رأی
1- اعتبار امر مختومه در دعاوی بطلان نکاح و فسخ نکاح2- ضمانت اجرای کیفری بطلان عقد به سبب جنون3- مهریه زوجه در فرض بطلان عقد نکاح
رأی شعبه دیوان عالی کشور
شماره پرونده : 9409984410600887 شماره دادنامه : 9509970925600261 شعبه : شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/05/17-12:19 قاضی : علی رازینی قاضی : علی جلیلیان قاضی : عبدالعلی احمدخان بیگی
خلاصه جریان پرونده
الف - خلاصه سابقه امر به کلاسه بایگانی 940332 مورخه 94/4/24 : در تاریخ 93/6/10 آقای … وکیل پایه 1 دادگستری به وکالت از خانم ک. پ. قیم آقای … مرتضی پاشا دادخواست به خواسته فسخ نکاح بین حسین صمدی آده و مرتضی پاشا خواهان و خانم ر. ع.پ.م. ( خوانده ) به جهت تدلیس در امر ازدواج در محاکم حقوقی ارومیه مطرح نموده که به شعبه ششم ارجاع شده است در متن دادخواست ضمن پیوست نمودن کپی مصدق سند نکاحیه و استناد به پرونده های کلاسه 6/920810 و 921076 شعبه خانواده ارومیه وکیل خواهان می گوید موکل حسین صمدی به علت بیماری صرع محجور بوده در هنگام ازدواج با خوانده پرونده محجوریت و بیماری خ.
ر. ب. اطلاع زوجه و خانواده وی و حتی در نزد سر دفتر رسمی ازدواج رسانده و خوانده با اطلاع کامل از وضعیت ایشان حاضر به ازدواج با ایشان شده است لذا بعد از ازدواج موکل و قیم ایشان اطلاع حاصل نمودند که زوجه قبلا یک بار ازدواج نموده و سپس طلاق گرفته است و این امر را کتمان و پوشیده نگه داشته است لذا در صورتی که موکل اطلاع و آگاهی می داشت با یک فرد مطلقه ازدواج نمی کرد و معیار موکل ازدواج با فردی مجرد و باکر بوده است بعداً معلوم گردیده است که خوانده با توسل به فریب و کتمان حقیقت نموده و طبق دادنامه صادره از شعبه 109 در پرونده کلاسه 109/930005 خوانده محکوم به تحمل 6 ماه حبس به علت تدلیس در ازدواج شده که دادنامه صادره در شعبه 14 تجدیدنظر با تخفیف مجازات عیناً تأیید و ابرام گردیده است.
حال از شعبه دادگاه محترم مرجوع الیه تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته در رابطه با فسخ نکاح و همچنین کلیه خسارات وارده و هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل مورد دادخواست است دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت نموده است در جلسه مورخ 93/7/20 وکیل خ. گ. ا. عرایض ب. ش. د. تقدیمی است تقاضای صدور حکم فسخ نکاح را دارم قبلاً علیه خوانده موکل اعلام شکایت کیفری کرده است که بلحاظ تدلیس زوجه محکوم به لحاظ تدلیس به سی میلیون ریال جزای نقدی گردیده است دادگاه از وکیل پرسیده است آیا موکل شما سابقاً از طریق اظهار نامه یا حضور شهود مراتب فسخ نکاح را به خوانده اعلام کرده است در صورت مثبت بودن پاسخ تاریخ دقیق اعلام فسخ و نحوۀ اعلام آن را بیان نماید وکیل پاسخ داده است موکل اینجانب در طول مراحل پرونده کیفری که حدوداً سه و چهار ماه پیش که در جریان روند رسیدگی به پرونده و اظهارات شهود از جمله آقای … و یعقوب بدلی و رضا پ.
و علی مستدبی و آقای … در جریان رسیدگی قرار گرفته و مراتب را به خوانده پرونده و وکیل ایشان از طریق اینجانب ابلاغ گردید که ایشان حاضر به فسخ نکاح و طلاق توافقی نگردیده اند لذا ب. ت. ب. قطعیت حکم صادره از شعبه 109 جزائی که در شعبه 14 تجدیدنظر تأیید و ابرام گردیده است بلافاصله اقدام به تنظیم دادخواست فسخ نکاح شده است که در جریان رسیدگی م. ب. دادگاه خطاب به خوانده، دعوی خواهان برای شما قرائت می شود اظهار داشت بنده دعوی را قبول ندارم اولاً خانم ک.
پ. که مادر همسرم م. ب. موضوع محجور بودن همسرم را در زمان ازدواج به بنده نگفته بود و من موضوع ازدواج اولم را به خود همسرم گفتم و ایشان به من گفت به مادرم نگو من به مادرش نگفتم نگو که مادرش قیم او م. ب. و همسرم محجور م. ب. چرا که اگر محجوریت وی را گفته بودند باید در زمان ثبت نکاح قیم سند ازدواج را امضاء می کرد ما حدود 2 هفته با هم زندگی مشترک داشتیم و عمل مواقعه انجام گرفت و علت اختلاف ما مادرش بوده که مرا از منزل اخراج نمود خ.
ا. د. دختر بزرگم به شناسنامه خوانده مشکوک شده بود وقتی پرسیدیم متوجه شدیم که ایشان قبلاً ازدواج نموده و از ما مخفی نموده است خ. گ. ا. خوانده بیان نموده بنده موضوع را به همسرم گفته بودم دادگاه با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی به شرح دادنامه 1131/92 ضمن مقدمه ای که از شرح خواسته و اظهارات طرفین و وکیل در جلسه دادرسی منعکس نموده است با این استدلال که محتویات پرونده به دلائل ذیل دعوی معنونه قابل استماع نمی باشد اولاً خواسته خ.
م. ب. صدور حکم فسخ نکاح صحیح نبوده چرا که محاکم حق صدور حکم فسخ را نداشته و فسخ حق ذی نفع بوده که به محض ایجاد حق مذکور باید نسبت به اعمال آن اقدام نماید و صاحب حق برای اثبات اعمال و اجرای آن حق دعوی تأیید و تنفیذ فسخ نکاح را می بایست مطرح می نمود ثانیاً مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری بوده و طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع باید اقدام به فسخ نکاح نماید در غیر این صورت خیار او ساقط می شود که در ما نحن فیه وکیل خواهان هیچ دلیل و مدرکی در زمان طرح دعوی که دلالت بر اعمال خیار فسخ از سوی زوج یا قیم وی باشد ارائه ننموده است لذا دعوی مطابق قانون طرح نگردیده و مستنداً به ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی صادر می نماید از این رأی وکیل زوج تجدیدنظرخواهی نموده است و با اثبات تدلیس در ازدواج و تنظیم دادخواست فسخ نکاح دادگاه محترم ملزم به صدور حکم بر فسخ نکاح بوده چون حق فسخ حقی ایجابی بوده و بدون احراز این حق در دادگاه طرف ذینفع نمی تواند از این حق استفاده کند لذا درخواست نقض رأی بدوی و رسیدگی ماهوی را خواستار شده است پس از تبادل لوایح پرونده به شعبه 5 تجدیدنظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است هیأت شعبه در تاریخ 94/1/15 پس از بررسی پرونده و اعلام ختم دادرسی بدین شرح انشاء رأی نموده است: « رأی دادگاه »; - تجدیدنظرخواهی آقای … فرزند خیرالله با قیومت خانم ک.
پ. فرزند خیراله با وکالت آقای … فرزند حسن به طرفیت خانم ر. عیسی پور مرادلویی فرزند ش. نسبت به دادنامه 11311/93 صادره از شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی خانواده ارومیه موضوع پرونده کلاسه 800/93 که به موجب آن قرار عدم استماع دعوی فسخ نکاح صادر شده است اعتراض بعمل آورده که ب. ت. ب. استدلال بعمل آمده از سوی دادگاه بدوی وارد نمی باشد وکیل ت. ن. خ. د. ا. م. از دادرسی به شرح لایحه اعتراضیه مطلب قابل توجهی عنوان ننموده تا مورد امعان نظر قرار گیرد لذا دادگاه ضمن رد تجدیدنظرخواهی باستناد ماده 353 قانون آئین دادرسی مدنی قرار تجدیدنظرخواسته را تأیید می نماید رأی دادگاه تجدیدنظر به موجب مواد 368 و 397 قانون مذکور ظرف مهلت بیست روزه از تاریخ ابلاغ قابل فرجام خواهی در مرجع محترم دیوان عالی کشور م.
ب.. از این رأی وکیل محجور فرجام خواهی می نماید و پرونده به دیوانعالی کشور ارسال شده و به شعبه 41 ارجاع می گردد این شعبه در تاریخ 94/4/24 طی دادنامه شماره 9409970925600352 به شرح زیر اتخاذ تصمیم می نماید: ن. ب. ا. رأی فرجام خواسته که بر تأیید رأی 1131/93 صادره از شعبه ششم محاکم خانواده ارومیه صادر شده است و دادگاه محترم صادر کننده رأی بدوی رأی خ. ر. ب. عنوان قرار عدم استماع دعوی صادر نموده است و قرار مذکور از جمله قرارهای قابل فرجام خواهی که در بند ب ماده 368 قانون آئین دادرسی مدنی تصریح شده است نبوده چون تنها قراری که تحت عنوان سقوط دعوی با عدم اهلیت ی.
ا. ط. دعوی صادر شده باشد قابل فرجام شناخته شده است بنابراین هیأت این شعبه به لحاظ غیر قابل طرح دادخواست فرجام خواهی مطروحه و عدم جواز ق. در ورود به رأی معترض عنه قرار رد درخواست فرجامی را صادر و اعلام می نماید پرونده از موجودی کسر شود.
ب- خلاصه پرونده جاری به کلاسه 950187: پس از اینکه دادخواست فسخ نکاح از سوی ک. پ. مادر شوهر زوجه و قیم زوج به نتیجه نمی رسد . این بار در تاریخ 94/6/17 طی دادخواستی اقدام به تقاضای ابطال نکاح و سند نکاحیه می نماید.
و اجمال ادعای وی چنین است که فرزندم حسین صمدی آده مرتضی پاشا که تحت قیمومیت اینجانب م. ب. برابر سند نکاحیه شماره 3688 با خوانده اقدام به ازدواج نموده است درحالیکه به موجب دادنامه مورخه 78/8/19 حکم بر حجر وی به دلیل جنون صادر شده و چون تاریخ عقد بعد از این تاریخ بوده بدلیل عدم تحقق قصد انشاء عقد مزبور باطل م. ب. و لذا تقاضای اعلام ابطال عقد و سند نکاحیه را دارم و نیز تقاضا دارم اجرائیه مربوط به مطالبه 114 سکه مهریه وی نیز متوقف گردد.
پرونده به شعبه ششم دادگاه خانواده ارومیه ارجاع می شود و دادگاه در تاریخ 94/7/29 با حضور طرفین و ن. حقوقی بنیاد شهید بدلیل فرزند شهید بودن زوج تشکیل می شود و خ. ب. ش. خواسته قبلی مطالب خود را توضیح می دهد وکیل خ. د. د. می گوید از زمان بدو خواستگاری و اجرای مراسم عقد مادر زوج خانم ک. پ. در همه مراحل حضور داشته است . و دادخواستهای متعدد صادره از سوی ایشان نیز بهترین دلیل بر حضور ایشان در همه مراحل م. ب.. از جمله در زمان اجرای صیغه عقد و تعیین مهریه حضور داشته و مخالفتی نکرده است.
ثانیاً اگر زوج محجور بوده است بایستی قیم وی در همان جلسات اولیه اعلام کند و از طرف وی امضاء کند درحالیکه عقد نامه را زوج شخصاً و با حضور و اطلاع مادرش امضاء نموده است. ثالثاً ایشان قبلاً تقاضای فسخ نکاح نموده که خواسته ایشان در محاکم رسیدگی و رد شده است رابعاً محجوریت زوج فقط در امور مالی است و شامل امر ازدواج نمی شود. چون در همه مراحل خواستگاری و عقد و غیره ، حضور هشیارانه داشته و مهمانهای عقد بر این امر شاهد و گواه می باشند.
زوجه اضافه نمود ابتدا مادر شوهرم به تنهائی جهت خواستگاری مراجعه کرده بود بعد از پذیرش اولیه من با همسرم تنها صحبت نمودم و سپس به دفتر رفته و عقد کردیم درحضور مادر و دائیش و رئیس بنیاد شهید محل بعنوان شاهد عقد امضاء کردند و آن زمان کسی از بستگان زوج محجوریت وی را اعلام نکرد و قیم نامه را ارائه ننمود ولی بعداً بخاطر مسائل مالی این امر مطرح شد. دادگاه ختم جلسه را اعلام و دستور تجدید در جلسه جهت استماع اظهارات عاقد و سایر مطلعان نمود.
جلسه بعدی در تاریخ 94/9/14 تشکیل شد ابتدا از خواهان بعنوان قیم زوج تحقیق شد. اظهار داشت. اینجانب از طریق خواهرعروس با وی آشنا شدم و ابتدا خودم به خواستگاری وی رفتم و سپس با برادرم و همسرش به منزل آنها رفتیم و در مورد شرائط صحبت کردیم و گفتم که فرزندم مریض است و من قیم او هستم و آنها قبول کردند. سپس برای عقد به دفترخانه رفتیم به همراه برادرم و رئیس بنیاد شهید و مسئول حراست بنیاد شهید مجدداً موضوع قیمومیت خودم را به سر دفتر اعلام کردم بعد آن موقع گفتند اگر موضوع را طرفین در جریان هستند نیاز به ذکر در سند ازدواج نیست و لذا در سند ازدواج محجوریت ذکر نشد و پسرم خودش دفتر را امضاء کرد.
س- آیا شما به این ازدواج راضی بودید
ج- بله راضی بودم ولی رضایت من به باکره بودن وی بود و اگر میدانستم قبلاً ازدواج کرده قبول نمی کردم.
س- آیا قیم نامه را به سر دفتر ارائه کردید؟ج-سر دفترقیم نامه را نمی خواستند ما هم ارائه نکردیم ولی شفاهاً مطرح شد. سپس از آقای … سر دفتر ازدواج شماره 29 بعنوان مطلع تحقیق شد اظهار داشت پس از حضور زوجین و بستگان آنان و معرفین در دفترخانه اینجانب پس از احراز هویت شروع به ثبت مشخصات آنان نمودم.
وقتی مشخصات زوج را ثبت می کردم از خود وی سئوال کردم و یادم هست شغلش را پرسیدم گفت کارمند دولت و کسی از بستگان او چیزی نگفت و طبیعی است کسی که کارمند است نمی تواند محجور باشد و آنچه مادر زوج در این جلسه راجع به محجوریت و قیمومیت اعلام می کنند کذب محض است. چون اگر این موضوع بیان می شد لازم بود قیم نامه را ارائه نمایند و قیم به جای زوج دفتر را امضاء نماید فقط در موردی که طرفین شرائط را امضاء کردند رسید به سایر شرائط من پرسیدم شرط دیگری ندارید مادر زوج گفت یک سری صحبت هائی بین دو خانواده شده است که نیاز به ثبت نیست.
سپس ن. بنیاد شهید توضیح داده چون عقد بر مبنای بکارت منعقد شده ولی زوجه ازدواج قبلی داشته و کتمان نموده است اختلاف بروز کرده و چون وی محجور بوده قصد و رضای او معتبر نیست تقاضای اعلان بطلان نکاح را داریم. وکیل زوجه هم اعلام می دارد اگر این ادعا درست بود بایستی در همان جلسه عقد مسئله حجر اعلام و قیم نامه ارائه شود لذا تقاضای رد دعوی را دارم. علیهذا دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و در تاریخ 94/9/22 به شرح زیر مبادرت به صدور رأی می نماید: درخصوص دعوی خانم ک.
پ. فرزند م. به قیمومیت ازآقای … مرتضی پاشا فرزند خیراله با ن. حقوقی بنیاد شهید و امور ایثاگران آقای … خانم ر. ع.پ.م. فرزند ش. با وکالت خانم ب. ب. به خواسته تقاضای صدور حکم براعلام بطلان عقد موضوع سند نکاحیه 3688 دفتر شماره 49 ارومیه به لحاظ محجور بودن بدواً تقاضای دستور موقت مبنی بر منع از عملیات اجرایی به شماره 931494 بدین شرح که خواهان اجمالاً اظهار نموده فرزندم حسین صمدی آده مرتضی پاشا تحت قیومیت اینجانبه م. ب. که برابر سند نکاحیه شماره 3688 با خوانده محترم علقه زوجیت نموده است ازآنجا که سابقاً حکم حجر وی به سبب جنون ازسال 78 صادرگردیده است که متاسفانه علیرغم عدم وجود قصد انشاء و عدم انجام اعمال حقوقی با نیابت ق.
ازاینجانب ، ایشان مبادرت به انعقاد نکاح نموده که بطلان آن محرز است علیهذا نظر به عدم تشکیل ماهیت حقوقی ضمن احراز بطلان آن دستور شایسته بر بطلان عقد را دارم علی ایحال نظر به مراتب فوق وتحقیقات بعمل آمده ودفاعیات وکیل خوانده دادگاه به دلایل ذیل دعوی مطروحه را موجه وصحیح ندانسته است اولاً حسب محتویات پرونده واظهارات خواهان دراجلاس دادرسی مشارالیها بعنوان قیم محجور شخصاً خوانده را بعنوان همسر آینده فرزند خویش معرفی و خواستگاری نموده است ثانیاً خواهان بعنوان قیم و جمعی ازمسئولین محترم بنیاد شهید وامور ایثارگران شهرستان ارومیه در مجلس عقد دردفترخانه ازدواج شماره 49 حضورداشته که این امردلالت بررضایت و قصد قیم بروقوع عقد نکاح فی مابین محجور و خوانده دعوی م.
ب. ثالثاً مطابق اظهارات عاقد بعنوان مطلع درجلسه مورخه 94/9/14 خواهان موضوع محجوریت فرزند خویش و قیومیت خودرا مطرح ننموده و به همین دلیل سند نکاحیه به امضاء محجور رسیده است رابعاً مطابق ماده 190 قانون مدنی از شرایط صحت عقد قصد و رضای بوده که درمانحن فیه دورکن مذکور درقیم کاملاً مشهود بوده و صرف امضاء سند نکاحیه طرفین نمی تواند دلیل بطلان عقد ازدواج گردد لهذا دادگاه بنا بمراتب فوق و احراز صحت عقد نکاح و مستنداً به ماده 1034 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام می نماید اما درمورد خواسته دوم خ.
م. ب. صدور دستور موقت دادگاه بنابمراتب فوق و عدم احراز شرایط ق. مستنداً به ماده 325 قانون آئین دادرسی مدنی قرار رد دستور موقت صادر و اعلام می نماید رای صادره حضوری است و ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم محترم تجدیدنظر استان آ.غ م. ب.. دادنامه فوق در مهلت ق. مورد اعتراض خواهان قرار گرفته و رسیدگی به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی محول می شود که در تاریخ 94/12/26 طی دادنامه شماره 940997441390185 چنین رأی می دهد: درخصوص تجدیدنظرخواهی خانم ک.
پ. قیمومتاً از جانب محجور حسین صمدی آده مرتضی پاشا و با وکالت آقای … بطرفیت خانم ر. عیسی پورمرادلوی فرزند ش. با وکالت خانم ب. ب. ازدادنامه شماره 9409974410601339- 94/9/22 اصداری از شعبه ششم دادگاه حقوقی شهرستان ارومیه که طی آن حکم به بطلان دعوی خواهان درمورد درخواست حکم بر اعلام بطلان عقد نکاح صادر شده است. ب. ت. ب. محتویات پرونده تجدیدنظرخواهی متکی به دلیل موجه و ق. نیست رأی بدوی منطبق با موازین ق. و رعایت قواعد شکلی صادر شده است و خللی برمبانی و استدلال آن وارد نمی باشد ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی و مستنداً به ماده 358 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه معترض عنه عیناً تأیید می گردد.
رأی صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی است. دادنامه در تاریخ 95/1/24 به خواهان ک. پور علــی قیم زوج ابلاغ و در تاریخ 95/1/29 به نماینــدگی از طرف وی توسط ن. حقوقی بنیاد شهید مــورد اعتــراض و فرجامخواهی قرار می گیرد. درنتیجه پرونده به دیــوانعــالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می شود. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر اقدام ق. درخصوص دادنامه شماره 940997441390185 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد
رأی شعبه
فرجامخواهی آقای … ن. حقوقی بنیاد شهید ارومیه از طرف ک. پ. قیم ز. ن. ب. دادنامه صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی در تأیید دادنامه صادره از شعبه ششم دادگاه خانواده ارومیه مبنی بر رد دعوی آنان در مورد بطلان عقد نکاح وارد نمی باشد زیرا اولاً - خواسته خوانده قبلاً به صورت دعوی فسخ مطرح و رسیدگی شده و پرونده مختومه گشته است و دعوی بطلان چیزی غیر آن خواسته نیست لذا بدلیل اعتبار امر مختومه قابل طرح مجدد نیست ثانیاً - آنچه مسلم است همین خواهان به اقرار خود به خواستگاری خوانده رفته و مراحل ازدواج بین دو خانواده مطرح شده و درحضور خواهان و رئیس بنیاد شهید و سایرین عقد رسمی واقع شده و در آنجا مسئله جنون و حجر مطرح نشده است این امر به اضافه اعلام کارمند بودن زوج و امضای حاضران در ذیل عقدنامه بعنوان تأیید محتوای مندرجات عقدنامه اقرار بر سلامت زوج و عدم جنون وی م.
ب. حکم محجوریت وی می تواند معطوف به امور مالی صرف باشد. ثالثاً - بر فرض که این فرد مجنون بوده و عقد وی بدون حضور نمــاینده دادستان باطل بوده باشــد بایستــی هــمه کسانیکه از این امر اطلاع داشته و در آن جلسه حضور داشتند بعنوان معاونت در تدلیس و معاونت در جــعل سند و اســتفاده از سند مجعول تحت پیگرد قرار گیرند. نه اینکه بعداً بخاطر مطامع مادی تغییر نظر داده تقاضای ابطال نکاح نمایند رابعاً - حتی بر فرض بطلان عقد زوجه مستحق مهرالمثل م.
ب. و نمیتواند از این شرائط سوء استفاده نموده و نسبت به تضییع حق زوجه اقدام نمایند:به هر حال دادنامه بدوی و تجدیدنظر مطابق با موازین شرعی و ق. بوده و خدشه ای بر آن وارد نیست علیهذا باستناد ماده 396 قانون آئین دادرسی مدنی رأی فرجامخواسته را ابرام و تأیید و فرجامخواهی را مردود اعلام می گردد.
شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور رئیس : علی رازینی عضومعاون: عبدالعلی خان بیگی
فهرست
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
1- اعتبار امر مختومه در دعاوی بطلان نکاح و فسخ نکاح2- ضمانت اجرای کیفری بطلان عقد به سبب جنون3- مهریه زوجه در فرض بطلان عقد نکاح
در تاریخ 17 مرداد 1395، دیوان عالی کشور به پروندهای با موضوع درخواست فسخ نکاح و ابطال سند نکاحیه رسیدگی نمود. خواهان به کتمان حقیقت ازدواج قبلی زوجه و تدلیس در ازدواج استناد کرده و درخواست فسخ نکاح و جبران خسارات را مطرح کرد. دادگاه بدوی با استناد به مواد 1131 و 190 قانون مدنی، دعوی را به دلیل عدم ارائه مستندات لازم و عدم اعلام فوری حق فسخ، غیرقابل استماع اعلام و قرار عدم استماع صادر کرد.
این رای در مرحله تجدیدنظر نیز تایید گردید و فرجامخواهی به دیوان عالی کشور ارسال شد. دیوان عالی کشور با استناد به اعتبار امر مختومه و عدم وجود مستندات کافی برای ابطال نکاح، رای تجدیدنظر را تایید و فرجامخواهی را مردود اعلام کرد. در نتیجه، حکم به صحت عقد نکاح و رد درخواست ابطال آن صادر شد.
تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/17
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام:
1 - در صورتی که قیم زوج، دعوای فسخ نکاح، با ادعای تدلیس زوجه و پنهان کردن ازدواج سابق خود را مطرح کند؛ طرح دعوی بطلان نکاح به سبب جنون زوج، متعاقب رد دعوی نخست، مشمول اعتبار امر مختومه بوده و قابل پذیرش نیست. - (ملاحظه: نکته جالب آن است که دعوی اول به دلیل اعمال نکردن حق فسخ پیش از طرح دعوی رد شده و نه احراز نشدن سبب فسخ)
2 - اگر عقد نکاح زوج به جهت جنون وی و عدم حضور نماینده دادستان باطل باشد؛ همه کسانی که از این امر اطلاع داشته و در جلسه عقد حضور داشته اند به عنوان معاونت در تدلیس، معاونت در جعل سند و استفاده از سند مجعول تحت پیگرد قرار می گیرند.
3 - در صورت بطلان عقد نکاح به جهت جنون زوج و عدم حضور نماینده دادستان در هنگام ازدواج؛ زوجه مدخوله مستحق مهرالمثل است.
رای شعبه دیوان عالی کشور
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/17 - 12 : 19 قاضی: علی رازینی قاضی: علی جلیلیان قاضی: عبدالعلی احمدخان بیگی
الف - خلاصه سابقه امر به کلاسه بایگانی --- مورخه 94/4/24 : در تاریخ 93/6/10 آقای … وکیل پایه 1 دادگستری به وکالت از خانم ک.
پ. قیم آقای … مرتضی پاشا دادخواست به خواسته فسخ نکاح بین حسین صمدی آده و مرتضی پاشا خواهان و خانم ر. ع.پ.م. (خوانده) به جهت تدلیس در امر ازدواج در محاکم حقوقی ارومیه مطرح نموده که به شعبه ششم ارجاع شده است در متن دادخواست ضمن پیوست نمودن کپی مصدق سند نکاحیه و استناد به پرونده های کلاسه --- و 921076 شعبه خانواده ارومیه وکیل خواهان می گوید موکل حسین صمدی به علت بیماری صرع محجور بوده در هنگام ازدواج با خوانده پرونده محجوریت و بیماری خ.
ر. ب. اطلاع زوجه و خانواده وی و حتی در نزد سر دفتر رسمی ازدواج رسانده و خوانده با اطلاع کامل از وضعیت ایشان حاضر به ازدواج با ایشان شده است لذا بعد از ازدواج موکل و قیم ایشان اطلاع حاصل نمودند که زوجه قبلا یک بار ازدواج نموده و سپس طلاق گرفته است و این امر را کتمان و پوشیده نگه داشته است لذا در صورتی که موکل اطلاع و آگاهی می داشت با یک فرد مطلقه ازدواج نمی کرد و معیار موکل ازدواج با فردی مجرد و باکر بوده است بعدا معلوم گردیده است که خوانده با توسل به فریب و کتمان حقیقت نموده و طبق دادنامه صادره از شعبه --- در پرونده کلاسه --- خوانده محکوم به تحمل 6 ماه حبس به علت تدلیس در ازدواج شده که دادنامه صادره در شعبه --- تجدیدنظر با تخفیف مجازات عینا تایید و ابرام گردیده است.
حال از شعبه دادگاه محترم مرجوع الیه تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته در رابطه با فسخ نکاح و همچنین کلیه خسارات وارده و هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل مورد دادخواست است دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت نموده است در جلسه مورخ 93/7/20 وکیل خ. گ. ا. عرایض ب. ش. د. تقدیمی است تقاضای صدور حکم فسخ نکاح را دارم قبلا علیه خوانده موکل اعلام شکایت کیفری کرده است که به لحاظ تدلیس زوجه محکوم به لحاظ تدلیس به سی میلیون ریال جزای نقدی گردیده است دادگاه از وکیل پرسیده است آیا موکل شما سابقا از طریق اظهارنامه یا حضور شهود مراتب فسخ نکاح را به خوانده اعلام کرده است در صورت مثبت بودن پاسخ تاریخ دقیق اعلام فسخ و نحوه اعلام آن را بیان نماید وکیل پاسخ داده است موکل اینجانب در طول مراحل پرونده کیفری که حدودا سه و چهار ماه پیش که در جریان روند رسیدگی به پرونده و اظهارات شهود از جمله آقای … و یعقوب بدلی و رضا پ.
