بررسی نقض حقوق دارنده علامت تجاری

بررسی نقض حقوق دارنده علامت تجاری خ. م.: در نشست قضایی برگزار شده در تاریخ 11 مهر 1400 در استان تهران، موضوع بررسی نقض حقوق دارنده علامت تجاری AHCC مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا استفاده شخصی از علامت AHCC در ترکیبات داروی POWERFIT، که به‌منظور اطلاع‌رسانی به مصرف‌کننده انجام شده است، به عنوان نقض حقوق دارنده علامت تجاری محسوب می‌شود یا خیر. هیات عالی بر این نکته تاکید کرد که عمل مشتکی‌عنه در صورتی که به اطلاع‌رسانی به مصرف‌کننده منجر شود، مجاز است و عدم رعایت این شرط، نقض حقوق شاکی را به دنبال نخواهد داشت. همچنین، نظر اتفاقی به استثنائات قانونی مبتنی بر منافع عمومی اشاره کرد و تاکید نمود که استفاده توصیفی از علامت تجاری به منظور نشان دادن مقصود کالا و خدمات، نقض علامت تجاری به شمار نمی‌آید. در این پرونده، استفاده متهم غیرتجاری و مطابق با رویه‌های صادقانه بوده و از مصادیق نقض علامت موضوع ماده 60 قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386 به شمار نمی‌رود. در نتیجه، جرم محقق نشده است. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1400/07/11 برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر تهران موضوع بررسی نقض حقوق دارنده علامت تجاری پرسش شخصی دارنده گواهینامه ثبت علامت تجاری AHCC است و آن را برای فرآورده‌های دارویی به ثبت رسانده است. AHCC نوعی دارو است که در درمان سرطان مورد استفاده قرار می‌گیرد. دارنده این علامت علیه شخصی که دارویی را با علامت تجاری پاورفیت (POWERFIT) به بازار عرضه می‌کند و در قسمت ترکیبات از علامت AHCC استفاده کرده است و شرط استفاده از علامت مزبور توسط مشتکی عنه نیز این بوده است که به مصرف‌کننده اطلاع دهد داروی عرضه شده حاوی مقداری AHCC نیز م. ب.. در این پرونده آیا جرم نقض حقوق دارنده علامت تجاری متصور است؟ نظر هیات عالی ب. ت. ب. اینکه پرسش مربوط به علامت تجاری است، جرم بودن عمل مشتکی‌عنه منوط به این است که رفتارش طبق بند ب ماده 40 قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری «عادتاً منتهی به تجاوز به حقوق ناشی از ثبت علامت گردد.» در فرض پرسش، مشتکی‌عنه مجاز به استفاده از علامت ثبت شده متعلق به شاکی بوده لکن شرطی بین آنها مقرر شده که وی به مصرف‌کننده اطلاع دهد که داروی عرضه شده حاوی Ahcc نیز م. ب.. با این فرض اولاً؛ عدم رعایت شرط با اصل اذن در بهره‌برداری متفاوت است. ثانیاً؛ مشتکی‌عنه کالایی با علامت Ahcc تولید نکرده بلکه علامت تجاری داروی تولیدی وی powerfit است و استفاده وی از علامت Ahcc در قسمت ترکیبات بوده که این امر یعنی گنجاندن Ahcc در قسمت ترکیبات در واقع همان اطلاع‌رسانی به مصرف‌کننده است و وی را مطلع می‌کند که powerfit حاوی مقداری Ahcc است. بنابراین شرط هم رعایت شده است و در نتیجه تجاوزی به حقوق شاکی رخ نداده و جرم محقق نیست. نظر اتفاقی نخستین گروه از استثنائات قانونی، استثنائات مبتنی بر «منافع عموم» م. ب.. منفعت عمومی در حوزه حقوق علائم تجاری به عنوان ابزاری برای محدود کردن دستیابی به حقوق علامت تجاری به منظور حفظ منافع اشخاص ثالث است. طراحی رژیم استثنائات حکایت از آن دارد که قوانین و مقررات باید به‌گونه‌ای تفسیر شوند که حقوق انحصاری دارنده گواهینامه علامت تجاری محدود به حق قانونی مضیق خود شود تا استفاده‌های غیر متجاوزانه به آن حق و مبتنی بر منافع عموم در حوزه عمومی باقی مانده و به مجرد ثبت، همه صور و اشکال استفاده از نشان‌ها و علایم به ملکیت خصوصی صاحبان علائم ثبت شده در نیایند. این گونه تفسیر به دادگاه‌ها اجازه می‌دهد تا در تصمیمات خود به حمایت از رقابت آزاد توجه بیشتری نشان داده و بر این مبنا مانع از آن شوند که هرگونه استفاده از علائم تجاری را در انحصار دارنده گواهینامه ثبت علامت قرار گرفته و مانع فعالیت دیگر رقبا و همچنین استفاده افراد جامعه از منابع طبیعی زبانی و تصویری شوند. در حقوق علائم تجاری، علی‌الاصول علامت تجاری به وسیله استفاده از نشان‌هایی که مربوط به نوع، کیفیت، کمیت، هدف مشخص، ارزش، منشاء جغرافیایی، زمان تولید کالا و ارایه خدمات یا دیگر ویژگی‌های کالا و خدمات می‌باشند، نقض نمی‌شود؛ مشروط بر این که این استفاده مطابق با رویه‌های صادقانه در صنعت و امور تجاری باشد. در سوال مطروحه، استفاده از علامت تجاری ثبت شده توسط متهم در راستای نشان دادن مقصود کالا و خدمات (Intended purpose) بوده است که نوعی استفاده توصیفی از علامت مزبور بوده است. دفاع استفاده توصیفی در حقوق ایران مورد پذیرش است چراکه استفاده متهم غیر تجاری است و مصداق نقض علامت موضوع ماده 60 قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علایم تجاری مصوب 1386 تلقی نمی‌شود.