نشست قضایی
اختلاف در انتقال ملک تحت عنوان مَهر یا هبه
خلاصه
در این پرونده اختلافی درباره ماهیت انتقال ملک به همسر (هبه یا مهریه) مطرح شده است. هیئت عالی معتقد است اگر انتقال بیع باشد و خیار شرط نباشد، قابل رجوع نیست. در صورت هبه، طبق قانون مدنی امکان رجوع وجود دارد، مگر در موارد استثنایی.
اصلِ حقوقی: در صورت ادعای هبه، بار اثبات بر عهده زوج است و در صورت اثبات هبه، رجوع از آن تابع شرایط ماده ۸۰۳ قانون مدنی است.
مستند: ماده ۸۰۳ قانون مدنی
کلیدواژهها: هبه، مهریه، انتقال ملک، رجوع از هبه، خیار شرط، عقد بیع
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
اختلاف در انتقال ملک تحت عنوان مَهر یا هبه
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 10 بهمن 1379 در استان قم برگزار شد، موضوع اختلاف در مورد انتقال ملک به عنوان مَهر یا هبه مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا انتقال ملک به همسر به عنوان هبه بوده یا مَهر، و کدام یک از این ادعاها بر دیگری ارجحیت دارد. نظر هیات عالی این بود که اگر انتقال به صورت عقد بیع صورت گرفته و زوج حق استفاده از خیار شرط را برای خود محفوظ نگه نداشته باشد، نمیتواند به آن رجوع کند. همچنین، در صورتی که انتقال به شکل هبه باشد، طبق ماده 803 قانون مدنی، واهب میتواند با حفظ عین موهوبه از هبه رجوع کند، مگر در شرایط خاص. این نظر به اختلاف نظر فقها در خصوص ذیحق بودن زوجه اشاره دارد و بر این نکته تاکید میکند که اگر مدعی هبه بخواهد به آن رجوع کند، باید دلایل کافی ارائه دهد. در نهایت، ب. ت. ب. اصل بقای اثر مالکیت و عدم زوال آن، ادعای زوجه مقدم است و بار اثبات بر عهده زوج خواهد بود.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1379/11/10
برگزار شده توسط: استان قم/موضوع
اختلاف در انتقال ملک تحت عنوان مَهر یا هبهپرسش
شخصی به موجب سندی، ملک خ. ر. ب. همسرش منتقل میکند سپس با تقدیم دادخواست مدعی میشود که ملک مذکور را هبه کرده است تا حق رجوع را برای خود ثابت کند؛ ولی زوجه مدعی میشود که ملک بابت مَهر به وی تملیک شده است. قول کدام یک مقدم است؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال اگر انتقال به صورت عقد بیع باشد و زوج حق استفاده از خیار شرط را برای خود قائل نشده باشد، نمیتواند رجوع کند و اگر انتقال به صورت صلح باشد قابلیت رجوع ندارد و چنانچه به صورت هبه باشد طبق ماده 803 قانون مدنی، واهب میتواند با بقای عین موهوبه از هبه رجوع کند، مگر اینکه هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد و یا عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده و یا متعلق حق غیر واقع شود، و یا قهراً متهب فاقد اهلیت گردد، مثل محجور بودن یا در عین موهوبه تغییری حاصل شود، به هر تقدیر اقامه دلیل بر عهده زوج خواهد بود.
نظر اتفاقی
در ذیحق بودن زوجه بین فقها اختلاف وجود دارد، از جمله در تحریرالوسیله زوج و زوجه را ملحق به اجنبی قرار داده و ماده 803 قانون مدنی، نیز زوجه را در ردیف اشخاص ذیحق قرار نداده است. مرحوم شیخ نیز در مکاسب میفرماید: «هرگاه شک شود که معامله لازم و غیرقابل استرداد است و یا جایز و قابل فسخ و استرداد است، اصل بقای اثر ملکیت است». «فلایعدل عنه الا بدلیل خاص».