و علی مستدبی و آقای … در جریان رسیدگی قرار گرفته و مراتب را به خوانده پرونده و وکیل ایشان از طریق اینجانب ابلاغ گردید که ایشان حاضر به فسخ نکاح و طلاق توافقی نگردیده اند لذا ب. ت. ب. قطعیت حکم صادره از شعبه --- جزایی که در شعبه --- تجدیدنظر تایید و ابرام گردیده است بلافاصله اقدام به تنظیم دادخواست فسخ نکاح شده است که در جریان رسیدگی م. ب. دادگاه خطاب به خوانده، دعوی خواهان برای شما قرائت میشود اظهار داشت بنده دعوی را قبول ندارم اولا خانم ک.
پ. که مادر همسرم م. ب. موضوع محجور بودن همسرم را در زمان ازدواج به بنده نگفته بود و من موضوع ازدواج اولم را به خود همسرم گفتم و ایشان به من گفت به مادرم نگو من به مادرش نگفتم نگو که مادرش قیم او م. ب. و همسرم محجور م. ب. چرا که اگر محجوریت وی را گفته بودند باید در زمان ثبت نکاح قیم سند ازدواج را امضا می کرد ما حدود 2 هفته با هم زندگی مشترک داشتیم و عمل مواقعه انجام گرفت و علت اختلاف ما مادرش بوده که مرا از منزل اخراج نمود خ.
ا. د. دختر بزرگم به شناسنامه خوانده مشکوک شده بود وقتی پرسیدیم متوجه شدیم که ایشان قبلا ازدواج نموده و از ما مخفی نموده است خ. گ. ا. خوانده بیان نموده بنده موضوع را به همسرم گفته بودم دادگاه با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی به شرح دادنامه --- ضمن مقدمه ای که از شرح خواسته و اظهارات طرفین و وکیل در جلسه دادرسی منعکس نموده است با این استدلال که محتویات پرونده به دلائل ذیل دعوی معنونه قابل استماع نمیباشد اولا خواسته خ.
م. ب. صدور حکم فسخ نکاح صحیح نبوده چرا که محاکم حق صدور حکم فسخ را نداشته و فسخ حق ذی نفع بوده که به محض ایجاد حق مذکور باید نسبت به اعمال آن اقدام نماید و صاحب حق برای اثبات اعمال و اجرای آن حق دعوی تایید و تنفیذ فسخ نکاح را میبایست مطرح می نمود ثانیا مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری بوده و طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع باید اقدام به فسخ نکاح نماید در غیر این صورت خیار او ساقط میشود که در ما نحن فیه وکیل خواهان هیچ دلیل و مدرکی در زمان طرح دعوی که دلالت بر اعمال خیار فسخ از سوی زوج یا قیم وی باشد ارائه ننموده است لذا دعوی مطابق قانون طرح نگردیده و مستندا به ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی صادر مینماید از این رای وکیل زوج تجدیدنظرخواهی نموده است و با اثبات تدلیس در ازدواج و تنظیم دادخواست فسخ نکاح دادگاه محترم ملزم به صدور حکم بر فسخ نکاح بوده چون حق فسخ حقی ایجابی بوده و بدون احراز این حق در دادگاه طرف ذینفع نمی تواند از این حق استفاده کند لذا درخواست نقض رای بدوی و رسیدگی ماهوی را خواستار شده است پس از تبادل لوایح پرونده به شعبه --- تجدیدنظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است هیات شعبه در تاریخ 94/1/15 پس از بررسی پرونده و اعلام ختم دادرسی بدین شرح انشاء رای نموده است: « رای دادگاه »; - تجدیدنظرخواهی آقای … فرزند خیرالله با قیومت خانم ک.
پ. فرزند خیراله با وکالت آقای … فرزند حسن به طرفیت خانم ر. عیسی پور مرادلویی فرزند ش. نسبت به دادنامه --- صادره از شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی خانواده ارومیه موضوع پرونده کلاسه --- که به موجب آن قرار عدم استماع دعوی فسخ نکاح صادر شده است اعتراض به عمل آورده که ب. ت. ب. استدلال به عمل آمده از سوی دادگاه بدوی وارد نمیباشد وکیل ت. ن. خ. د. ا. م. از دادرسی به شرح لایحه اعتراضیه مطلب قابل توجهی عنوان ننموده تا مورد امعان نظر قرار گیرد لذا دادگاه ضمن رد تجدیدنظرخواهی به استناد ماده 353 قانون آیین دادرسی مدنی قرار تجدیدنظرخواسته را تایید مینماید رای دادگاه تجدیدنظر به موجب مواد 368 و 397 قانون مذکور ظرف مهلت بیست روزه از تاریخ ابلاغ قابل فرجام خواهی در مرجع محترم دیوان عالی کشور م.
ب.. از این رای وکیل محجور فرجام خواهی مینماید و پرونده به دیوانعالی کشور ارسال شده و به شعبه --- ارجاع میگردد این شعبه در تاریخ 94/4/24 طی دادنامه شماره --- به شرح زیر اتخاذ تصمیم مینماید: ن. ب. ا. رای فرجام خواسته که بر تایید رای 1131/93 صادره از شعبه ششم محاکم خانواده ارومیه صادر شده است و دادگاه محترم صادر کننده رای بدوی رای خ. ر. ب. عنوان قرار عدم استماع دعوی صادر نموده است و قرار مذکور از جمله قرارهای قابل فرجام خواهی که در بند ب ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی تصریح شده است نبوده چون تنها قراری که تحت عنوان سقوط دعوی با عدم اهلیت ی.
ا. ط. دعوی صادر شده باشد قابل فرجام شناخته شده است بنابراین هیات این شعبه به لحاظ غیر قابل طرح دادخواست فرجام خواهی مطروحه و عدم جواز ق. در ورود به رای معترض عنه قرار رد درخواست فرجامی را صادر و اعلام مینماید پرونده از موجودی کسر شود.
ب- خلاصه پرونده جاری به کلاسه --- : پس از اینکه دادخواست فسخ نکاح از سوی ک. پ. مادر شوهر زوجه و قیم زوج به نتیجه نمی رسد. این بار در تاریخ 94/6/17 طی دادخواستی اقدام به تقاضای ابطال نکاح و سند نکاحیه مینماید.
و اجمال ادعای وی چنین است که فرزندم حسین صمدی آده مرتضی پاشا که تحت قیمومیت اینجانب م. ب. برابر سند نکاحیه شماره 3688 با خوانده اقدام به ازدواج نموده است درحالی که به موجب دادنامه مورخه 78/8/19 حکم بر حجر وی به دلیل جنون صادر شده و چون تاریخ عقد بعد از این تاریخ بوده بدلیل عدم تحقق قصد انشاء عقد مزبور باطل م. ب. و لذا تقاضای اعلام ابطال عقد و سند نکاحیه را دارم و نیز تقاضا دارم اجراییه مربوط به مطالبه 114 سکه مهریه وی نیز متوقف گردد.
