ارجاع پرونده (صلاحیت در رسیدگی)

ارجاع پرونده (صلاحیت در رسیدگی) خ. م.: در نشست قضایی مورخ 17 مرداد 1402، موضوع ارجاع پرونده‌ای که مدیر دفتر شعبه دادیاری به دلیل توهین و افترا از آن شکایت کرده است، مورد بررسی قرار گرفت. پرسش مطرح این بود که آیا این پرونده می‌تواند به همان شعبه ارجاع شود و آیا دادیار می‌تواند بر اساس بند (ب) یا بند (ج) ماده 421 و ماده 424 قانون آیین دادرسی کیفری از رسیدگی به آن امتناع کند. نظر هیات عالی این بود که این موضوع در زمره جرایم عمومی نظامیان قرار دارد و رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم عمومی است. با این حال، در صورتی که صلاحیت محاکم نظامی احراز شود، دادیار می‌تواند بر اساس بند (ب) ماده 421 از رسیدگی خودداری کند. نظر اکثریت بر این بود که موضوع مشمول ماده 421 نمی‌شود و بنابراین امتناع از رسیدگی وجود ندارد، هرچند ارجاع پرونده به همان شعبه توصیه نمی‌شود. در مقابل، نظر اقلیت این بود که پرونده قابل ارجاع نیست و دادیار باید به دلیل مباشرت در امور دادرس و نفع غیرمادی از رسیدگی خودداری کند. این نظرات نشان‌دهنده اختلاف نظر در تفسیر مواد قانونی و شرایط رسیدگی به پرونده‌های مرتبط با ضابطین است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1402/05/17 برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر کرمان موضوع ارجاع پرونده (صلاحیت در رسیدگی) پرسش مدیر دفتر شعبه دادیاری از احدی از ضابطین پرونده، به علت توهین و افترا اعلام شکایت نموده است؟ آیا پرونده به همان شعبه قابل ارجاع است؟ در صورت ارجاع آیا دادیار آن شعبه می‌تواند به استناد بند (ب) یا بند (ج) ماده 421 و ماده 424 قانون آیین دادرسی کیفری از رسیدگی امتناع نماید؟ مستندات قانونی مربوطه را ذکر فرمائید. نظر هیات عالی به نظر می‌رسد که موضوع در زمره جرایم عمومی نظامیان بوده که مطابق اصل یکصد و هفتاد و دوم قانون اساسی، رسیدگی به این جرایم در صلاحیت محاکم عمومی است و به نظر می‌رسد که موضوع ارتباطی با جرایم خاص نظامی و انتظامی یا وظایف ضابطیت آنان ندارد. اما در هرحال چنانچه با لحاظ موضوع فوق، صلاحیت محاکم نظامی محرز است، به نظر می‌رسد که دادیار محترم همان شعبه مطابق بند ب ماده 421 قانون آیین دادرسی کیفری صلاحیت شخصی برای تحقیق و رسیدگی ندارد و از موجبات رد دادرس است. نظر اکثریت با عنایت به سوال مطرح شده موضوع مشمول ماده 421 قانون آیین دادرس کیفری نمی شود لذا موجبی جهت امتناع از رسیدگی وجود ندارد هرچند بهتر است این پرونده به همان شعبه ارجاع نگردد. نظر اقلیت خیر قابل ارجاع نیست چرا که حسب ماده 421 در صورتی که ی. ا. ط. مباشر امور دادرس باشد و نظر به ماده 424 که موارد رد دادرس را تسری به قضات دادسرا داده است بایستی از رسیدگی خودداری کند، در متن ماده به صورت واضح و مطلق مباشرت در امور دادرس را مانع رسیدگی می‌داند ضمناً بند «ج» ماده نیز به موضوع عدم نفع شخصی اشاره کرده است و ب. ت. ب. اینکه در مانحن فیه نیز می‌توان گفت؛ دادیار در صورتی که پرونده به سمت شاکی پیش برود نفع غیر مادی (جلب اعتماد) مدیر دفتر را داشته است همان‌طور که زیان غیر مادی (آسیب‌های روحی و هتک حیثیت) داریم، نفع غیر مادی نیز داریم.