نشست قضایی
آثار فسخ نکاح در صورت فوت زوج قبل از قطعیت رأی اعلام صحت فسخ نکاح
خلاصه
این پرسش مطرح شد که اگر زوج پیش از قطعیت حکم فسخ نکاح فوت کند، آیا زوجه وارث محسوب میشود یا خیر. هیأت عالی و اکثریت بر این عقیدهاند که تا پیش از قطعیت حکم، رابطه زوجیت باقی است و زوجه از ارث بهرهمند میشود.
اصلِ حقوقی: تا زمان قطعیت رأی دادگاه مبنی بر فسخ نکاح، رابطه زوجیت باقی است و فوت زوج پیش از قطعیت، مانع ارث بردن زوجه نمیشود.
مستند: مواد 880، 881، 882، 940، 943، 944 و 945 قانون مدنی
کلیدواژهها: فسخ نکاح، قطعیت رأی، فوت زوج، ارث، رابطه زوجیت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
آثار فسخ نکاح در صورت فوت زوج قبل از قطعیت رأی اعلام صحت فسخ نکاح
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 10 آبان 1388 در استان آذربایجان غربی برگزار شد، موضوع مورد بحث آثار فسخ نکاح در صورت فوت زوج قبل از قطعیت رای اعلام صحت فسخ نکاح بود. پرسش مطرحشده این بود که آیا زوجه در صورت فوت زوج، چه قبل و چه بعد از ابلاغ حکم و قبل از قطعیت دادنامه، به عنوان وارث تلقی میشود یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که قبل از قطعیت حکم فسخ نکاح، آثار آن قابل اعمال نبوده و فوت زوج موجب انحلال نکاح نمیشود؛ بنابراین زوجه به عنوان وارث زوج متوفی محسوب میشود. نظر اکثریت بر این است که فسخ هر معامله نیاز به تایید دادگاه دارد و تا قبل از تاریخ اعلان فسخ، رابطه قراردادی برقرار است؛ لذا قطع رابطه زوجیت از تاریخ قطعیت دادنامه آغاز میشود. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور است که به محض صدور حکم تایید فسخ، رابطه زوجیت قطع میشود و در نتیجه، در صورت فوت یکی از زوجین، دیگری از وراث نخواهد بود. این نظرات بر اساس مواد قانونی 880، 881، 882، 940، 943، 944 و 945 قانون مدنی مطرح شده است که قواعد ارث را به عنوان قواعد آمرانه و مرتبط با نظم عمومی معرفی میکنند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1388/08/10
برگزار شده توسط: استان آذربایجان غربی/ شهر بوکانموضوع
آثار فسخ نکاح در صورت فوت زوج قبل از قطعیت رأی اعلام صحت فسخ نکاحپرسش
چنانچه دادگاه حکم بر فسخ نکاح زوجه صادر نماید و قبل یا بعد از ابلاغ حکم و قبل از قطعیت دادنامه زوج فوت کند، آیا زوجه وارث تلقی میشود؟نظر هیئت عالی
قبل از قطعیت حکم فسخ نکاح، آثار آن قابل اعمال نبوده و تفاوتی از این حیث بین نکاح و سایر عقود و احکام نیست؛ با این ترتیب فوت زوج قبل از قطعیت رأی اعلام صحت فسخ نکاح، موجب انحلال نکاح از این حیث نمیگردد. در نتیجه زوجه در زمره ورثه زوج متوفیٰ محسوب میشود، لذا نظر اکثریت صائب به نظر میرسد.نظر اکثریت
فسخ هر معامله به لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید، به عمل خواهد آمد. لکن ذینفع باید با مراجعه به محاکم در مقام تأیید اعلان فسخ برآید که دادگاه نیز با بررسی موضوع، به صدور حکم با درج تاریخ فسخ مبادرت مینماید. بنابراین، مدعی اعلان فسخ در مقام اثبات ادعا بر یک امر حادثی در گذشته است تا از امتیازات فسخ بهرهمند شود چون فسخ نسبت به گذشته اثر نداشته و تا قبل از تاریخ اعلان فسخ به لحاظ وجود رابطه قراردادی، آثار هر عقدی من جمله منافع، تابع قواعد و مقررات عام است، به بیان دیگر، از تاریخ اعلان فسخ هیچگونه رابطه قراردادی بین طرفین حاکم نخواهد بود. با جمیع این اوصاف، استدلال فوق در عقودی قابل تسری است که مرتبط با حقوق خانواده، اجتماع و نظم عمومی نباشد. در عقودی چون نکاح که دارای شرایط موصوف است، استدلال مارالذکر قابل اعمال نیست، چرا که اولاً: مقنن در انحلال نکاح دائم و منقطع با فسخ، طلاق یا انقضای مدت، اصولاً نگاه داشتن عده بر زوجه و ممانعت از انتخاب