مرجع صلاحیت‌دار جهت دعوی اعسار

مرجع صلاحیت‌دار جهت دعوی اعسار صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1401/11/05 برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر کاشمر موضوع مرجع صلاحیت‌دار جهت دعوی اعسار پرسش آیا دعوی اعسار از محکوم‌به را صرفاً شعبه بدوی صادر کننده حکم محکومیت می‌تواند رسیدگی نماید، یا سایر شعبات آن دادگاه هم صلاحیت رسیدگی دارند؟ نظر هیات عالی در فرض سوال، علی‌القاعده رسیدگی به دعوای اعسار از محکوم‌به در دادگاه نخستین صادر کننده رای به عمل می‌آید؛ لیکن در صورت ارجاع به شعبه دیگری که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد؛ هر چند نص صریح قانونی در منع رسیدگی و صدور رای وجود ندارد؛ لیکن بنابر رویه با تغییر ارجاع از سوی مقام ارجاع، پرونده به دادگاه بدوی صادر کننده رای ارجاع می‌شود و نیازی به صدور قرار عدم صلاحیت وجود ندارد. نظر اکثریت ب. ت. ب. مقرره مواد 13 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و ماده 24 قانون آیین دادرسی مدنی، و 591 قانون آیین دادرسی کیفری، صلاحیت رسیدگی به دعوای اعسار با دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به دعوای اصلی را دارد یا ابتدا به آن رسیدگی نموده. لذا منظور از دادگاه در این مواد همان شعبه رسیدگی کننده است. لذا صرفاً شعبه بدوی که حکم محکومیت را صادر نموده است م. ب.. نظر اقلیت ب. ت. ب. اینکه در مقررات مربوط به صلاحیت، صلاحیت دادگاه بیان شده نه شعبه، و از طرفی در اختلاف صلاحیت نیز بیان از اختلاف صلاحیت دادگاه‌های محلی و ذاتی است و مرجع حل اختلاف در اختلاف صلاحیت بین دو شعبه در قانون تعیین نشده که دلالت بر این دارد که قانونگذار این فرض را منتفی دانسته است. در حالی که اگر اعتقاد داشته باشیم که مرجع صالح شعبه‌ای است که رای بدوی محکومیت را صادر نموده ضمن اینکه خروج پرونده به جز مورد ماده 103 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورت ارجاع به شعبه‌ای غیر از آن باید پرونده با صدرو قرار عدم صلاحیت خارج گردد. از طرفی اگر شعبه دیگر این قرار را نپذیرد مرجع حل اختلاف تعیین نشده لذا مراد از دادگاه در مقررات پیش گفته، همه شعبات دادگاه است و همه شعبات آن دادگاه (حال رای بدوی توسط دادگاه عمومی یا کیفری یا خانواده یا انقلاب صادر شده باشد هر یک از شعبات این دادگاه‌ها) صالح به رسیدگی هستند.