دعاوی ضامن تاجر ورشکسته

دعاوی ضامن تاجر ورشکسته صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1401/11/17 برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر یزد موضوع دعاوی ضامن تاجر ورشکسته پرسش قرارداد تسهیلات تاجر ورشکسته با بانک پس از تاریخ توقف (1392) مختل شده است (1394) و حکم ورشکستگی آن تاجر در سال 1400 صادر شده است. اداره ثبت در سال 1399 اقدام به صدور اجراییه علیه تاجر ورشکسته و ضامن و... بابت دیون ناشی از همان قرارداد نموده است و پرونده در حال اجرا است. ضامن اقدام به طرح دعوی ابطال قرارداد تسهیلات و ابطال اجراییه می‌نماید. حال آیا ؛ 1- ضامن، ذی‌نفع در این دعوا است یا خیر؟ 2- چنانچه ذی‌نفع است تصمیم دادگاه چیست؟ آیا قرارداد تسهیلات قابل ابطال است؟ نظر هیات عالی اولا: ب. ت. ب. اینکه ضامن چه در نوع تضامنی و چه در نوع نسبی آن با مضمون عنه یا مستقلا مسئولیت دارد، از این حیث در دعوی ذینفع است. ثانیا: در مورد اینکه اصل قرارداد تسهیلات بانک باطل است یا صحیح ب. ت. ب. وضعیت قرارداد از جهت رعایت غبطه تاجر و هیات غرمائی بسته به مورد دارد. در نتیجه نظر اکثریت مورد تایید است. نظر اکثریت اولاً؛ ضامن ذی‌نفع است چراکه قاعده تبعیت حاکم است و ایراداتی که مضمون‌عنه به قرارداد می‌تواند بکند ضامن هم می‌تواند. ثانیاً؛ اینکه قرارداد باطل نیست ماده 557 قانون تجارت در این جا حاکم نیست بلکه در قلمرو ماده 423 قانون تجارت قرار می‌گیرد. معاملات بین دو تاریخ توقف تا تاریخ صدور حکم مطلقاً باطل نیست بلکه چنانچه معامله یک طرفه با تاجر غیر مغابنه‌ای باشد و موجب تبعیض طلبکاران باشد، قابل ابطال است. اصل دین در مورد تسهیلات مسلم است و چون به دلیل تاجر ورشکسته وارد شده قرارداد باطل نیست. در مورد سود قراردادی هم تابع شرط قراردادی است. در عقد مشارکتی چنانچه سود حاصل نشده باشد منتفی است و بالعکس و فقط در مورد خسارات تاخیر پس از تاریخ توقف معلق است و رای وحدت رویه شماره 788 مورخ 1399/11/4 که ضامن را مثل مضمون‌عنه مصون از خسارات تاخیر کرده فقط در این قسمت حق اعتراض و دادخواهی دارد ولی در مورد اصل قرارداد قابل قبول نیست. نظر اقلیت ضامن، ذی‌نفع است چراکه قاعده تبعیت حاکم است و ایراداتی که مضمون‌عنه به قرارداد می‌تواند بکند ضامن هم می‌تواند و به علاوه اینکه این قرارداد باطل است ماده 577 قانون تجارت در این مقوله حاکم است و اطلاق دارد. از قرارداد تسهیلات که مضر به حقوق طلبکاران است باطل است. نظر ابرازی ضامن، ذی‌نفع نمی‌باشد و دعوا باید با قرار رد مردود شود و فقط مضمون‌عنه (تاجر ورشکسته و وام‌گیرنده) حق طرح دعوا دارد.