بنابراین، اگر مدعی هبه، بخواهد به آن رجوع کرده و آن را مسترد کند و طرف مقابل، ادعای بیع کند تا پس گرفته نشود، مدعی بیع فیالواقع منکر وجود فسخ برای طرف مقابل است. بنابراین، باید بینه اقامه کند و همانگونه که صاحب کتاب العروه میفرماید، «ملاک نتیجه دعواست»، زیرا روح مخاصمه و انگیزه طرفین در مخاصمه، مطالبه حق و انکار حق است و در مانحنفیه که زوجه میگوید: «آنچه داده شده مَهر بوده؛ پس زوجه حق رجوع ندارد» و زوج میگوید «آنچه داده شده به عنوان هبه بوده نه مَهر، پس حق رجوع دارم» قول زوجه مقدم است و اقامه دلیل برخلاف آن به عهده زوج خواهد بود زیرا دلیل استصحاب اثر ملکیت و عدم زوال ملکیت به مجرد رجوع زوج چنین اقتضا میکند.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 40
آرای مرتبط 16
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایا میان زوجین
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای دوران زندگی مشترک
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای دوران نامزدی
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای تقدیمی از طرف خانواده زوجین
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اماره مالکیت وسائل موجود در منزل مشترکبار اثبات در دعوی استرداد اموال منزل مشترک
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد طلاجات اهدایی زوج به زوجه
مواد 803 و 795 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رجوع از هبه مهریه
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رد تقاضای استرداد هدایای دوران نامزدی در صورت ازدواج
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای اعطا شده در دوران نامزدی
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط مطالبه مهریه پس از رجوع به مابذل
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد طلاجات اهدایی زوج به زوجه
مواد 803 و 795 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای دوران نامزدی
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد هدایای تقدیمی از طرف خانواده زوجین
ماده 803 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رأی: #هبه (1393/09/23)
ماده 803 قانون مدنی درصورتی که در عین موهوبه تغییر حاصل شود
-
رأی
هماستناد
رأی: #هبه (1393/09/23)
ماده 803 قانون مدنی درصورتی که در عین موهوبه تغییر حاصل شود
-
رأی
هماستناد
رأی: ✅چکیده: (1393/09/23)
ماده 803 قانون مدنی درصورتی که در عین موهوبه تغییر حاصل شود
نظریات مشورتی 16
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/79 مورخ 1402/04/24
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1294 مورخ 1400/12/03
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1822 مورخ 1399/12/05
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/377 مورخ 1401/08/21
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/1294 — 1400/12/03
ماده 803 قانون مدنی رجوع از هبه و یا صدور رای بر تایید و تنفیذ هبهنامه امک
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/377 — 1401/08/21
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه ٧/١٤٠٢/٧٩
ماده 803قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2748 مورخ 1383/07/27 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص محدودیت شمول ماده 803 ق.م. و احصاء مصادیق حبوه در ماده 915 ق.م. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/79 مورخ 1402/04/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3893 مورخ 1382/05/25 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1401/377 مورخ 1401/08/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص بررسی امکان رجوع از هبه در صورت تقسیم بعدی پلاک ثبتی مشاعی عین مرهوبه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/24 مورخ 1383/01/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3660 مورخ 1380/04/21 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص عدم امکان رجوع واهب به هدایای موهوبه طبق ماده 803 ق.م. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/1294 مورخ 1400/12/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص عدم امکان رجوع واهب از هبه در صورت تعلق حق غیر بر مال موهوبه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 قانون مدنی رجوع از هبه و یا صدور رای بر تایید و تنفیذ هبه نامه ام
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6324 مورخ 1374/10/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1403 مورخ 1388/03/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 803 ق.م
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
رجوع از هبه به لحاظ تخلف از شرط
ماده 803 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
اثر طلاق در استرداد هدایای مربوط به زوجین
ماده 803 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
تعلق نمای منفصل به متهب در صورت رجوع واهب
ماده 803 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 803 — قانون مدنی
ماده 803 قانون مدنی
دکترین 4
-
مقاله
هماستناد
اثر حقوقی خواستگاری و ضمانت اجرای آن
ماده 803 ق.م
-
مقاله
هماستناد
میشود کاتوزیان حقوق خانواده، ج ۱ ش ۲۷
ماده 803 قانون مدنی میشود
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۳۵ ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ قانون مدنی — تفاوت هبه با هدایای نامزدی چیست؟ ۱
ماده 803 قانون مدنی در عقد هبه در صورت تلف مال
-
مقاله
هماستناد
مواد ۱۰۳۵ ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ قانون مدنی — در هدیه دوران نامزدی یک شرط ضمنی
ماده 803 قانون مدنی در عقد هبه در صورت تلف مال
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
