بذل در طلاق خلع (مذهب شافعی)

بذل در طلاق خلع (مذهب شافعی) خ. م.: در تاریخ 4 خرداد 1394، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور طلاق خلع به دلیل اعتیاد شدید و محکومیت کیفری به یازده سال حبس ارائه شد. خ. ب. ا. به ماده 1130 قانون مدنی و شرایط عسروحرج، خواستار طلاق در عوض بذل کلیه حقوق شرعی و قانونی خود گردید. خوانده ضمن ابراز عدم تمایل به طلاق و ارائه دلایل دفاعی، به سوابق کیفری خود اشاره کرد. دادگاه با ارجاع به داوری و عدم حصول سازش، اقدام به استعلام از شورای روحانیت و اداره زندان نمود و در نهایت، حکم به طلاق خلع صادر کرد. این حکم بر اساس ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه و فتوای مذهب امام شافعی صادر شد. حکم صادره در دادگاه تجدیدنظر تایید گردید و درخواست فرجام‌خواهی نیز به دلیل عدم وجود دلایل موجه در دیوان عالی کشور رد شد. بدین ترتیب، دادنامه صادره به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی تایید گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در مذهب شافعی در صورت کراهت زوجه از زوج و عدم امکان سازش و بذل کلیه حقوق شرعی زوجه به زوج و اثبات ادعای عسر و حرج زوجه، در صورت ممانعت زوج دادگاه می‌تواند اقدام به صدور حکم طلاق خلعی کند و قبول بذل از ناحیه زوج ضروری نمی‌باشد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/27 - 11 : 44 قاضی: سیروس کیقبادی قاضی: مسعود کریم پورنطنزی قاضی: حسن عباسیان خلاصه جریان پرونده در تاریخ 94/3/4 خانم م. س.ح. به طرفیت همسرش آقای م. ع. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق خلع) با بذل کلیه حقوق شرعی و قانونی تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که طبق سند ازدواج پیوست همسر شرعی و قانون خوانده می باشم نامبرده بدلیل اعتیاد شدید و محکومیت در پرونده های کیفری به یازده سال حبس محکوم گردیده است بنده در شرایط عسروحرج قرار دارم و نفقه اینجانب و دو فرزندم برعهده خانواده پدری بوده و بدلیل اینکه زوج دارای محکومیت قطعی به بیش از پنج سال بوده و در شرایط عسروحرج قرار دادم و حق طلاق برای بنده میسر م. ب. لذا به استناد ماده 1130 و مدارک پیوستی صدور حکم طلاق خلع وفق فقه شافعی م. ا.. دادخواست مطروح در شعبه دوم دادگاه حقوقی شهرستان بوکان ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. جلسه اول دادرسی به تاریخ 94/5/3 با حضور زوجین تشکیل گردید و خوانده با تقدیم لایحه ای در دو صفحه مدافعات خود را بیان نموده است در این جلسه خواهان همان خواسته و مطالب مندرج در دادخواست را بیان نموده و اضافه کرده که دارای دو فرزند مشترک یک پسر 13 ساله و یک دختر متولد 83/10/3 می باشیم تقاضای صدور حکم طلاق خلعی در مقابل باقیمانده مهریه و بذل سایر حقوق شرعی و قانونی را دارم. خوانده اظهار می‌دارد اینجانب در حال حاضر به اتهام جعل در زندان می باشم و به هشت سال حبس محکوم شده ام ولی رضایت شکات را اخذ کرده ام و قبول دارم قبلا اعتیاد داشتم ولی در حال حاضر اعتیاد ندارم و حاضرم به پزشکی قانونی معرفی شوم اصلا موافق طلاق خواهان نیستم و حاضرم به خواهان تعهد بدهم که به وی زندگی بدهم بقیه اظهارات به شرح لایحه تقدیمی است. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر می‌نماید و زوجین هر یک داور خود را تعیین و معرفی نموده‌اند و داوران منتخب زوجین به اتفاق نظریه کتبی خود را تقدیم داشته اند که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین م. ب.. پزشک معتمد دادگستری بوکان نتیجه آزمایش بارداری از زوجه را منفی اعلام نموده است در جلسه دادرسی مورخ 94/10/16 که با حضور زوجین تشکیل گردیده خواهان اظهار می‌دارد کلیه حقوق خود را بذل می نمایم و خواهان طلاق از ایشان می باشم ضمنا فرزندان بالای هفت سال می‌باشند و حضانت آنان با پدرشان م. ب. و هیچگونه ادعائی از ایشان ندارم. همسرم به سبب پرونده های متعدد کیفری در زندان م. ب. و سوابق کیفری زیادی دارد. خوانده اظهار می‌دارد حاضرم حضانت بچه ها را قبول نمایم من ایشان را طلاق نمی دهم بخاطر فرزندان یک فرصت می خواهم و از بیشتر شاکیان رضایت گرفته ام و به زودی از زندان آزاد می شوم. سپس دادگاه از شورای روحانیت اهل تسنن بوکان استعلام نموده که در صورت بذل حقوق از سوی زوجه و اینکه زوج محکومیت های متعدد کیفری و سوابق کیفری داشته زوجه می‌تواند با شرایط مذکور از زوج طلاق بگیرد یا خیر و نیز سوابق کیفری زوج را از اداره زندان و دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان بوکان استعلام نمود. در پاسخ شورای روحانیت شهرستان بوکان به شرح برگ 65 پرونده اعلام شده که مطابق مذهب امام شافعی ب. ت. ب. کراهت زوجه از زوج و عدم امکان سازش و بذل کلیه حقوق شرعی زوجه به زوج و اثبات مدعی دلیل و موجه قابل در نظر قاضی وی، در صورت ممانعت زوج، دادگاه می‌تواند اقدام به صدور حکم طلاق خلعی نماید قبول بذل از ناحیه زوج ضروری نیست. در پاسخ اداره زندان بوکان به شرح برگ 66 پرونده نه فقره سابقه محکومیت کیفری به اتهامات جعل سند و کلاهبرداری و استفاده از سند مجعول و مشارکت در فروش مال غیر و کلاهبرداری و جعل پلاک و مهر فروشگاه و فرار زندان برای زوج اعلام شده است. سرانجام دادگاه ضمن اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 94/10/24 با استدلال اینکه اولا: ارشاد دادگاه و سعی و تلاش داوران درجهت اصلاح ذات البین موثر واقع نگردیده است ثانیا: خواهان بر درخواست طلاق اصرار ورزیده و حاضر شده در مقابل طلاق از کلیه حقوق شرعی صرفنظر نماید ثالثا: زوجین اهل تسنن و پیرو مذهب امام شافعی می‌باشند و در فقه مذهب امام شافعی در چنین مواردی به طلاق خلع فتوا داده اند رابعا: حسب پاسخ استعلامات انجام گرفته از اداره زندان و دادسرای بوکان خوانده دارای سوابق کیفری متعددی م. ب. علیهذا به استناد ماده واحده قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم و تبصره ذیل ماده 4 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 و فتوای معتبر و مسلم فقه مذهب امام شافعی مذهب زوجین و نیز مواد 26 و 27 و 28 و 29 قانون حمایت خانواده حکم به طلاق خلعی خواهان در مقابل بذل باقیمانده مهریه و سایر حق و حقوق شرعی اعم از نفقه معوقه و آینده و اجرت المثل صادر و اعلام می‌نماید. حضانت فرزندان مشترک را حسب توافق طرفین به عهده زوج محول نموده و توضیح داده که زوجه حامله نمی‌باشد و در اجرای ماده 33 قانون حمایت خانواده و تبصره ذیل آن به سردفتر ثبت طلاق نمایندگی داده که پس از قطعیت حکم در صورت استنکاف زوج وفق مقررات قانونی و شرعی نسبت به اجرای صیغه طلاق خلعی خواهان و ثبت آن اقدام نماید. پس از ابلاغ رای صادره زوج خوانده نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/01/23 ب. ت. ب. محتویات پرونده و سوابق کیفری متعدد ت. ن. خ. و اخذ نظر شورای روحانیت اهل تسن و بذل الباقی مهریه و سایر حق و حقوق شرعی که مبین استیصال ت. ن. خ. است و شروط ضمن العقد که بامضا زوجین رسیده است لذا اعتراض ت. ن. خ. را غیر موجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را منطبق بر موازین قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض مطروحه دادنامه معترض عنه را تایید نموده است. دادنامه اخیر در تاریخ 95/2/18 به زوج ت. ن. خ. ابلاغ شد و نامبرده در تاریخ 1395/02/29 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ع. ان عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد. رای شعبه اعتراضات ز. ف. خ. نسبت به دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/01/23 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی که در جهت تایید دادنامه بدوی مفادا متضمن الزام ف. خ. ب. مطلقه نمودن زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا زوجه ف. خ. ب. شرح دادخواست تقدیمی به لحاظ عسروحرج ناشی از اعتیاد شدید زوج به مواد مخدر و سوابق متعدد کیفری منجمله محکومیت کیفری قطعی بیش از پنج حبس مشارالیه و عدم پرداخت نفقه صدور حکم طلاق خلع در قبال بذل باقیمانده مهریه و سایر حقوق شرعی و قانونی خود را درخواست نموده است و دادگاه پس از استماع اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران زوجین ب. ت. ب. سوابق متعدد کیفری زوج و نظر شورای روحانیت اهل تسنن بوکان و بذل باقیمانده مهریه و سایر حقوق ناشی از زوجیت از طرف زوجه در قبال طلاق و نیز موثر واقع نشدن مساعی داوران در اصلاح ذات البین، دعوی خ. ر. و. تشخیص و حکم به طلاق خلعی خواهان در مقابل بذل باقیمانده مهریه و سایر حق و حقوق شرعی اعم از نفقات معوقه و آینده و اجرت المثل صادر نموده که بر این استنباط و تشخیص دادگاه خدشه ای وارد نشده است کما اینکه زوج حسب پاسخ استعلام واصله از اداره زندان بوکان دارای نه فقره سابقه محکومیت کیفری به اتهامات متعدد و مختلف بوده که در مجموع به بیش از پنج سال حبس و نیز به پرداخت جزای نقدی و تحمل شلاق محکوم گردیده و در حال حاضر هم زندانی بوده و به مدت طولانی در حال تحمل کیفر حبس م. ب. و دلیلی بر این که در مدت حبس خود در زندان نفقه زوجه و دو فرزند مشترک را پرداخت نموده ارائه ننموده و عملا عاجز از پرداخت نفقه آنان م. ب. و زوجه هم اعلام داشته نفقه او و دو فرزند مشترک توسط پدرش تامین و پرداخت می‌گردد و به علاوه با بذل باقیمانده مهریه و سایر حقوق ناشی از زوجیت بر خواسته طلاق خلع خود اصرار دارد و ایجاد صلح و سازش بین طرفین هم توسط داوران منتخب آنان ممکن نشده است مجموع مراتب اشعاری بر حرجی بودن تداوم زوجیت برای زوجه دلالت دارد و از طرفی هم شورای روحانیت اهل تسنن در پاسخ به استعلام دادگاه اعلام نموده که مطابق مذهب امام شافعی ب. ت. ب. کراهت زوجه از زوج و عدم امکان سازش و بذل کلیه حقوق شرعی زوجه به زوج و اثبات ادعای زوجه، در صورت ممانعت زوج دادگاه می‌تواند اقدام به صدور حکم طلاق خلعی نماید و قبول بذل از ناحیه زوج ضروری نمی‌باشد بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته که براساس مقررات مذهب زوجین اصدار یافته ب. ت. ب. جامع اوراق و محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اقدامات و رسیدگی های معموله موجها و منطبق بر مقررات مذهب زوجین و موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء صادره مترتب نبوده و اعتراضات ف. خ. د. حدی نیست که به مبانی استنباط و تشخیص دادگاه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشاران: مسعود کریمپور نطنزی سیروس کیقبادی