زوج دیگری در آن ایام (مدت عده) را شرط لازم دانسته است. فلسفه اهم وضع موضوع اخیر در شرع و قانون، در آن است که مقنن با وصف قطع رابطه زوجیت با فسخ، طلاق یا انقضای مدت، محتمل بر توافق آنها بر وقوع عقد نکاح جدید با یکدیگر دانسته چرا که استحکام هر زندگی زناشویی و در صورت انحلال آن، اعاده وضع به حال اول به یقین حسن آثار در پی خواهد داشت و از تبعات منفی آن جلوگیری خواهد شد. ثانیاً: اصل بر آن است که زوجین از یکدیگر ارث میبرند مگر در موارد خاص، با استناد به مواد 880،881،882،940،943، 944 و 945 از قانون مدنی. قواعد ارث از قواعد آمرانه و مرتبط به نظم عمومی است؛ بنابراین، محق نبودن شخص یا اشخاص از ارث مستلزم دلیل است. بنابراین، با استدلالهای فوق و به صرف صدور حکم تأیید فسخ نکاح که موید اعلان تاریخ حدوث فسخ است نباید از آن وقعه رابطه زوجیت را قطع دانست بلکه قطع رابطه زوجیت از تاریخ قطعیت دادنامه م. ب. و قبل از قطعیت دادنامه رابطه توارث برقرار خواهد بود.نظر اقلیت
فسخ هر معامله به لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید به عمل خواهد آمد، لکن ذینفع باید با مراجعه به محاکم در مقام تأیید اعلان فسخ برآید؛ دادگاه با بررسی موضوع مبادرت به صدور حکم با درج تاریخ فسخ مینماید. بنابراین، مدعی اعلان فسخ در مقام اثبات ادعا بر یک امر حادثی در گذشته است تا از امتیازات فسخ بهرهمند شود چون فسخ نسبت به گذشته اثری نداشته است. تا قبل از تاریخ اعلان فسخ به لحاظ وجود رابطه قراردادی آثار هر عقدی من جمله منافع، تابع قواعد و مقررات عام است، به عبارت دیگر از تاریخ اعلان فسخ، هیچگونه رابطه قراردادی بین طرفین حاکم نخواهد بود. بدین جهت به صرف صدور حکم تأیید فسخ نکاح که مبین اعلان تاریخ حدوث فسخ است، از آن وقعه رابطه زوجیت حاکم نخواهد بود و به تبع آن از تاریخ حدوث فسخ، چنانچه احدی از زوجین فوت کند، دیگری از وراث نخواهد بود.موارد مرتبط 36
آرای مرتبط 8
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه متوفی از شرکت بیمه توسط راننده مقصر به عنوان وارث
ماده 880 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای محرومیت از ارث به دلیل معاونت در قتل
ماده 880 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای محرومیت از ارث به دلیل معاونت در قتل
ماده 880 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه متوفی از شرکت بیمه توسط راننده مقصر به عنوان وارث
ماده 880 ق.م
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه سرنشینان متوفی از سوی راننده
ماده 880 قانون مدنی مورد تایید قرار گرفته است لذا دادگاه با احراز و ثابت د
-
رأی
هماستناد
مطالبه دیه سرنشینان متوفی از سوی راننده
ماده 880 قانون مدنی مورد تایید قرار گرفته است لذا دادگاه با احراز و ثابت د
-
رأی
هماستناد
اثر قتل غیر عمد بر توارث
ماده 880 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتراض مادر مقتولین به درج نام همسرش که فرزندان خود را به قتل رسانده در گواهی انحصار وراثت
ماده 880 قانون مدنی
نظریات مشورتی 12
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1213 — 1398/09/11
ماده 880 قانون مدنی و دیگر مقررات مربوط: -1 آیا کسی که تحت تکفل بوده و جزء
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8112 مورخ 1383/10/28 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مقررات ارث در مورد مطالبات و مزایای پایان خدمت کارمند متوفی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1068 مورخ 1387/02/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 قانون مدنی «قتل از موانع ارث است بنابراین کسی که مورث خود را عمدا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3172 مورخ 1390/05/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/426 مورخ 1387/02/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 قانون مدنی: قتل از موانع ارث است بنابراین کسی که مورث خود را عمدا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/9440 مورخ 1380/10/15 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص معاونت در قتل و تسبیب در جنایت از منظر قانون مدنی و مجازات با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5366 مورخ 1382/08/05 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مستمری بازماندگان و مقررات ارث و معاونت در قتل و تأثیر آن بر ارث با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1647 مورخ 1391/08/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/10163 مورخ 1379/10/21 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مطالبه دیه در قتل غیرعمدی و تقسیم آن میان ورثه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1777 مورخ 1387/03/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 880 قانون مدنی: قتل از موانع ارث است بنابراین کسی که مورث خود را عمدا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
حق قصاص معاون در جنایات عمدی
ماده 880 قانون مدنی و نظریه مشورتی شماره 944/7 اداره کل حقوقی قوه قضائیه ت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1857 مورخ 1399/12/12
ماده 880 قانون مدنی بیان فرمایید چنانچه زنی در نتیجه حادثه رانندگی فوت کند
نشستهای قضایی 9
-
نشست قضایی
هماستناد
تعیین سهم الارث از دیه در فوت همزمان
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
درخواست صدور گواهی حصر وراثت توسط خویشاوندان مقتوله یا خود قاتل
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ارث بردن پدر از دیه فرزند در صورتی که پدر عامل قتل باشد
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
حق توارث در قتل غیر عمد
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
معاونت در قتل از موانع ارث
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ارث بردن قاتل از دیه مقتول قبل از اجرایی شدن قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
ماده 880 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
قلمرو اجرایی مواد 880 885 قانون مدنی
مواد 880 و 885 قانون مدنی در ارتباط با موانع ارث و حق ارث اولاد از جد پدری مورد
-
نشست قضایی
هماستناد
قتل مورث پس از تصرف سهم الارث توسط یکی از ورثه
ماده 880 قانون مدنی خواهد بود یا خیر
-
نشست قضایی
هماستناد
حاکمیت ولایت ولی امر مسلمین بر ولی دم صغیر یا نصب قیم
ماده 880 قانون مدنی پدر که مستقیما مرتکب قتل شده دیگر جایگاهی برای ولایت ن
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 880 — قانون مدنی
مواد 880،881،882،940،943، 944 و 945 از قانون مدنی
دکترین 6
-
مقاله
هماستناد
تفاوت قیاس منطقی با اصولی
ماده 880 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفاوت قیاس منطقی با اصولی — الف) قیاس منطقی دلیلی است که از
ماده 880 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — دکتر فیض علیرضا مبادی فقه و
ماده 880 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — به عبارت دیگر مقتضی سبب + شرط
ماده 880 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم موافق بر دو قسم است — به عبارت دیگر مقتضی سبب + شرط
ماده 880 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اهلیت و حجر و سن رشد در قانون مدنی ایران پس از اصلاحات سال 1361
ماده 880 ق م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
