اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: 140431390000818563 تاریخ دادنامه: 1404/4/10 شماره پرونده: 0203034 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری اعلام کننده تعارض: خانم … کار: در رابطه با موضوع الزام به پرداخت فوق العاده اشتغال خارج از کشور، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند. بدین نحو که شاکیان در خصوص موضوع کسر 25 درصد از فوق العاده اشتغال خارج از کشور کارمندان «فاقد همراه» و الزام به استرداد آن، خواستار صدور رای وحدت رویه شده اند. بعضی از شعب دیوان عدالت اداری با استدلال این که بر اساس شیوه نامه سال 1391-1390 در صورت پذیرش نهایی زوج فرهنگی، زوج به عنوان قبول اصلی تلقّی و زوجه به عنوان نیرویی به تبعیّت از همسر با دریافت حقوق و مزایای واریزی در ایران در مدارس جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور اشتغال به کار خواهند داشت، حکم به رد شکایت صادر نموده اند و برخی دیگر از شعب دیوان عدالت اداری با این استدلال که واژه مجرّد مفهوم و تعریف خاصّ خود را دارد و به نظر در تبصره یک ماده 2 آیین نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور نیز در معنای حقیقی خود به کار رفته نه مجازی و تفسیر آن به نداشتن همراه و بر همان اساس کسر 25 درصد فوق العاده موجّه نمی باشد و با استناد به اصل حق مکتسب، حکم به ورود شکایت صادر نموده اند. مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است: الف: شعبه 35 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم … به خواسته اعتراض به حکم کارگزینی مبنی بر کسر 25% از حقوق ارزی به موجب دادنامه شماره 9909970900200085 مورخ 1399/1/16 به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است: " با امعان نظر به بند 5 صفحه 154 شیوه نامه سال 1391-1390 آزمون مربوطه که شاکی در آن شرکت کرده مبیّن آن است که در صورت پذیرش نهایی زوج فرهنگی زوج به عنوان قبول اصلی تلقّی و زوجه به عنوان نیروی به تبعیّت از همسر با دریافت حقوق و مزایای واریز در ایران در مدارس جمهوری اسلامی ایران در خارج کشور اشتغال به کار خواهند داشت. فلذا نظر به شیوه نامه مذکور و توجهاً به تبصره 1 ماده 2 آیین نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور مصوبه 29920/461 مورخ 1371/10/9 هیات وزیران و اصلاحات بعدی آن فلذا تخلّفی از قوانین ملحوظ نبوده بنابراین شکایت شاکی را غیر وارد تشخیص و مستنداً به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام می نماید. رای صادره به استناد ماده 65 قانون مذکور ظرف مهلت 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری م. ب. . " رای مذکور به موجب دادنامه شماره 9909970960001394 مورخ 1399/5/28 صادره از شعبه 30 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که دادنامه مورد اعتراض منطبق با موازین قانونی اصدار یافته و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز عاری از اشکال و ایراد می باشد، مورد تأیید قرار گرفت. ب: از سوی دیگر شعبه 27 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم … به خواسته الزام خوانده (مرکز امور بین المللی و مدارس خارج از کشور و وزارت آموزش و پرورش) به پرداخت 25 درصد فوق العاده کسر شده به موجب دادنامه شماره 9909970900301057 مورخ 1399/4/21 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است: " نظر به این که خوانده به استناد تبصره یک ماده 2 آیین نامه فوق العاده اشتغال خارج از کشور با تکیه بر اصلاح [اصطلاح] مجرّد بودن مأمور مبادرت به کسر و حذف 25 درصد از فوق العاده اشتغال خارج از کشور شاکی نموده و در واقع به لحاظ فاقد همراه بودن او، نامبرده را مجرّد تلقّی و کسر نموده حال آن که واژه مجرّد مفهوم و تعریف خاصّ خود را دارد و به نظر در تبصره یک ماده دو مرقوم نیز در معنای حقیقی خود بکار رفته نه مجازی و تفسیر خوانده از مجرّد به نداشتن همراه و بر همان اساس کسر 25 درصد فوق العاده و حقّ نامبرده موجّه نمی نماید، بنابراین شکایت شاکی را به نظر وارد تشخیص و مستنداً به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود آن صادر و اعلام می نماید. رای صادر شده، ظرف مهلت 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری م. ب.." رای مذکور به لحاظ عدم تجدیدنظر خواهی در مهلت مقرّر قطعیّت یافت. با احراز تعارض آراء توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/4/10 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. تعارض محرز است. ب. اصطلاح «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق‌العاده اشتغال خارج از کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره 29920ت461 هـ مورخ 1371/10/9 هیات وزیران) به معنای «فاقد همراه» بوده و مشخص است که هزینه‌های فرد فاقد همراه کمتر است و در همین تبصره، از فوق‌العاده اشتغال خارج از کشورِ مأمورانی نیز که از خانه‌های سازمانی استفاده می‌نمایند به لحاظ کاهش هزینه‌ها 25% کاسته شده است و در لایحه معاونت حقوقی ریاست جمهوری نیز اعلام گردیده که ب. ت. ب. ماهیت فوق‌العاده اشتغال خارج از کشور که با هدف تأمین بخشی از نیازهای سکونت فرد در خارج از کشور پرداخت می‌شود، مقصود دولت از به کار بردن واژه «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه یادشده سکونت کارمند به تنهایی و فاقد همراه در خارج از کشور بوده و لفظ «مجرّد» در این ماده در مقابل لفظ «متأهّل» به کار نرفته است و دلالتی بر «عدم تأهّل» ندارد. لذا ب. ت. ب. مراتب فوق، آراء شعبی که از کلمه «مجرّد» در تبصره 1 ماده 2 آیین‌نامه فوق‌العاده اشتغال خارج از کشور (موضوع تصویب‌نامه شماره 29920ت461 هـ مورخ 1371/10/9 هیات وزیران) تعبیر به معنای «فاقد همراه» نموده‌اند، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصّصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم‌الاتباع است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری