نظریهٔ مشورتی
نظر مشورتی 7/93/0293 مورخ 1393/02/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
سؤال
در روابط مالي تجاري وقراردادي اشخاص به كرات پيش ميآيد امضاء كنندگان يك قرارداد يا صادركنندگان اسناد تجاري در تهيه آن دچار اشتباه مي شوند و يا با اراده ثانوي در مقام اصلاح بخشي از مفاد قرارداد يا سند بر ميآيند و اين اراده را با حاشيه نويسي يا ظهرنويسي سند محقق مينمايند. به عنوان مثال، صادركننده چك پس از تهيه وتكميل روي چك شامل درج نام وتاريخ و مبالغ اقدام به امضاء مينمايد و ليكن بر اثر اشتباه يا اراده بعدي تصميم به اصلاح قسمتي از متن چك ميگيرد. به همين منظور، در ظهر چك اقدام به اصلاح تاريخ يا گيرنده و مبلغ به صورت كاهش يا افزايش مي نمايد بدون اينكه در روي چك تغييري ايجاد نمايد. حال خواهشمند است اين اداره كل را درخصوص سئوالات ذيل ارشاد فرمائيد:
1- ب. ت. ب. سكوت قانون تجارت درباب نحوه اصلاح اشتباهات در اسناد تجاري ازجمله چك آيا اراده قانونگذار برآن قرار گرفته است كه اين اسناد را نمي توان با حاشيه نويسي يا ظهرنويسي اصلاح كرد ويا اطلاق ماده1302 قانون مدني حكايت از ايجاد امكان حاشيه نويسي وظهرنويسي هر نوع سند اعم از عادي وتجاري نموده و اين امر تابع اراده افراد مي باشد؟
2- چنانچه صادركننده چك در روي چك مبلغ دوميليون ريال را قيد و امضاء نمايد سپس درظهرچك شخصا توضيح دهد كه مبلغ بيست ميليون ريال صحيح است وآنرا امضاء نمايد آيا اين امر را ميبايست اختلاف در دو رقم تلقي وچك را با مبلغ كمتر پرداخت نمود يا موضوع اخير را تابع عمومات ماده1302 قانون مدني تفسير ومبلغ مندرج درظهرچك را ملاك پرداخت قرارداد؟
3- آيا عبارت مندرج درماده1302 قانون مدني مبني بر بي اعتباري يا از اعتبار افتادن تمام يا قسمتي ازمفاد سند، لزوما ناظر بر تقليل تعهدات مندرج در قرارداد وسند است يا به مفهوم اعم هر اصلاحي كه بخشي از متن يك سند را بي اعتبار نمايد ولو آنكه به عنوان خاص به تعهدات سند لطمهاي وارد نياورد نيز مشمول عبارت قانوني ميگردد؟ به عبارت بهتر اگر درمتن سند به عنوان مثال از«زيد» به عنوان يكي از طرفين قرارداد نامبرده شده باشد سپس در حاشيه يا ظهرسند عبارت«عمر» را صحيح بدانند اين مطلب نيز دال بر بياعتباري بخشي ازسند سابق تلقي ومشمول ماده1302 قانون مدني ميگردد يا لزوما ميبايست اصلاح وظهرنويسي را در مقام كسر يا كاهش تعهدات و مبالغ قراردادي تفسير نمائيم تا اطلاق بي اعتبار نمودن كل يا بخشي از سند قابل استناد باشد؟
نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه
1- ب. ت. ب. حاكميت قانون مدني در موارد سكوت و اماره صحت مندرجات سند موضوع ماده 1302 قانون ياد شده، اسناد تجاري را نيز مي توان با حاشيه نويسي يا ظهر نويسي اصلاح نمود و اين امر تابع اراده اشخاصي مي باشد.
2- فرض سؤال نيز مشمول ماده 1302 قانون مدني است و از شمول ماده 225 قانون تجارت خارج است . زيرا ماده اخيرالذكر ناظر به فرضي است كه مبلغ بيش از يك دفعه به تمام حروف نوشته شود و بين آنها اختلاف باشد؛ نه اينكه مبلغ نوشته شده بعدي در حاشيه يا ظهر به منظور اصلاح مبلغ اوليه باشد كه فرض اخير همان گونه كه گفته شده مشمول ماده 1302 قانون ياد شده است.
3- اصلاح بعدي سند در صورتي كه معارض با مندرجات قبلي آن باشد، آن را از اعتبار ساقط مي كند و ماده 1302 قانون مدني در مورد آن اجرا مي شود.ق
نظریه مشورتی شماره 7/93/0293 مورخ 1393/02/14
موضوع استعلام مربوط به نحوه اصلاح اشتباهات در اسناد تجاری، به ویژه چک، از طریق حاشیهنویسی یا ظهرنویسی است. سوالات مطرح شده شامل امکان اصلاح اسناد تجاری از طریق حاشیهنویسی، اعتبار مبلغ اصلاح شده در ظهر چک و مفهوم بیاعتباری مفاد سند طبق ماده 1302 قانون مدنی است. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام به شرح زیر است:
1- ب. ت. ب. حاکمیت قانون مدنی و سکوت قانون تجارت، اصلاح اسناد تجاری از طریق حاشیهنویسی یا ظهرنویسی ممکن است و تابع اراده اشخاص است.
2- اصلاح مبلغ در ظهر چک با استناد به ماده 1302 قانون مدنی معتبر است و تحت شمول ماده 225 قانون تجارت قرار نمیگیرد.
3- اصلاحاتی که با مندرجات قبلی سند تعارض داشته باشند، موجب بیاعتباری آن میشوند و ماده 1302 قانون مدنی در این موارد قابل اجرا است.
تاریخ نظریه: 1393/02/14
شماره نظریه: 7/93/0293
شماره پرونده: 93-117-0103
3- آیا عبارت مندرج در ماده 1302 قانون مدنی مبنی بر بی اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا قسمتی ازمفاد سند، لزوما ناظر بر تقلیل تعهدات مندرج در قرارداد وسند است یا به مفهوم اعم هر اصلاحی که بخشی از متن یک سند را بی اعتبار نماید ولو آنکه به عنوان خاص به تعهدات سند لطمهای وارد نیاورد نیز مشمول عبارت قانونی میگردد؟ به عبارت بهتر اگر درمتن سند به عنوان مثال از«زید» به عنوان ی. ا. ط. قرارداد نامبرده شده باشد سپس در حاشیه یا ظهرسند عبارت«عمر» را صحیح بدانند این مطلب نیز دال بر بیاعتباری بخشی ازسند سابق تلقی ومشمول ماده 1302 قانون مدنی میگردد یا لزوما میبایست اصلاح وظهرنویسی را در مقام کسر یا کاهش تعهدات و مبالغ قراردادی تفسیر نمائیم تا اطلاق بی اعتبار نمودن کل یا بخشی از سند قابل استناد باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- ب. ت. ب. حاکمیت قانون مدنی در موارد سکوت و اماره صحت مندرجات سند موضوع ماده 1302 قانون یاد شده، اسناد تجاری را نیز می توان با حاشیه نویسی یا ظهر نویسی اصلاح نمود و این امر تابع اراده اشخاصی م. ب..
2- فرض سوال نیز مشمول ماده 1302 قانون مدنی است و از شمول ماده 225 قانون تجارت خارج است. زیرا ماده اخیرالذکر ناظر به فرضی است که مبلغ بیش از یک دفعه به تمام حروف نوشته شود و بین آنها اختلاف باشد؛ نه اینکه مبلغ نوشته شده بعدی در حاشیه یا ظهر به منظور اصلاح مبلغ اولیه باشد که فرض اخیر همان گونه که گفته شده مشمول ماده 1302 قانون یاد شده است.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 70
آرای مرتبط 17
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم حضور قاضی مشاور در دادگاه خانواده
ماده 225 ق.م
-
رأی
هماستناد
امکان وصول مهریه پس از فوت زوج
قانون مدنی و ماده 225
-
رأی
هماستناد
مدت عرفی خیار شرط
مواد 225 ، 223 ، 220 ، 219 ، 10 و 230 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مفهوم شرط بنایی و شرط تبانی
قانون مدنی ماده 225
-
رأی
هماستناد
شمول شروط بنایی بر شرط فعل
قانون مدنی (ماده 225
-
رأی
هماستناد
مفهوم شرط بنایی و شرط تبانی
قانون مدنی ماده 225
-
رأی
هماستناد
شمول شروط بنایی بر شرط فعل
قانون مدنی (ماده 225
-
رأی
هماستناد
امکان وصول مهریه پس از فوت زوج
قانون مدنی و ماده 225
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم حضور قاضی مشاور در دادگاه خانواده
ماده 225 ق.م
-
رأی
هماستناد
مدت عرفی خیار شرط
مواد 225، 223، 220، 219، 10و 230 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
عدم تمکین به دلیل اعتیاد زوج
مواد 1302 و 1114 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رسیدگی دادگاه در صورت عدم اظهارنظر داوران
ماده 225 قانون مدنی می باشد چون تنظیم سند رسمی از لوازم عرفی عقد بیع می با
-
رأی
هماستناد
ابطال جزئی اسناد انتقال قطعی و تایید صحت اسناد مالکیت در دادگاه تجدیدنظر با استناد به قوانین مدنی و حسبی
قانون مدنی و همچنین مواد 225
-
رأی
هماستناد
تعدد اسباب در دعوای طلاق
ماده 225 ق.م (متعارف بودن امری در عرف وعادت به طوری که عقد بدون تصریح هم
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل ازدواج موقت زوج
ماده 225 قانون مدنی بین زوجین هنگام عقد زوجیت مورد نظر بوده قاضی نمی تواند
-
رأی
هماستناد
نحوه کارشناسی در دعوی وصول قیمت ملک تملک شده توسط شهرداری
ماده 225 قانون مدنی«متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که عقد بدون تصر
-
رأی
هماستناد
حق ریشه و زارعانه، ماهیت حق زارعانه، اسقاط حق زارعانه
ماده 225 قانون مدنی دارد
نظریات مشورتی 14
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1639 مورخ 1401/01/17
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1534 مورخ 1401/04/15
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/842 مورخ 1403/01/20
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1479 مورخ 1401/01/20
قانون مدنی و مواد 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/1639 — 1401/01/17
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/1479 — 1401/01/20
قانون مدنی و مواد 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/1534 — 1401/04/15
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 1840/95/7 مورخ 1395/08/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص دایره شمول هزینههای کفن و دفن میت با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1828 مورخ 1392/09/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه رسیدگی به اختلافات میان کارفرما و پیمانکار ساختمانی در زمینههای تعیین اجزاء یا توابع مبیع، مطالبه خسارت
مواد 225 و 356 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/93/293 مورخ 1393/02/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص حاشیه یا ظهرنویسی موضوع ماده 1302 قانون مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی است و از شمول ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/1534 مورخ 1401/04/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مواد 867، 868 و 870 قانون مدنی و ماده 225 قانون امور حسبی مصوب 1319 با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/1639 مورخ 1401/01/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه رسیدگی به دعوای تقسیم ترکه در صورت مشخص شدن وجود دین بر ذمه متوفی با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/842 مورخ 1403/01/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و ماده 225
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/1479 مورخ 1401/01/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص عدم امکان تقسیم ترکه در فرض توقیف بودن ترکه با اصلاحات و الحاقات بعدی
قانون مدنی و مواد 225
نشستهای قضایی 5
-
نشست قضایی
هماستناد
آثار و ضمانت اجرای شرط در یک قرارداد بیع
ماده 225 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
جلب وراث در مورد دین مورث - نشست قضایی (1)
قانون مدنی و مواد 225
-
نشست قضایی
هماستناد
سرقفلی ملک تجاری
ماده 225 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
وجاهت قانونی سرقفلی قراردادی در مناطقی که قانون موجر ومستاجر مصوب سال 1356 اجرا نمی شود
ماده 225 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
نحوه برخورد با صادرکننده چک صیادی بدون ثبت در سیستم بانک مرکزی
ماده 225 قانون مدنی نیز چنین الزامی برداشت نمی شود
مواد مرتبط 2
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1302 — قانون مدنی
ماده1302 قانون مدنی مبنی بر بی اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا قسمتی ا
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 225 — قانون مدنی
قانون مدنی است و از شمول ماده 225
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
تعدد اسباب در دعوای طلاق
ماده 225ق.م (متعارف بودن امری در عرف وعادت بطوری که عقد بدون تصریح هم م
دکترین 31
-
مقاله
هماستناد
۳ تنظیم سند رسمی انتقال به نام برنده مزایده
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۳ تنظیم سند رسمی انتقال به نام برنده مزایده — در مورد مال غیر منقول دارای سابقه
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دکتر شهیدی مهدی پیشین ص ۳۰۴ — تفسیر قراردادها بلکه به حکم عرف متعهد
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دکتر شهیدی مهدی پیشین ص ۳۰۴ — عرف در موارد تردید می تواند اجزاء
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دکتر شهیدی مهدی پیشین ص ۳۰۴ — عرف در موارد تردید می تواند اجزاء
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نظر اول مطابق قاعده العقود تابعة القصود باید قصد طرفین معامله از
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نظر اول مطابق قاعده العقود تابعة القصود باید قصد طرفین معامله از
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حق زارعانه در املاک مزروعی تنها در صورتی ایجاد میشود که تصرفات
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بیگمان حق زارعانه قرارداد مستقلی محسوب نمی گردد
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بیگمان حق زارعانه قرارداد مستقلی محسوب نمی گردد
ماده 225 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ضامن — عقد بر این امر صریحاً تراضی نموده
ماده 225 قانون مدنی مقرر داشته متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که ع
-
مقاله
هماستناد
ضامن — عقد بر این امر صریحاً تراضی نموده
ماده 225 قانون مدنی مقرر داشته متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که ع
-
مقاله
هماستناد
در مرا همین جابانی گل — به نظر می رسد در چنین فرضی
ماده 225 قانون مدنی قرار گیرد که می گوید متعارف بودن امری در عرف و عادت بط
-
مقاله
هماستناد
دوم آن که در صورت عدم دسترسی مالک فعلی آپارتمان به آخرین
ماده 225 قانون مدنی قرار گیرد که می گوید متعارف بودن امری در عرف و عادت بط
-
مقاله
هماستناد
دوم آن که در صورت عدم دسترسی مالک فعلی آپارتمان به آخرین
ماده 225 قانون مدنی قرار گیرد که می گوید متعارف بودن امری در عرف و عادت بط
-
مقاله
هماستناد
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه — ب
قانون مدنی است و از شمول ماده 225
-
مقاله
هماستناد
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه — فرض سؤال نیز مشمول ماده ۱۳۰۲ قانون
قانون مدنی است و از شمول ماده 225
-
مقاله
هماستناد
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه — فرض سؤال نیز مشمول ماده ۱۳۰۲ قانون
قانون مدنی است و از شمول ماده 225
-
مقاله
هماستناد
تأثیر سبب دفاعی خوانده در موضوع اختلاف - آنچه در بالا گفته
ماده 1302 قانون مدنی : هرگاه در ذیل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست ابراز کن
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۳۰۲ قانون مدنی
ماده 1302 قانون مدنی : هرگاه در ذیل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست ابراز کن
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۳۰۲ قانون مدنی
ماده 1302 قانون مدنی : هرگاه در ذیل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست ابراز کن
-
مقاله
هماستناد
ناصر کا توزیان مقدمه علم حقوق، ش ۳۴۱ — در این باره رک ناصر کا توزیان
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ناصر کا توزیان مقدمه علم حقوق، ش ۳۴۱ — همچنین است حکم ماده ۱۳۰۲ ق
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در مورد قلم خوردگی و اصلاح متن نیز تشریفات مربوط به سند
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در مورد قلم خوردگی و اصلاح متن نیز تشریفات مربوط به سند
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ناصر کاتوزیان وصیت در حقوق مدنی ایران ش ۱۳۲ به بعد
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ظاهر این احکام ناظر به فرد شایع اسناد است اسنادی که حاوی
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ظاهر این احکام ناظر به فرد شایع اسناد است اسنادی که حاوی
ماده 1302 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اخلاقی بهروز اسناد تجاری، صفحه ۱۲۷ — چنانچه صادر کننده چک در روی چک
ماده 1302 قانون مدنی مبنی بر بی اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا قسمتی ا
-
مقاله
هماستناد
اخلاقی بهروز اسناد تجاری، صفحه ۱۲۷ — آیا عبارت مندرج در ماده ۱۳۰۲ قانون
ماده 1302 قانون مدنی مبنی بر بی اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا قسمتی ا
-
مقاله
هماستناد
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه — اصلاح بعدی سند در صورتی که
ماده 1302 قانون مدنی در مورد آن اجراء می شود
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
