Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/96/3039 مورخ 1396/12/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #عقد #مطالبه #اجرت‌المثل #فروشنده #قیمت_روز #بیع_فاسد #خریدار #بیع #رای_وحدت_رویه #شروط_ضمن_عقد #رجوع #وجه_التزام #شرط_داوری #قانون_مدنی #اثبات #ضامن #عوضین #آپارتمان #تصرف #بطلان #خسارت #ناظر #قرارداد #محقق #تحلیل #در_حکم_غصب #مثمن #تهاتر #بدهی #تملک #داوری #مبایعه‌نامه #مستحق‌للغیر #فسخ #هزینه_های_انجام_شده #شرط_ضمن_عقد #قضاییه #باطل #توافق #استماع #صورت #منافع #نظریه‌مشورتی #نظریه

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: ماهیت حقوقی شروط مستقل ضمن عقد و آثار بیع فاسد چیست؟

پاسخ: شروط مستقل (مانند داوری) تابع عقد نیستند و باید بر اساس ماده ۱۰ قانون مدنی تحلیل شوند؛ همچنین بیع فاسد اثری در تملک ندارد و قبض آن موجب ضمان است.

به زبانِ ساده

متن می‌گوید بعضی توافق‌های درج‌شده در قرارداد، مانند داوری برای اختلاف‌های پس از انحلال، ممکن است از عقد اصلی مستقل بمانند. همچنین بیع فاسد مالکیت ایجاد نمی‌کند و کسی که مال را بر اساس آن گرفته باید مال را پس بدهد و در صورت تلف یا نقص، مسئول باشد.

چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین یا پرسش‌کننده در متن مشخص نشده‌اند.

چگونه: اداره کل حقوقی، با تفکیک توافق‌های مستقل از شروط تبعی و با استناد به آثار بیع فاسد، نظر خود را بیان کرده است.

چرا مهم است: این نظر برای تنظیم قراردادها و تعیین مسئولیت کسی که مالی را بر پایه بیع فاسد دریافت کرده مفید است.

قوانینِ مرتبط: قانون مدنی، مواد ۱۰، ۳۶۵ و ۳۶۶.

مفاهیمِ حقوقی: شرط مستقل، شرط ضمن عقد، قرارداد اصلی، شرط داوری، بیع فاسد، مقبوض به عقد فاسد، غصب، ضمان عین و منافع

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

آیا شرط داوریِ مربوط به اختلاف‌های پس از انحلال قرارداد با از بین رفتن قرارداد از بین می‌رود؟

لزوماً خیر؛ ممکن است با توجه به قصد طرفین، توافقی مستقل و تابع ماده ۱۰ قانون مدنی باشد.

خریدارِ مالی که به موجب بیع فاسد آن را گرفته، چه تکلیفی دارد؟

باید مال را به صاحبش رد کند و اگر مال تلف یا ناقص شود، ضامن عین و منافع آن است.

تصرف در مالی که با بیع فاسد دریافت شده چه حکمی دارد؟

بسته به اینکه تصرف با علم و عمد باشد یا بدون آن، غاصبانه یا در حکم غصب است.