پرونده به شعبه ششم دادگاه خانواده ارومیه ارجاع میشود و دادگاه در تاریخ 94/7/29 با حضور طرفین و ن. حقوقی بنیاد شهید بدلیل فرزند شهید بودن زوج تشکیل میشود و خ. ب. ش. خواسته قبلی مطالب خود را توضیح می دهد وکیل خ. د. د. می گوید از زمان بدو خواستگاری و اجرای مراسم عقد مادر زوج خانم ک. پ. در همه مراحل حضور داشته است. و دادخواستهای متعدد صادره از سوی ایشان نیز بهترین دلیل بر حضور ایشان در همه مراحل م. ب.. از جمله در زمان اجرای صیغه عقد و تعیین مهریه حضور داشته و مخالفتی نکرده است.
ثانیا اگر زوج محجور بوده است بایستی قیم وی در همان جلسات اولیه اعلام کند و از طرف وی امضا کند درحالی که عقد نامه را زوج شخصا و با حضور و اطلاع مادرش امضا نموده است. ثالثا ایشان قبلا تقاضای فسخ نکاح نموده که خواسته ایشان در محاکم رسیدگی و رد شده است رابعا محجوریت زوج فقط در امور مالی است و شامل امر ازدواج نمی شود. چون در همه مراحل خواستگاری و عقد و غیره، حضور هشیارانه داشته و مهمانهای عقد بر این امر شاهد و گواه میباشند.
زوجه اضافه نمود ابتدا مادر شوهرم به تنهایی جهت خواستگاری مراجعه کرده بود بعد از پذیرش اولیه من با همسرم تنها صحبت نمودم و سپس به دفتر رفته و عقد کردیم درحضور مادر و دائیش و رئیس بنیاد شهید محل به عنوان شاهد عقد امضا کردند و آن زمان کسی از بستگان زوج محجوریت وی را اعلام نکرد و قیم نامه را ارائه ننمود ولی بعدا بخاطر مسائل مالی این امر مطرح شد. دادگاه ختم جلسه را اعلام و دستور تجدید در جلسه جهت استماع اظهارات عاقد و سایر مطلعان نمود.
جلسه بعدی در تاریخ 94/9/14 تشکیل شد ابتدا از خواهان به عنوان قیم زوج تحقیق شد. اظهار داشت. اینجانب از طریق خواهرعروس با وی آشنا شدم و ابتدا خودم به خواستگاری وی رفتم و سپس با برادرم و همسرش به منزل آنها رفتیم و در مورد شرایط صحبت کردیم و گفتم که فرزندم مریض است و من قیم او هستم و آنها قبول کردند. سپس برای عقد به دفترخانه رفتیم به همراه برادرم و رئیس بنیاد شهید و مسئول حراست بنیاد شهید مجددا موضوع قیمومیت خودم را به سر دفتر اعلام کردم بعد آن موقع گفتند اگر موضوع را طرفین در جریان هستند نیاز به ذکر در سند ازدواج نیست و لذا در سند ازدواج محجوریت ذکر نشد و پسرم خودش دفتر را امضا کرد.
س- آیا شما به این ازدواج راضی بودید ج- بله راضی بودم ولی رضایت من به باکره بودن وی بود و اگر میدانستم قبلا ازدواج کرده قبول نمی کردم.
س- آیا قیم نامه را به سر دفتر ارائه کردید؟جسر دفترقیم نامه را نمی خواستند ما هم ارائه نکردیم ولی شفاها مطرح شد. سپس از آقای … سر دفتر ازدواج شماره 29 به عنوان مطلع تحقیق شد اظهار داشت پس از حضور زوجین و بستگان آنان و معرفین در دفترخانه اینجانب پس از احراز هویت شروع به ثبت مشخصات آنان نمودم.
وقتی مشخصات زوج را ثبت می کردم از خود وی سئوال کردم و یادم هست شغلش را پرسیدم گفت کارمند دولت و کسی از بستگان او چیزی نگفت و طبیعی است کسی که کارمند است نمی تواند محجور باشد و آنچه مادر زوج در این جلسه راجع به محجوریت و قیمومیت اعلام می کنند کذب محض است. چون اگر این موضوع بیان می شد لازم بود قیم نامه را ارائه نمایند و قیم به جای زوج دفتر را امضا نماید فقط در موردی که طرفین شرایط را امضا کردند رسید به سایر شرایط من پرسیدم شرط دیگری ندارید مادر زوج گفت یک سری صحبت هائی بین دو خانواده شده است که نیاز به ثبت نیست.
سپس ن. بنیاد شهید توضیح داده چون عقد بر مبنای بکارت منعقد شده ولی زوجه ازدواج قبلی داشته و کتمان نموده است اختلاف بروز کرده و چون وی محجور بوده قصد و رضای او معتبر نیست تقاضای اعلان بطلان نکاح را داریم. وکیل زوجه هم اعلام میدارد اگر این ادعا درست بود بایستی در همان جلسه عقد مسئله حجر اعلام و قیم نامه ارائه شود لذا تقاضای رد دعوی را دارم. علیهذا دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و در تاریخ 94/9/22 به شرح زیر مبادرت به صدور رای مینماید: در خصوص دعوی خانم ک.
پ. فرزند م. به قیمومیت ازآقای … مرتضی پاشا فرزند خیراله با ن. حقوقی بنیاد شهید و امور ایثاگران آقای … به طرفیت خانم ر. ع.پ.م. فرزند ش. با وکالت خانم ب. ب. به خواسته تقاضای صدور حکم براعلام بطلان عقد موضوع سند نکاحیه 3688 دفتر شماره 49 ارومیه به لحاظ محجور بودن بدوا تقاضای دستور موقت مبنی بر منع از عملیات اجرایی به شماره 931494 بدین شرح که خواهان اجمالا اظهار نموده فرزندم حسین صمدی آده مرتضی پاشا تحت قیومیت اینجانبه م.
ب. که برابر سند نکاحیه شماره 3688 با خوانده محترم علقه زوجیت نموده است ازآنجا که سابقا حکم حجر وی به سبب جنون ازسال 78 صادرگردیده است که متاسفانه علیرغم عدم وجود قصد انشاء و عدم انجام اعمال حقوقی با نیابت ق. ازاینجانب، ایشان مبادرت به انعقاد نکاح نموده که بطلان آن محرز است علیهذا نظر به عدم تشکیل ماهیت حقوقی ضمن احراز بطلان آن دستور شایسته بر بطلان عقد را دارم علی ایحال نظر به مراتب فوق وتحقیقات به عمل آمده ودفاعیات وکیل خوانده دادگاه به دلایل ذیل دعوی مطروحه را موجه وصحیح ندانسته است اولا حسب محتویات پرونده واظهارات خواهان دراجلاس دادرسی مشارالیها به عنوان قیم محجور شخصا خوانده را به عنوان همسر آینده فرزند خویش معرفی و خواستگاری نموده است ثانیا خواهان به عنوان قیم و جمعی ازمسئولین محترم بنیاد شهید وامور ایثارگران شهرستان ارومیه در مجلس عقد دردفترخانه ازدواج شماره 49 حضورداشته که این امردلالت بررضایت و قصد قیم بروقوع عقد نکاح فی مابین محجور و خوانده دعوی م.
ب. ثالثا مطابق اظهارات عاقد به عنوان مطلع درجلسه مورخه 94/9/14 خواهان موضوع محجوریت فرزند خویش و قیومیت خودرا مطرح ننموده و به همین دلیل سند نکاحیه به امضا محجور رسیده است رابعا مطابق ماده 190 قانون مدنی از شرایط صحت عقد قصد و رضای بوده که درمانحن فیه دورکن مذکور درقیم کاملا مشهود بوده و صرف امضا سند نکاحیه طرفین نمی تواند دلیل بطلان عقد ازدواج گردد لهذا دادگاه بنا بمراتب فوق و احراز صحت عقد نکاح و مستندا به ماده 1034 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام مینماید اما در مورد خواسته دوم خ.
م. ب. صدور دستور موقت دادگاه بنا به مراتب فوق و عدم احراز شرایط ق. مستندا به ماده 325 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دستور موقت صادر و اعلام مینماید رای صادره حضوری است و ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم محترم تجدیدنظر استان آ.غ م. ب.. دادنامه فوق در مهلت ق. مورد اعتراض خواهان قرار گرفته و رسیدگی به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی محول میشود که در تاریخ 94/12/26 طی دادنامه شماره --- چنین رای می دهد: در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم ک.
پ. قیمومتا از جانب محجور حسین صمدی آده مرتضی پاشا و با وکالت آقای … به طرفیت خانم ر. عیسی پورمرادلوی فرزند ش. با وکالت خانم ب. ب. ازدادنامه شماره --- - 94/9/22 اصداری از شعبه ششم دادگاه حقوقی شهرستان ارومیه که طی آن حکم به بطلان دعوی خواهان در مورد درخواست حکم بر اعلام بطلان عقد نکاح صادر شده است. ب. ت. ب. محتویات پرونده تجدیدنظرخواهی متکی به دلیل موجه و ق. نیست رای بدوی منطبق با موازین ق. و رعایت قواعد شکلی صادر شده است و خللی برمبانی و استدلال آن وارد نمیباشد ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی و مستندا به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه معترض عنه عینا تایید میگردد.
رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی است. دادنامه در تاریخ 95/1/24 به خواهان ک. پور علی قیم زوج ابلاغ و در تاریخ 95/1/29 به نمایندگی از طرف وی توسط ن. حقوقی بنیاد شهید مورد اعتراض و فرجامخواهی قرار میگیرد. درنتیجه پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر اقدام ق.
در خصوص دادنامه شماره --- فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد
فرجامخواهی آقای … ن. حقوقی بنیاد شهید ارومیه از طرف ک. پ. قیم ز. ن. ب. دادنامه صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی در تایید دادنامه صادره از شعبه ششم دادگاه خانواده ارومیه مبنی بر رد دعوی آنان در مورد بطلان عقد نکاح وارد نمیباشد زیرا اولا - خواسته خوانده قبلا به صورت دعوی فسخ مطرح و رسیدگی شده و پرونده مختومه گشته است و دعوی بطلان چیزی غیر آن خواسته نیست لذا بدلیل اعتبار امر مختومه قابل طرح مجدد نیست ثانیا - آنچه مسلم است همین خواهان به اقرار خود به خواستگاری خوانده رفته و مراحل ازدواج بین دو خانواده مطرح شده و درحضور خواهان و رئیس بنیاد شهید و سایرین عقد رسمی واقع شده و در آنجا مسئله جنون و حجر مطرح نشده است این امر به اضافه اعلام کارمند بودن زوج و امضای حاضران در ذیل عقدنامه به عنوان تایید محتوای مندرجات عقدنامه اقرار بر سلامت زوج و عدم جنون وی م.
ب. حکم محجوریت وی میتواند معطوف به امور مالی صرف باشد. ثالثا - بر فرض که این فرد مجنون بوده و عقد وی بدون حضور نماینده دادستان باطل بوده باشد بایستی همه کسانی که از این امر اطلاع داشته و در آن جلسه حضور داشتند به عنوان معاونت در تدلیس و معاونت در جعل سند و استفاده از سند مجعول تحت پیگرد قرار گیرند. نه اینکه بعدا بخاطر مطامع مادی تغییر نظر داده تقاضای ابطال نکاح نمایند رابعا - حتی بر فرض بطلان عقد زوجه مستحق مهرالمثل م.
ب. و نمیتواند از این شرایط سوء استفاده نموده و نسبت به تضییع حق زوجه اقدام نمایند:به هر حال دادنامه بدوی و تجدیدنظر مطابق با موازین شرعی و ق. بوده و خدشه ای بر آن وارد نیست علیهذا به استناد ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجامخواسته را ابرام و تایید و فرجامخواهی را مردود اعلام میگردد.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3
موارد مرتبط 79
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
اعتراض به موارد مغفول مانده در رأی بدوی
مواد 2، 3، 194، 197، 198 و 512 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای مطالبه اجرت المثل درفرض دریافت چک به جای مبلغ اجرت المثلتاثیر دریافت چک به ازای اجرت المثل
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط داوری اختیاری
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ارجاع اختلافات ناشی از قراردادهای آتی به داوری
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه وجه التزام در فرض عدم انتساب تاخیر به متعهد
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مرجع رسیدگی به مطالبه خسارت ناشی از قطع درخت
مواد 2 و 3 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای استرداد عین جهیزیه با وجود عدم بقای عین
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر و اعلام می نماید
-
رأی
هماستناد
دعوای الزام به تنظیم سند رسمی از ناحیه خریدار در فرض انعقاد بیع به نمایندگی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
بررسی تجدیدنظرخواهی و رد دعوی جلب ثالث در پرونده مطالبه وجه و خسارات دادرسی بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی
مواد 2 و 358 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
الزام به تنظیم سند رسمی مستند به صلح نامه عادی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان صادر می گردد
-
رأی
هماستناد
دعوای تنفیذ وصیت نامه علیه مولی به طرفیت توسط قیم
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع آن صادر می گردد رای صادره
-
رأی
هماستناد
درخواست رفع ممانعت از حق
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تلقی تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت به فرجام خواهی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان را صادر مینماید 0 رای
-
رأی
هماستناد
(1)- اثر مانع خارجی ایفاء تعهد بر قابلیت مطالبه چک تضمینی -(2)- حدود اعتبار چک تضمینی صادره به مبلغ دو برابر موضوع تعهد - (3)- شیوه اخذ گواهی عدم پرداخت چک صادره در وجه دو نفر (4)
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی به کیفیت مطروحه صادر می گردد
-
رأی
هماستناد
تفاوت در مبلغ حق الوکاله در نسخ قرارداد
قانون آیین دادرسی مدنی و همچنین ماده 2
-
رأی
هماستناد
(1)- طرح دعوای مطالبه اجرت المثل به استناد حکم دادگاه (2)- اثر ترهین ملک در دعوی مطالبه اجرت المثل
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
انتقال چکی که حواله کرد آن خط خورده
مواد 2 و 197 از قانون آیین دادرسی مدنی در دادگاه بدوی
-
رأی
هماستناد
نحوه احراز ورشکستگی در فرض عدم پرداخت چک
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ابطال قرارداد مسکونی و جلب ثالث؛ نقض دادنامه بدوی و غیرقابل استماع بودن دعوی در دادگاه تجدیدنظر
مواد 2 و 348 و 353 و 358 از قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته نسبت به اصح
-
رأی
هماستناد
تفاوت مالکیت در اثر ارث و وصیتواخواهی از قرار رد دعوی الزام به تنظیم سند رسمی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر و اعلام می گردد رای صادر
-
رأی
هماستناد
ذینفع طرح دعوای قلع و قمع مستحدثات در مشاعات
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی خواهان صادر و اعلام م
-
رأی
هماستناد
طرفین دعوای اعتراض ثالث
مواد 2 و 417 و 418 و 419 و 420 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوای اعتراض ثالث را صادر و اعلام
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای خط خوردن عبارت به حواله کرد در چک
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خلع ید در فرض رابطه استیجاری با مالک سابقتاثیر تغییر مالک بر وضعیت اجاره
مواد 2 و 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته در نتیجه قر
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق انفساخ قراردادی
مواد 2 و 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی صادر و اعلام می گردد
-
رأی
هماستناد
شرط تایید فسخ قرارداد توسط دادگاه
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تعهدات الحاقی به سند سفید امضاء
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تعارض در منطوق و نتیجه رای صادره از حیث ماهوی و شکلی بودن
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرارعدم استماع صادر واعلام میدارد رای صادر
-
رأی
هماستناد
نقش تنظیم سند رسمی در تحویل مبیع
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
رفع موانع استماع دعوی در مرحله تجدیدنظر
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار توافق راجع به محکمه صالح در قراردادهای بین المللی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر شرط داوری در قرارداد بر رسیدگی دادگاه
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خوانده دعوی ابطال آگهی تاسیس شرکت
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379
-
رأی
هماستناد
احراز مالکیت متصرف خودرو
ماده 2 از قانون آیین دادرسی مدنی قرا رد دعوا در این قسمت صادر و اعلام می گر
-
رأی
هماستناد
دعوای تقسیم ترکه قبل از درخواست افراز
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار امر مختومه در دعوای ابطال مستندات موضوع حکم قطعی
ماده 2 و 358 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرایط دعوای راجع به مسئولیت مدنی قاضی
مواد 2 و 30 قانون آیین دادرسی مدنی صادر شده و قابلیت اعتراض در محاکم تجدیدنظر
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به دعوای مطالبه بهای ملک از نهادهای عمومی
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خوانده دعوی مطالبه وجه ضمانت نامه بانکی
مواد 2 و 358 از قانون آیین دادرسی در امور مدنی
-
رأی
هماستناد
انتقال منافع مال توقیف شده
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد آن صادر و اعلام می گردد
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2962 مورخ 1395/11/19
ماده 2 قانون آیین دادرسی در امور مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/921 مورخ 1400/11/20
ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 که به ترتیب مقرر می دارند: دادخو
مواد مرتبط 6
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1034 — قانون مدنی
ماده 1034 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی خواهان صادر و اعلام می نماید اما درم
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 2 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
مطابق قانون طرح نگردیده و مستندا به ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی قرار عدم استماع دعوی صادر می نماید از این
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 353 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 353 قانون آئین دادرسی مدنی قرار تجدیدنظرخواسته را تایید می نماید رای
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 396 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
مطابق با موازین شرعی و ق. بوده و خدشه ای بر آن وارد نیست علیهذا باستناد ماده 396 قانون آئین دادرسی مدنی رای فرجامخواسته را ابرام و تایید و فرجامخو
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 1131 — قانون مدنی
مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری بوده و طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 190 — قانون مدنی
مطابق ماده 190 قانون مدنی از شرایط صحت عقد قصد و رضای بوده که درمانحن فیه دورکن
دکترین 31
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — آن
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — در پاسخ به این پرسشها توجه به
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — در پاسخ به این پرسشها توجه به
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مبانی شکایت از عملیات اجرایی
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مبانی شکایت از عملیات اجرایی — جرائیه ثبتی بر محور سند لازم الاجرا
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر وقف بر وضع حقوقی عین موقوفه
مواد 66، 190 و 217 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر وقف بر وضع حقوقی عین موقوفه — پس از وقوع عقد قبض و تصرف
مواد 66، 190 و 217 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شهیدی، دکتر مهدی همان منبع ص ۵۹ — پس از رفع جهل و کشف واقع
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شهیدی، دکتر مهدی همان منبع ص ۵۹ — عقد مراعی دارای تمام ارکان و شرایط
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شهیدی، دکتر مهدی همان منبع ص ۵۹ — عقد مراعی دارای تمام ارکان و شرایط
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر حقوقی مترتب بر انتقال مال و ذی نفع دعوا
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر حقوقی مترتب بر انتقال مال و ذی نفع دعوا — برابر ماده ۲۱۸ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
آیا ماده ۱۸۳ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعریف ماده ۱۸۳ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعریف ماده ۱۸۳ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
هدف از تنفیذ قرارداد عادی — سؤال هدف از تنفیذ قراردادهای عادی چیست؟
مواد 190، 10، 219 ق.م
-
مقاله
هماستناد
هدف از تنفیذ قرارداد عادی — اگرچه طبق ماده ۲۲ ۴۶ و ۴۷
مواد 190، 10، 219 ق.م
-
مقاله
هماستناد
هدف از تنفیذ قرارداد عادی — اگرچه طبق ماده ۲۲ ۴۶ و ۴۷
مواد 190، 10، 219 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وضعیت معامله به قصد فرار از دین — سؤال با استناد به ماده ۲۱۸ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وضعیت معامله به قصد فرار از دین — معامله در صورتی باطل است که یکی
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وضعیت معامله به قصد فرار از دین — معامله در صورتی باطل است که یکی
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرایط ماهوی سند — صلاحیت نظیم کننده سند سند رسمی ب
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرایط ماهوی سند — هلیت متعاملین طبق ماده ۱۹۰ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرایط ماهوی سند — هلیت متعاملین طبق ماده ۱۹۰ ق
ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — دادگاه یا هر نهاد دادرسی درگیر با
بند 4 ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — معیار آسان و در دسترس برای یافتن
بند 4 ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار نامشروع بودن موضوع ادعا — معیار آسان و در دسترس برای یافتن
بند 4 ماده 190 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم فسخ نکاح
ماده 1131 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم فسخ نکاح — مرد یا زن به اعتبار عقد صحیح
ماده 1131 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — فرق بین فسخ با منفسخ عبارت است
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — رک مواد ۳۹۶ تا ۴۵۷ ق
مواد 1120 تا 1132 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
