نظر مشورتی 7/98/1272 مورخ 1398/12/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص منظور از روز در ماده 445 قانون آیین دادرسی مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : مطابق ماده 445 قانون آيين دادرسي مدني موعدي كه ابتداي آن تاريخ ابلاغ يا اعلام ذكر شده است، روز ابلاغ و اعلام و همچنين روز اقدام جزء مدت محسوب نمي شود.همچنين برابر ماده 13 آيين نامه نحوه استفاده از سامانه هاي رايانه اي يا مخابراتي؛ وصول الكترونيكي اوراق قضايي به حساب كاربري مخاطب در سامانه ابلاغ ابلاغ محسوب مي شود رويت اوراق قضائي در سامانه ابلاغ با ثبت زمان و ساير جزئيات ذخيره مي شود و كليه آثار ابلاغ واقعي بر آن مترتب مي گردد ورود به سامانه ابلاغ از طريق حساب كاربري و رويت اوارق از اين طريق به منزله رسيد است. تبصره 1 -در ابلاغ الكترونيكي مخاطب در صورتي مي تواند اظهار بي اطلاعي كند كه ثابت نمايد به لحاظ عدم دسترسي يا نقص در سامانه رايانه اي و سامانه مخابراتي از مفاد ابلاغ مطلع نشده است. تبصره 2 -خودداري از مراجعه به سامانه ابلاغ به منزله استنكاف از قبول اوراق قضايي موضوع ماده 70 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني محسوب مي گردد. تبصره 3- در صورتي كه دادخواست يا شكواييه به وسيله دفاتر خدمات الكترونيك قضايي ارسال نشده باشد، مراجعان موظف اند نسخه الكترونيكي شكواييه يا دادخواست و پيوست هاي آن را به واحد قضايي مربوط تسليم كنند. تبصره 4 -در صورتي كه ارسال پيوست هاي ابلاغيه به صورت الكترونيكي ممكن نباشد امر ابلاغ به وسيله ابلاغ نامه انجام مي شود. از طرف ديگر با بهره برداري سامانه ثنا ثبت اطلاعات و ابلاغ از طريق سامانه مذكور انجام مي شود و اين در حالي است كه بعضا اين امر ابلاغ بعد از ساعات اداري و يا حتي در ساعات پاياني شب صورت مي گيرد كه محتمل است مدير كاربري دستگاه هاي دولتي موفق به مشاهده آن نگردد در حالي كه از نظر بعضي از مراجع قضايي، صرف ثبت در سامانه ثنا در هر ساعتي از شبانه روز ابلاغ در آن روز محسوب مي گردد فلذا؛ خواهشمند است جهت هر گونه رفع شبهه اعلام فرماييد منظور از روز در ماده 445 قانون آيين دادرسي مدني، ساعات اداري است يا از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب است و يا اين كه طول شبانه روز را در بر مي گيرد./ع نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : برابر بند «ز» ماده 1 آيين نامه نحوه استفاده از سامانه هاي رايانه اي و مخابراتي مصوب 24/5/1395 رياست محترم قوه قضاييه، ابلاغ الكترونيكي عبارت است از ارسال الكترونيكي اوراق قضايي و آگهي ها از طريق سامانه ابلاغ؛ و برابر ماده 12 آيين نامه يادشده، وصول الكترونيكي اوراق قضايي به حساب كاربري مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب مي شود و مفروض آن است كه از يك سو وصول الكترونيكي اوراق قضايي به حساب كاربري همزمان و يا به فاصله نزديكي از ارسال آن توسط كاربر محقق مي شود و از سوي ديگر متصديان امر ابلاغ صرفاً در ساعات اداري مشغول فعاليت مي باشند. بنابراين بحث ابلاغ در ساعات پاياني شب و ... به صورت مطرح شده در استعلام بعيد به نظر مي رسد. با اين حال چنان چه متصدي امر ابلاغ؛ اوراق مربوط را در لحظات پاياني ساعت اداري ارسال و بعد از انقضاي ساعت اداري به حساب كاربري واصل شود نيز موضوع مشمول ماده 445 قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 خواهد بود؛ هم چنان كه در ابلاغ فيريكي هم اگر مأمور ابلاغ بعد از انقضاي ساعت اداري اقدام به ابلاغ كند، بر اين امر آثار قانوني مترتب بوده و همان روز، روز ابلاغ تلقي مي شود. ضمناً به نظر مي رسد فلسفه اين كه قانون گذار روز ابلاغ را جزو مواعد محسوب نكرده است لحاظ همين موارد است كه اگر ابلاغ در اواخر وقت يا ساعات اداري و پاياني روز انجام شود، خللي به حقوق مخاطب وارد نشود. نظریه مشورتی شماره 7/98/1272 مورخ 1398/12/06 موضوع استعلام در خصوص تفسیر ماده 445 قانون آیین دادرسی مدنی و زمان ابلاغ الکترونیکی اوراق قضایی است. پرسش اصلی این است که آیا منظور از "روز" در این ماده شامل ساعات اداری، از طلوع تا غروب آفتاب، یا کل شبانه‌روز است؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که ابلاغ الکترونیکی به معنای ارسال اوراق قضایی از طریق سامانه ابلاغ است و زمانی که این اوراق به حساب کاربری مخاطب در سامانه می‌رسد، ابلاغ محسوب می‌شود. همچنین، ابلاغ در ساعات پایانی شب بعید به نظر می‌رسد، اما اگر اوراق در لحظات پایانی ساعت اداری ارسال شود و بعد از آن به حساب کاربری برسد، مشمول ماده 445 خواهد بود و آثار قانونی بر آن مترتب می‌شود. در نهایت، فلسفه عدم احتساب روز ابلاغ در مواعد، جلوگیری از ورود خلل به حقوق مخاطب است. تاریخ نظریه: 1398/12/06 شماره نظریه: 7/98/1272 شماره پرونده: ح 2721-721-89 برابر بند «ز» ماده 1 آیین‌نامه نحوه استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی مصوب 1395/5/24 ریاست محترم قوه قضاییه، ابلاغ الکترونیکی عبارت است از ارسال الکترونیکی اوراق قضایی و آگهی‌ها از طریق سامانه ابلاغ؛ و برابر ماده 12 آیین‌نامه یادشده، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب می‌شود و مفروض آن است که از یک سو وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری همزمان و یا به فاصله نزدیکی از ارسال آن توسط کاربر محقق می‌شود و از سوی دیگر متصدیان امر ابلاغ صرفاً در ساعات اداری مشغول فعالیت می‌باشند. بنابراین بحث ابلاغ در ساعات پایانی شب و... به صورت مطرح‌شده در استعلام بعید به نظر می‌رسد. با این حال چنان‌چه متصدی امر ابلاغ؛ اوراق مربوط را در لحظات پایانی ساعت اداری ارسال و بعد از انقضای ساعت اداری به حساب کاربری واصل شود نیز موضوع مشمول ماده 445 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 خواهد بود؛ هم‌چنان‌که در ابلاغ فیریکی هم اگر مأمور ابلاغ بعد از انقضای ساعت اداری اقدام به ابلاغ کند، بر این امر آثار قانونی مترتب بوده و همان‌روز، روز ابلاغ تلقی می‌شود. ضمناً به نظر می‌رسد فلسفه این‌که قانون‌گذار روز ابلاغ را جزو مواعد محسوب نکرده است لحاظ همین موارد است که اگر ابلاغ در اواخر وقت یا ساعات اداری و پایانی روز انجام شود، خللی به حقوق مخاطب وارد نشود.