کلیدواژه‌ها: شرط ضمن عقد، ماده ۱۰ قانون مدنی، بیع فاسد، ضمان، تملک

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

1- در خصوص اعتبار و آثارِ پارهاي شروط ضمن عقد كه اصطلاحاً به آن ها شروط مستقل گفته ميشود، (مانند شرط رجوع به داوري، پرداخت خسارت، وجه التزام)، توجه به نكات زير ضروري است: واژه شرط اصولاً ناظر به توافقات يا تعهدات فرعي و تبعي ضمن يك عقد يا قرارداد است. ازنظر اثباتي نيز با عنايت به غلبه، اصل بر اين است كه توافقات ضمن عقد، جنبه فرعي و تبعي دارند، يعني حسب طبيعت خود يا توافق طرفين، در وجود يا زوال خود، وابسته به عقد اصلي اند اما در مواردي، حسب قرائن معلوم ميشود كه توافقِ محقق شده ضمن عقد از حيث بقاء يا زوال، تابع عقد نيست، مثل شرط داوريِ مربوط به حل اختلافات طرفين در فرض انحلال قرارداد. در اين مورد، چون زمينه اجراي چنين شرطي زوال و انحلال عقد اصلي است، تبعيت بقاء يا زوال شرط از عقد، نامعقول و مخالف قصد مشترك طرفين است. بنابراين اين، توافقات را بايد در قالب ماده 10 قانون مدني تحليل كرد، نه شرط ضمن عقد؛ زيرا اطلاق عنوان شرط بر آن ها از باب مَجاز است، نه حقيقت. 2- طبق ماده 365 قانون مدني، «بيع فاسد اثري درتملك ندارد» و مجوزي براي اثبات يد خريدار يا فروشنده بر آنچه دريافت داشتهاند (مقبوض به عقد فاسد يا باطل)، وجود ندارد؛ لذا يد ايشان حسب اينكه اثبات يد با علم و عمد باشد يا بدون آن ، غاصبانه يا در حكم غصب است. به همين دليل مقنن در ماده 366 قانون مدني مقرر داشته است: «هرگاه كسي به بيع فاسد مالي را قبض كند بايد آن را به صاحبش رد نمايد و اگر تلف يا ناقص شود ضامنِ عين و منافع آن خواهد بود». 3- ب. ت. ب. آنچه گفته شد، طرفين عقد فاسدي كه عوضين را تقابض كردهاند، ضامن منافع مالي هستند كه دريافت داشتهاند و لذا دعواي مطالبه اجرت المثل در مواردي كه ثمن معامله 2 واحد آپارتمان بوده، از جهت اينكه فروشنده در آن، تصرف داشته و بيع باطل اعلام گرديده، قابل استماع است. همچنين است دعواي مطالبه اجرت المثل مثمن. ونظر به مراتب فوق، در صورت اجتماع شرايط، استناد به تهاتر ميان بدهي طرفين بابتِ اجرت المثل ثمن و مثمن، قابل پذيرش است. 4-ب. ت. ب. رأي وحدت رويه شماره 733- 15/7/1393 مطالبه قيمت روز ثمن معامله، ملاك عمل است./ نظریه مشورتی شماره 7/96/3039 مورخ 1396/12/08 موضوع استعلام شامل بررسی آثار فسخ، بطلان یا انحلال معامله و شرایط ضمن عقد مرتبط با آن است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این پرسش‌ها بیان کرده است که شروط ضمن عقد، به‌ویژه در مواردی مانند شرط داوری و پرداخت خسارت، ممکن است مستقل از عقد اصلی باشند و حتی در صورت انحلال عقد، همچنان معتبر باقی بمانند. همچنین، طبق ماده 365 قانون مدنی، بیع فاسد اثری در تملک ندارد و طرفین موظف به استرداد عوضین هستند. در خصوص مطالبه اجرت‌المثل و قیمت روز ثمن معامله، این موارد در صورت تحقق شرایط خاص، قابل استماع و مطالبه هستند، به‌ویژه بر اساس رای وحدت رویه شماره 733- 1393/07/15. تاریخ نظریه: 1396/12/08 شماره نظریه: 7/96/3039 شماره پرونده: 1285-76-96 1- چنانچه معامله فسخ، باطل و یا سلخ گردد اعلام فرمائید شروط ضمن عقد آن نیز از بین می رود مانند داوری (شرط رجوع به داوری، پرداخت خسارت، خسارت وجه التزام) در مبایعه نامه عادی که از سوی مرجع قضایی طی دادنامه قطعی باطل گردیده آمده است چنانچه بیع به هر علتی مستحق للغیر در آید یا باطل یا فسخ گردد علاوه بر اعاده ثمن معامله و هزینه های انجام شده 10 درصد ثمن معامله به عنوان خسارت به خریدار پرداخت گردد. 2- عبارت مذکور از نظر ماهیتی عقد و توافق مستقل است یا شرط ضمن عقد یا شرط الحاقی و... و چه اثری دارد؟ 3- مطالبه اجرت المثل در مواردی که ثمن معامله 2 واحد آپارتمان بوده از جهت اینکه فروشنده در آن تصرف داشته و بیع باطل اعلام گردیده آیا قابل استماع است آیا وجود ثمن در ید فروشنده و ثمن در ید خریدار تهاتی محسوب می‌گردد ؟ 4- آیا مطالبه قیمت روز ثمن معامله پس از بطلان آن جایز است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 4- ب. ت. ب. رأی وحدت رویه شماره 733- 1393/7/15 مطالبه قیمت روز ثمن معامله، ملاک عمل است.

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3

موارد مرتبط 72

آرای مرتبط 20

نظریات مشورتی 12

نشست‌های قضایی 6

مواد مرتبط 2

دکترین 32

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین