ، 31 ، 30 و 311 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/815 — 1400/11/18
مواد 302 ، 301 و 303 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1303 — 1398/09/03
مواد 302 ، 31 ، 30 ، 26 و 311 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه ٧/١٤٠١/١١٧٠
مواد 302 ،36 ،31 ،30و 311قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1403/1109 — 1404/06/11
مواد 302 ، 36 ، 31 ، 30 و 311 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1403/1083 — 1404/06/05
مواد 302 ، 36 ، 31 ، 30 و 311 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1404/698 — 1404/11/28
مواد 302 ، 36 ، 31 ، 30 و 311 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5674 مورخ 1383/07/29 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8399 مورخ 1375/12/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1486 مورخ 1383/03/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/971 مورخ 1384/02/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 302 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1027 مورخ 1396/05/04
ماده 302 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1175 مورخ 1396/05/25
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/92/2072 مورخ 1392/11/01
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 نیز مدت پرداخت دیه در قتل عمد یک سا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/664 مورخ 1400/06/22
ماده 302 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نباشد
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان یا عدم امکان جمع ماده 473 ق.م.ا 1392 با تبصره 1 ماده 41 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح
ماده 302 ق.م
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 302 — قانون مجازات اسلامی
ماده 302 قانون مجازات اسلامی 1392
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 302 — قانون مدنی
ماده 302 ق.م
دکترین 16
-
مقاله
هماستناد
ایستایی عملیات اجرا بر پایه دستور تاخیر یا قرار توقف اجرا
مواد 288، 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ایستایی عملیات اجرا بر پایه دستور تاخیر یا قرار توقف اجرا — مواد ۲۸۸
مواد 288، 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قلمرو تعهد طبیعی — منحصر کرد
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
قلمرو تعهد طبیعی — اما این عقیده در خور ایراد است
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعهد طبیعی در حقوق تطبیقی — مسئله آنجاست که درخواست پیش از اقامه
مواد 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعهد طبیعی در حقوق تطبیقی — متعهد نیز ممکن است با تحریف واقع
مواد 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — یا به موجب ماده ۶۵۴ ق
مواد 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — پرسش قابل تامل در این باره امکان
مواد 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — پرسش قابل تامل در این باره امکان
مواد 301 و 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رک ناصر کا توزیان عدالت قضایی، ص ۲۵۱ — ۲ ادعای پرداخت و انجام دادن تعهد
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رک ناصر کا توزیان عدالت قضایی، ص ۲۵۱ — این حکم در صورتی درست است که
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رک ناصر کا توزیان عدالت قضایی، ص ۲۵۱ — این حکم در صورتی درست است که
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض ادعای جعل و پرداخت دین — در این بند که با اندک تغییر
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض ادعای جعل و پرداخت دین — با وجود این حکم ماده ۲۲۸ ق
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض ادعای جعل و پرداخت دین — با وجود این حکم ماده ۲۲۸ ق
ماده 302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
الزامات خارج از قرارداد (حقوق): اسباب
ماده 302 قانون مدنی بیان می کند: «اگر کسی که اشتباها خود را مدیون می دانست
نکتههای مرتبط 1
-
هماستناد
مرجع صالح حل اختلاف در صلاحیت میان دادگاه کیفری یک و دادگاه بخش در یک استان
قانون مجازات اسلامی و ماده 302
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
