پیدایش و سیر تحولات نظریه علت تعهد در تاریخ حقوق فرانسه (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: سید احمدعلی هاشمی امید توکلی کیا
منبع: دانشنامه های حقوقی دوره ششم بهار 1402 شماره 18
چکیده
نظریه علت تعهد یکی از پرچالش ترین نظریات حقوق فرانسه در سده های اخیر بوده است. بر اساس این نظریه هر قراردادی که از توافق طرفین به وجود می آید باید دارای علت تعهدی (Cause) باشد، زیرا هر شخصی که تعهدی را بر عهده می گیرد به دنبال هدفی است که مستقیماً از آن به دست می آید و آن هدف «علت تعهد» نام دارد. نظریه یادشده از حقوق روم سرچشمه می گیرد؛ در حقوق روم برای آنکه قراردادی معتبر شناخته شود و ایجاد تعهد نماید، باید دارای علت تعهدی باشد که نامشروع یا مغایر بااخلاق حسنه نباشد. نظریه علت تعهد در حقوق روم با تغییرات معنایی در قانون فرانسه وارد شد به طوری که در ماده 1108 قانون مدنی فرانسه، از جمله شرایط اعتبار قرارداد، صحیح و مشروع بودن «علت» دانسته شد؛ اما این مقرره با انتقادات زیادی از جانب حقوق دانان و رویه قضایی مواجه شد، تا اینکه سرانجام بر اساس ماده 1128 قانون مدنی جدید (اصلاحات 2016) جای خ. ر. ب. عنوان «محتوای مشروع و معین» داد و مفهوم علت یا جهت تعهد مذکور در مواد 1131 تا 1133 قانون مدنی فرانسه به طورکلی حذف شد. ب. ت. ب. اینکه این نظریه در حقوق ایران نیز وارد شده و مورد بررسی حقوق دانان ایرانی قرار گرفته است، شناخت، ریشه یابی و بررسی اعتبار آن می تواند برای جامعه حقوقی ایران نیز مفید واقع شود.
The Emergence and Evolution of the Theory of Cause of Obligation in the History of French Law
The theory of the cause of obligation has been one of the most challenging theories in French law in recent centuries. According to this theory, every contract that is concluded by the consent of the parties must have a cause, since every person who undertakes a commitment is looking for a goal to be directly achieved. The goal is called the "cause of obligation". The aforementioned theory originates from Roman law; In Roman law, in order for a contract to be recognized as valid and create an obligation, it must have a cause of obligation that is not illegal or contra bonos mores . The theory of the cause of obligation in Roman law entered French law along with certain conceptual modifications. For example, based on Article 1108 of the French Civil Code, one of the conditions for the validity of a contract was considered to be the lawfulness of its cause. However, this provision faced a lot of criticism from jurists and judicial precedent. Finally, based on Article 1128 of the new Civil Law (2016 amendments), it was replaced by " content which is lawful and certain" and the concept of cause of obligation mentioned in articles 1131 to 1133 of the French Civil Code was completely eliminated. Considering the fact that this theory has also been enshrined in Iranian law and examined by Iranian jurists, examination of its nature, origin and validity can be useful for the Iranian legal community as well.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط 80
آرای مرتبط 24
-
رأی
هماستناد
تاثیر سکونت زوج در کشورهای غیراسلامی در دعوای تمکین
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
عنوان خواسته در دعوای اعمال وکالت در طلاق
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نحوه رسیدگی در دادگاه خانواده
مواد 1108 و 1259 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مدعی در دعوی مطالبه نفقه
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به جهت ترک انفاق در دوران اعمال حق حبس
ماده 1108 ق.م
-
رأی
هماستناد
مطالبه نفقه با وجود زندگی مشترک
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به جهت ترک انفاق در دوران اعمال حق حبس
ماده 1108 ق.م
-
رأی
هماستناد
نحوه رسیدگی در دادگاه خانواده
مواد 1108و1259 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه نفقه بعد از صدور حکم الزام به تمکین
مواد 1108 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر درخواست فسخ نکاح توسط زوجه بر استحقاق نفقهمطالبه نفقه پس از درخواست فسخ نکاح توسط زوجه
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
امکان سنجی مطالبه نفقه آتی توسط زوجه و تعلق خسارت تاخیر تادیه نسبت به نفقه
ماده 1108 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رأی: ✅ اعاده دادرسی به استناد سند مکتوم (1395/08/10)
ماده 1108 از قانون مدنی مستحق نفقه نخواهد بود رای صادره غیابی ظرف 20 روز پس از
-
رأی
هماستناد
رأی: ✅مطلق روابط جنسی میان زوجین مسقط حق حبس زوجه (1391/12/08)
ماده 1108 قانون مدنی مستحق نفقه نخواهد بود
-
رأی
هماستناد
تکلیف دیوان عالی در فرض انصراف خواهان بدوی از دعوا
مواد 1128 و 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به علت کتمان سابقه ازدواج
مواد 1128 و 438 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل ازدواج سابق زوجه
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
کتمان بیماری لوپوس در نکاح
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به علتِ کتمانِ ازدواج سابق
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل عقب ماندگی ذهنی زوجه
مواد 1128 و 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل سوختگی بدن زوجه
مواد 1128 و 235 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم امضای دادخواست
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار شروط بنایی در نکاح
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
ماده 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
ماده 1128 قانون مدنی
نظریات مشورتی 18
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/94/200 مورخ 1394/01/29
مواد 1108 و 1114 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2764 مورخ 1398/07/09
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/788 — 1400/10/19
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/97/2764 — 1398/07/09
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 200/94/7 مورخ 1394/01/29 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص عدم تأثیر رابطه نامشروع زوجه بر حق نفقه بدون اثبات نشوز و حکم دادگاه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1108 و 1114 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/293 مورخ 1402/06/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/788 مورخ 1400/10/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص عدم تمکینی که موجب محرومیت زوجه از نفقه است.( استحقاق دریافت نفقه برای زوجه ای که به دلیل حبس زوج، امکان تمک
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/97/2764 مورخ 1398/07/09 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8861 مورخ 1385/11/24 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تفاوت درخواست الزام به تمکین و دعوای ترک انفاق با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/126 مورخ 1376/06/28 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص تعریف و قلمرو تمکین بر اساس ماده 1108 قانون مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/983 مورخ 1391/05/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی لزوم تمکین زوجه در صورت تغییر مسکن از طرف زوج به شهر دیگری غیر از شهر محل اشتغال زوجه با اصلاحات و الحاقات
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/10639 مورخ 1382/12/27 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مقررات و احکام نفقه و مسائل مالی مربوط به طلاق با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7160 مورخ 1386/10/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8861 مورخ 1385/11/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5902 مورخ 1386/09/06 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص بررسی الزام زوجه به سکنای در منزل شوهر و احراز خوف ضرر با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1108 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1297 مورخ 1391/06/27 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی امکان اسقاط نفقه زوجه در صورت توافق زوجین جهت تأخیر در ایجاد زندگی مشترک با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1108 و 1114 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/414 مورخ 1396/02/23
ماده 1128 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/785 مورخ 1398/11/06
ماده 1128 قانون مدنی
نشستهای قضایی 4
-
نشست قضایی
هماستناد
بار اثبات تمکین خاص زوجه نسبت به زوج در بحث ترک انفاق کیفری
ماده 1108 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه نفقه و هزینه های جنین از سوی زن ناشزه
ماده 1108 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
عدم پرداخت نفقه به علت خیانت زوجه
مواد 1108 و 1114 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
شرایط استماع دعوی الزام به تمکین علیه زوجه
ماده 1108 قانون مدنی
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 1108 — قانون مدنی
ماده 1108 قانون مدنی فرانسه
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 1128 — قانون مدنی
بر اساس ماده 1128 قانون مدنی جدید (اصلاحات 2016
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
عنوان خواسته در دعوای اعمال وکالت در طلاق
ماده 1108 قانون مدنی
دکترین 31
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تمکین
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تمکین — طرح دعوای الزام زوجه به تمکین بیشتر
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تمکین — ماده ۴ قانون حمایت از خانواده رسیدگی
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تمکین — ماده ۱۱۰۸ ق
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تمکین — ماده ۱۱۰۸ ق
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
به موجب عقد نکاح زن تکلیف دارد در منزل شوهر سکنی گزیند
مواد 1109، 1108 و 1114 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — حکم بطلان نکاح بنا به دعوای زوج
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — فسخ نکاح تصمیم ماهوی دادگاه خانواده پس
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — فسخ نکاح تصمیم ماهوی دادگاه خانواده پس
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — گفتنی است اگر طلاق غیر بائن و
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — وکالت برای اجرای صیفه طلاق را
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — وکالت برای اجرای صیفه طلاق را
ماده 1128 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — فرق بین فسخ با منفسخ عبارت است
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — رک مواد ۳۹۶ تا ۴۵۷ ق
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم امکان انجام عمل از سوی دیگری — داد باخته حاضر به تمکین نیست از
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم امکان انجام عمل از سوی دیگری — داد باخته حاضر به تمکین نیست از
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم امکان انجام عمل از سوی دیگری — داد باخته حاضر به تمکین نیست از
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم الزام به تمکین — دعوای الزام به تمکین بر پایه رابطه
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم الزام به تمکین — نتیجه عدم تمکین زن از مرد توصیف
ماده 1108 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور حکم قطعی و پیش از صدور اجرائیه — در احکام با موضوع غیر مالی درخواست
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور حکم قطعی و پیش از صدور اجرائیه — در پاره ای از احکام غیر مالی
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور حکم قطعی و پیش از صدور اجرائیه — در پاره ای از احکام غیر مالی
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور اجرائیه و در امتداد عملیات اجرایی — در پاره ای از احکام غیر مالی
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور اجرائیه و در امتداد عملیات اجرایی — نمی توان مخاطرات زندگی با مجنون را
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صدور اجرائیه و در امتداد عملیات اجرایی — نمی توان مخاطرات زندگی با مجنون را
مواد 1108 و 1115 ق.م
-
مقاله
هماستناد
صفایی
ماده 1108 قانون مدنی مستحق دریافت نفقه نخواهد بود
-
مقاله
هماستناد
در زندگی زناشویی هم اگر هر یک از زوجین از انجام وظایف
ماده 1108 قانون مدنی مستحق دریافت نفقه نخواهد بود
-
مقاله
هماستناد
در زندگی زناشویی هم اگر هر یک از زوجین از انجام وظایف
ماده 1108 قانون مدنی مستحق دریافت نفقه نخواهد بود
-
مقاله
هماستناد
اثبات سبب و مانع — دست دارد به یقین کامل نمی رسد
قانون مدنی در ماده 1108
-
مقاله
هماستناد
اثبات سبب و مانع — با آوردن مثالی از حقوق خانواده به
قانون مدنی در ماده 1108
-
مقاله
هماستناد
اثبات سبب و مانع — با آوردن مثالی از حقوق خانواده به
قانون مدنی در ماده 1108
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
