نکات مربوط به تعیین امین برای ناتوان — نظر اقلیت (کمیسیون آیین دادرسی مدنی)

در خصوص افرادی که در خارج از ایران هستند، مأمورین کنسولی ابتدا برای آنها امین موقت تعیین می کنند و در صورت تنفیذ آن توسط دادگاه شهرستان تهران نصب امین سؤال آیا فقط خود فرد می تواند از دادستان درخواست تعیین امین کند یا اینکه در در این باره اختلاف نظر وجود دارد برخی معتقدند ماده ۱۰۴ قانون امور حسبی صرفاً به خود شخص ناتوان اشاره کرده است که می تواند درخواست تعیین امین برای خود نماید و ماده ۱۰۷ نیز درباره این موضوع اشاره ای ب. غ. از آن نکرده است. عده ای دیگر معتقدند هر چند در قانون نصی درباره قبول درخواست از آقربا و بستگان وجود ندارد، اما چون هدف قانون گذار از وضع ماده ۱۰۴ قانون مذکور حمایت از افراد ناتوان بوده است، لذا اشکال قانونی مبنی بر درخواست بستگان و اقربا وجود ندارد. نظریه مشورتی شماره ۷۱۹۸/۱۴۸۳ مورخ ۱۳۹۸/۹/۲۶ مؤید همین نظر است. -۴- سؤال برای فردی که در کما است باید تعیین امین شود یا قیم؟ ب. ت. ب. اینکه ماده ۱۲۰۷ قانون مدنی بیهوشی و کما را جزء اسباب حجر به شمار نیاورده است حقوق دانان و حتی اداره حقوقی قوه قضائیه در این باره اختلاف نظر دارند. اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریات مشورتی متعددی از جمله نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۲۳۲ مورخ ۱۴۰۰/۴/۶ در پاسخ به این سؤال این گونه بیان داشت: نظر اکثریت کمیسیون آیین دادرسی مدنی در خصوص ضایعات مغزی به جز مرگ مغزی که توأم با حالت کما است، با عنایت به هدف مقنن از وضع ماده ۱۰۴ قانون امور حسبی که تحت حمایت قرار دادن افراد ناتوان و بیمار است تا وقفه ای در اداره امور آنان ایجاد نشود و از آنجا که فرد در حالت کما نمیتواند شخصاً از دادگاه تقاضای تعیین امین نماید، لذا تعیین امین توسط دادگاه با درخواست بستگان نزدیک فرد مذکور از جمله همسر یا اولاد فاقد اشکال قانونی است و به هر حال از موارد تعیین قیم نیست. پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد زنده ناتوان است. نظر اقلیت (کمیسیون آیین دادرسی مدنی): در فرضی که دادگاه احراز کند کما و بیهوشی نتیجه آسیب دیدگی یا از بین رفتن قشر مغز است به دلیل زوال عقل و تحقق حجر باید قیم نصب کند و پاسخ پرسش بعدی تابع احکام فرد محجور است. - تعیین ناظر دادگاه می تواند علاوه بر امین یک یا چند نفر ناظر (اطلاعی یا استصوابی) نیز معین کند ماده ۱۱۱ قانون امور حسبی). نقش امین چیست؟ مینی که برای فرد ناتوان تعیین می شود در حکم وکیل او است و کلیه احکام وکالت درباره او جاری می شود در سایر موارد که امین تعیین می شود وظایف و اختیارات و مسئولیتهای امین شبیه قیم است) ماده ۱۲۳ قانون امور حسبی. تعیین امین مانع تصرف خود فرد در اموالش نیست کسی که برای وی امین تعیین شده است خودش نیز میتواند در اموال خود تصرف نماید و امین نمی تواند مانع او شود ماده ۱۱۸ قانون امور حسبی چون اولاً فرد محجور محسوب نمی شود و قوای دماغی اوی سالم است؛ ثانیا، امین در این فرض در حکم وکیل است و احکام وکل بر او بار می شود. سایر موارد تعیین امین»: -۲- نصب امین موقت به جهت غیبت یا حبس ولی قهری ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی). -۳- تعیین امین موقت برای جنین جهت اداره سهم الارث احتمالی، با این شرط که جنین ولی قهری یا وصی منصوب از جانب ولی قهری نداشته باشد (مواد ۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون امور حسبی مادر در این فرض مقدم بر دیگران است. -۴- ضم امین به دلیل خیانت متولی وقف ماده (۷۹ قانون مدنی). --- تعیین امین جهت اداره امولی که وقف نیستند، اما برای مصارف عمومی اختصاص دارند بند ۲ ماده ۱۰۳ قانون امور حسبی).