جزای عمومی جایگزین حبس

با عنایت به کاهش درجه مجازات جرایم قابل گذشت و ب. ت. ب. تبصره ماده 6 ق.م.ح.ت، بسیاری از جرایم قابل گذشت مشمول مجازات جایگزین حبس الزامی شده‌اند و به طور مثال در بزه سرقت موضوع ماده 656 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 چنانچه بزه مزبور با حصول شرایط قابل گذشت باشد، حداقل مدت حبس آن نود روز می‌شود یا در بزه خیانت در امانت نیز حداقل مدت حبس نود روز حبس م. ب. که مدت حبس این جرایم ب. ت. ب. مقرره تبصره ماده 6 این قانون، تبدیل به مجازات جایگزین حبس الزامی می‌شود. نحوه اعمال مجازات جایگزین حبس آنها چگونه می‌باشد؟ نظر هیات عالی در فرض سئوال، مجازات قانونی جرم، تغییر کرده و ملاک همان مجازات جدیدی است که طبق قانون کاهش تعیین شده است ضمن اینکه مجازات سرقت قابل گذشت نیست. نظر اکثریت با عنایت به این که در تعیین مجازات جایگزین حبس میزان مجازات تخفیف یافته مدنظر قانونگذار است و با عنایت به این که این مجازات کمتر از سه ماه است، بر اساس بند های «الف» مواد 83، 84، 85 و 86 که مربوط به جرایم دارای مجازات حبس حداکثر سه ماهه می‌باشد، اقدام خواهد شد و مجازات جایگزین درجه هشت ملاک عمل است. نظر اقلیت تعیین مجازات جایگزین حبس بر اساس مجازات قانونی جرم صورت می‌گیرد و ممکن است برای مثال مجازات حبس درجه شش جرم عمدی با اعمال دو درجه تقلیل مشمول حکم تبصره مذکور در ماده 37 شود. حال چون حداکثر مجازات قانونی این جرم دو سال بوده است، با هیج یک از بند های «الف» تا «ت» مواد 83 به بعد قانون مجازات اسلامی مطابقت نخواهد داشت. بنابراین بایستی حداکثر جزای نقدی در بند بند پ ماده 83 را در نظر گرفت.