Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.

انطباق دقیق این متن با متن رسمی هنوز به‌طور ۱۰۰٪ کنترل نشده.

نشست قضایی

بررسی ماده 596 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375

سبدِ من

#مجازات #حکم_حجر #جرم #تفسیر #غیر_رشید #محجور #بزه‌دیده #اکثریت #ضرورت #تفکیک #مجنون #سفیه #اقلیت #قوانین #قرارداد #تشخیص #اصول_حقوقی #حقوق #صورتجلسه #پیش‌بینی #ولایت #وصایت #قیم #سند #تفسیر_مضیق_قوانین_کیفری #اصل_لزوم #اصل_صحت #صغیر #بلوغ #گواهی #حجر #اثبات #رسیدگی #پزشکی_قانونی #تشدید_مجازات #اختلاس #کلاهبرداری #عفو #محکومیت #رشید #قضایی #استان #تقنینی #احراز

خلاصه

در خصوص ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی، اکثریت قضات معتقدند عبارت «ضعف نفس و هوی و هوس» شامل همه اشخاص (رشید و غیررشید) می‌شود. برای تحقق این جرم، وجود حکم حجر الزامی نیست.

اصلِ حقوقی: اطلاق عبارت ضعف نفس و هوی و هوس در ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی شامل کلیه اشخاص اعم از رشید و غیررشید می‌گردد.

مستند: ماده ۵۹۶ قانون مجازات اسلامی

کلیدواژه‌ها: ماده ۵۹۶، ضعف نفس، هوی و هوس، حکم حجر، رشید

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

مقدمه
بررسی ماده 596 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 23 اردیبهشت 1398 در استان اصفهان برگزار شد، موضوع بررسی ماده 596 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که منظور از افراد غیررشید در این ماده چه اشخاصی هستند و آیا برای شناسایی این افراد، وجود حکم حجر الزامی است یا خیر. نظر هیات عالی بر این اساس بود که عبارت "ضعف نفس و هوی و هوس" شامل تمامی اشخاص، اعم از رشید و غیررشید، می‌شود و شناسایی این افراد تنها به موجب حکم حجر نیست. اکثریت اعضای هیات با دلایل مختلف تاکید کردند که اشخاص رشید بزه‌دیده جرم مذکور نیستند. استدلال‌های این گروه شامل سابقه تقنینی، زاید بودن برخی عبارات در صورت تفسیر گسترده، و تناقضات احتمالی با اصول حقوقی و قراردادها بود. همچنین در خصوص ضرورت حکم حجر، تفکیک بین صغیر، مجنون و سفیه مورد تاکید قرار گرفت. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور بود که رویکرد قانون‌گذار در این ماده حمایتی است و می‌تواند شامل افرادی با ضعف نفس در شرایط خاص نیز باشد. این نظرات به تفسیر و اجرای ماده 596 قانون مجازات اسلامی و تاثیر آن بر حقوق اشخاص مختلف پرداخته و ابعاد گوناگون آن را مورد بررسی قرار دادند. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1398/02/23 برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهان
موضوع
بررسی ماده 596 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375
پرسش
منظور از افراد غیر رشید در ماده 596 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 چه اشخاصی است؟ آیا در راستای ماده مذکور، ضرورتاً حکم حجر لازم است یا خیر؟ نظر هیات عالی ب. ت. ب. ماده 596 قانون مجازات اسلامی سال 1375 اطلاق عبارت ضعف نفس و هوی و هوس شامل کلیه اشخاص اعم از رشید و غیر رشید می‌گردد و تغییرات تقنینی قانون مرقوم نسبت به ماده صدرالذکر موید این نظر م. ب. و احراز آن صرفاً به موجب حکم حجر نیست.
نظر اکثریت
ب. ت. ب. دلایل زیر اشخاص رشید، بزه دیده جرم ماده 596 قانون مجازات اسلامی 1375 نیستند؛ 1- سابقه تقنینی جرم مزبور (ماده 239 قانون مجازات عمومی و ماده 117 قانون تعزیرات) حکایت از آن دارد که این جرم برای جلوگیری از استفاده از ضعف نفس محجور پیش بینی شده است نه افراد غیر محجور. 2- اگر جرم مزبور در خصوص کلیه اشخاص اعم از محجور و غیر محجور تفسیر شود، عبارت « حوایج شخصی افراد غیر رشید » در 596 قانون مجازات اسلامی 1375 زاید م. ب. لذا عبارت مذکور، بر خروج افراد رشید از شمول ماده قانونی مورد اشاره، دلالت دارد. 3- در پایان ماده فوق در مورد اشخاصی که دارای سمت ولایت یا وصایت یا قیمومیت هستند مجازات تشدید شده است این نکته نیز، حکایت از منظور قانون گذار در حمایت از افراد غیر رشید دارد چرا که شخص رشید، ولی یا قیم ندارد. 4- شمول عنوان بزه دیده بر اشخاص رشید در ماده مزبور، تالی فاسد دارد زیرا این امر مستلزم مجازات اشخاص کثیری در جامعه است که با استفاده از هوی و هوس اشخاص رشید، سند الزام آوری از آنها دریافت کرده اند که با اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و اصل تفسیر قوانین کیفری به نفع متهم منافات دارد. 5- اگر افراد رشید را مشمول ماده 596 قانون مجازات اسلامی 1375 بدانیم بسیاری از قراردادها به همین بهانه مورد خدشه قرار می‌گیرد که با اصل لزوم قرارداد ها (اصاله اللزوم) و اصل صحت قرارداد ها (اصاله الصحه) منافات دارد. و در خصوص ضرورت اخذ حکم حجر، باید قائل به تفکیک شویم؛ الف) در مورد صغیر نیازی به حکم حجر نیست و صرفاً با ملاحظه مدارک شناسایی او، عدم بلوغ احراز می‌گردد. ب) در مورد مجنون با حکم حجر یا گواهی پزشکی قانونی، حجر اثبات می‌شود. ج) در مورد سفیه ب. ت. ب. تبصره ماده 91 قانون مجازات اسلامی 1392 تشخیص سفاهت با مرجع قضایی رسیدگی کننده است. تبصره مذکور بیان می‌دارد «دادگاه برای تشخیص رشد و کمال عقل، می‌تواند نظر پزشکی قانونی را استعلام یا از هر طریق دیگر که مقتضی بداند استفاده کند».
نظر اقلیت
قانونگذار در قوانین ما سه رویکرد دارد گاهی رویکرد تشدیدی دارد (مانند قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری) گاهی رویکرد حمایتی از فرد یا گروه خاصی دارد (مانند قانون حمایت از کودکان و نوجوانان) و گاهی رویکرد تخفیفی دارد (مانند قانون راجع به عفو و بخشودگی و تخفیف پاره ای از محکومیت های سیاسی و عادی). به نظر می‌رسد رویکرد قانونگذار در ماده 596 نیز، رویکرد حمایتی از افرادی است که دارای ضعف نفس شخصی هستند. بنابر این علاوه بر افراد غیر رشید، حسب مورد می توان به سایر اشخاص، در شرایط خاص نیز تسری داد مانند بی سواد، مسن، بیمار، نابینا در شرایط خاص زمانی و مکانی.

موارد مرتبط 75

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 15

نشست‌های قضایی 3

مواد مرتبط 2

مقرراتِ مرتبط 2

دکترین 13

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین