بی احترامی و فشار روحی زوجه از مصادیق عسر و حرج

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ل.ه. فرزند ش. با وکالت خانم م.ر. د. ب. ط. آقای م.ک. فرزند ع. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم کرده و توضیح داده است به موجب سند رسمی به شماره 2118-19/3/1380 دفتر ثبت ازدواج شماره 7 حوزه ثبت به عقد ازدواج دائمی خوانده در آمده است و حاصل زندگی یک دختر 8 ساله بنام ن. است به دلیل مشکلات و اختلافات پیش آمده امکان ادامه زندگی مشترک برای موکله ممکن نمی باشد درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم. شعبه 263 دادگاه خانواده در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی و وکلای آنان تشکیل شده است وکیل خ. ا. د. به دلیل سوء رفتار و سوء معاشرت زوج موکل در عسر و حرج بسر می برد درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم. وکیل خ. ا. د. دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است موکل حاضر به طلاق نمی باشد و اساساً خواهان دلیلی برای عسر و حرج خود ارائه ننموده است. دادگاه با تعیین وقت رسیدگی از زوجه خواسته شهود خود را همراه بیاورد. دادگاه در وقت مقرر با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل شده است وکیل ز. ا. د. چون شهود پزشک هستند نمی توانند در جلسه حاضر شوند تقاضای انجام تحقیقات محلی در محل کار آنها را دارم دادگاه از واحد مددکاری خواسته نسبت به تحقیق محلی از شهود در موضوع عسر و حرج به دلیل سوء رفتار تحقیق و نتیجه را اعلام دارد. مددکار اجتماعی مجتمع قضائی خانواده طی دو گزارش گواهی سه نفر از گواهان را به پیوست ارسال کرده است (صفحات 32 الی37 پرونده) دادگاه پس از وصول نظریه داوران منتخب زوجین به شرح صفحات 55 و 56 پرونده به موجب رأی شمارة 1536 -28/10/1390 در خصوص دعوی خ. ب. ش. فوق ب. ت. ب. مجموع محتویات پرونده و اظهارات طرفین و داوران منتخب به لحاظ عدم ارائه دلیل بر تحقق عسر و حرج دعوی خ. ر. و. ندانسته و دعوی نامبرده را رد کرده است. خانم ل.ه. با وکالت خانم ها ن.ت. و م.ر. نسبت به دادنامه یاد شده تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است. شعبه 263 دادگاه عمومی حقوقی به موجب رأی شماره 56-26/1/1391 درخصوص تجدیدنظرخواهی خانم ل.ه. به شرح فوق به لحاظ اینکه در مهلت مقرر قانونی نسبت به رفع نقص در خصوص پرداخت هزینه دادرسی اقدام نکرده است به استناد تبصرة 2 ماده 339 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی تجدیدنظرخواهی صادر کرده است. با تجدیدنظرخواهی خانم ل.ه. با وکالت خانم ها ن.ت. و م.ر. شعبه 30 دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رأی شماره 490-21/3/1391 به لحاظ نقص ابلاغ اخطاریه رفع نقص به یکی از وکلای ت. ن. خ. قرار معترض عنه را نقض و پرونده را جهت اقدام قانونی به دادگاه نخستین اعاده نموده است که پس از تکمیل پرونده شعبه 30 دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رأی شماره 1017-4/6/1391 و ب. ت. ب. مندرجات پرونده و لایحه اعتراضی و توضیحات طرفین و مستندات رأی و استدلال دادگاه رأی تجدیدنظرخواسته را مطابق قانون تشخیص داده و با رد اعتراض آن را تأیید کرده است خانم ل.ه. نسبت به دادنامه یاد شده فرجام خواهی به عمل آورده است که پس از ابلاغ نسخه ثانی دادخواست فرجامی و ضمایم طی اخطاریه به فرجام خوانده و مضی مهلت پاسخگویی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است آقای ف.ح. در تاریخ 20/9/1391 و پس از ارجاع پرونده به این شعبه اعلام وکالت از سوی خانم ل.ه. نموده است و متعاقباً طی لایحه دادنامه شماره 847-8/9/1391 مبنی بر محکومیت آقای م.ک. به اتهام ایراد ضرب عمدی نسبت به خانم ل.ه. را پیوست و ارائه نموده است با ارجاع پرونده به این شعبه پرونده در نوبت آن تحت نظر است و لایحه اعتراضییه به هنگام شور قرائت می شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا: به موجب تبصره الحاقی به ماده 1130 قانون مدنی «عسر وحرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد 000»; در مانحن فیه زوجین هر دو دارای تحصیلات عالیه و پزشک هستند و حسب مندرجات پرونده و سند رسمی ازدواج و فتوکپی شناسنامه زوجه هر دو تجربه ازدواج ناموفق اول را دارند زوج حسب اظهار ز. ن. ب. او بدبین است و به او نسبت هائی را روا می دارد و در مورد امور مالی حرف و ادعا دارد و به همین علت با زوجه رفتار سرد و غیر عاطفی دارد اخیراً هم مرتکب ایراد ضرب عمدی به او شده که به پرداخت دیه محکومیت قطعی یافته است مادر زوجه که خاله زوج م. ب. مطالبی را در مورد بدرفتاری زوج بیان کرده (صفحه 35 پرونده) که قابل توجه است لذا ب. ت. ب. وضعیت اجتماعی زوجین و نحوه رفتار زوج با زوجه و اینکه مصداق عسر و حرج بستگی به اشخاص و وضعیت و موقعیت اجتماعی آنان در هر گروه و قشر از جامعه را دارد و بی احترامی، در فشار روحی قرار دادن زوجه و بیان مطالبی که موجب اذیت و آزار زوجه شود از مصادیق عسر و حرج است و در این پرونده تحقیقات کافی به عمل نیامده و ضرورت داشته دادگاه محترم تجدیدنظر استان با تعیین وقت رسیدگی در خصوص جهات و اختلاف و دلایل عسر وحرج زوجه توضیحات کافی اخذ و اظهارات شخص زوج در موارد ادعایی وی را استماع و آنگاه و ب. ت. ب. افتراق جسمانی طولانی مدت زوجین با انجام تحقیق از گواهان از جمله بستگان زوجین و همچنین تحقیق از فرزند مشترک زوجین که از نزدیک رفتار پدر با مادر خود را دیده است و استماع توضیحات وی جهت مزید اطلاع مفید و مؤثر خواهد بود و سپس معرفی زوجین به کمیسیون و شورای پزشکی متخصص روانپزشکی با اعلام طرفین در شرح زندگی مشترک خود و ازدواج های قبلی در مورد رفتار زوج با زوجه و اینکه این امر موجبات عسر و حرج زوجه را در ادامه زندگی مشترک قرار می دهد یا خیر و همچنین مطالبه پرونده کیفری که زوج در مورد ایراد صدمه عمدی به زوجه محکوم شده است و تهیه فتوکپی از کلیه اوراق پرونده مذکور و پیوست آن دادگاه محترم با تکمیل تحقیقات و در نظر گرفتن کلیه جهات نسبت به صدور رأی مقتضی اقدام نماید لذا به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی رأی فرجام خواسته را نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه محترم سی ام دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع می گردد. رییس شعبه 12 دیوان عالی کشور - مستشار طیبی - اسلامی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی بی احترامی و فشار روحی زوجه از مصادیق عسر و حرج در تاریخ 21 اسفند 1391، دادنامه‌ای در خصوص درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش میان طرفین صادر شد. در این راستا، خواهان به استناد سند رسمی ازدواج و به دلیل ادعای عسر و حرج ناشی از سوء رفتار طرف مقابل، درخواست خود را مطرح کرد. طرف مقابل به عدم وجود دلایل کافی برای ادعای عسر و حرج اشاره و از طلاق امتناع ورزید. دادگاه خانواده، ب. ت. ب. عدم ارائه مستندات کافی از سوی خواهان، درخواست را رد کرد. تجدیدنظرخواهی خواهان به دلیل نقص در پرداخت هزینه دادرسی نیز رد شد، اما پس از نقض قرار رد تجدیدنظرخواهی، پرونده به دادگاه نخستین بازگشت. در نهایت، دادگاه تجدیدنظر با تایید رای اولیه، اعتراض خواهان را رد کرد. خواهان به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی نمود. دیوان عالی کشور، با استناد به تبصره الحاقی به ماده 1130 قانون مدنی و عدم انجام تحقیقات کافی درباره وضعیت عسر و حرج، رای تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1391/12/21 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: مصداق عسر و حرج بستگی به اشخاص و وضعیت و موقعیت اجتماعی آنان در هر گروه و قشر از جامعه دارد و بی احترامی، در فشار روحی قرار دادن زوجه و بیان مطالبی که موجب اذیت و آزار زوجه شود از مصادیق عسر و حرج است. رای خلاصه جریان پرونده خانم ل.ه. فرزند ش. با وکالت خانم م.ر. د. ب. ط. آقای م.ک. فرزند ع. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم کرده و توضیح داده است به موجب سند رسمی به شماره 2118 - 1380/03/19 دفتر ثبت ازدواج شماره 7 حوزه ثبت به عقد ازدواج دائمی خوانده در آمده است و حاصل زندگی یک دختر 8 ساله به نام ن. است به دلیل مشکلات و اختلافات پیش آمده امکان ادامه زندگی مشترک برای موکله ممکن نمی‌باشد درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم. شعبه --- دادگاه خانواده در وقت مقرر با حضور طرفین دعوی و وکلای آنان تشکیل شده است وکیل خ. ا. د. به دلیل سوء رفتار و سوء معاشرت زوج موکل در عسر و حرج بسر می برد درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم. وکیل خ. ا. د. دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است موکل حاضر به طلاق نمی‌باشد و اساسا خواهان دلیلی برای عسر و حرج خود ارائه ننموده است. دادگاه با تعیین وقت رسیدگی از زوجه خواسته شهود خود را همراه بیاورد. دادگاه در وقت مقرر با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل شده است وکیل ز. ا. د. چون شهود پزشک هستند نمی توانند در جلسه حاضر شوند تقاضای انجام تحقیقات محلی در محل کار آنها را دارم دادگاه از واحد مددکاری خواسته نسبت به تحقیق محلی از شهود در موضوع عسر و حرج به دلیل سوء رفتار تحقیق و نتیجه را اعلام دارد. مددکار اجتماعی مجتمع قضایی خانواده طی دو گزارش گواهی سه نفر از گواهان را به پیوست ارسال کرده است (صفحات 32 الی 37 پرونده) دادگاه پس از وصول نظریه داوران منتخب زوجین به شرح صفحات 55 و 56 پرونده به موجب رای شماره --- - 1390/10/28 در خصوص دعوی خ. ب. ش. فوق ب. ت. ب. مجموع محتویات پرونده و اظهارات طرفین و داوران منتخب به لحاظ عدم ارائه دلیل بر تحقق عسر و حرج دعوی خ. ر. و. ندانسته و دعوی نامبرده را رد کرده است. خانم ل.ه. با وکالت خانم ها ن.ت. و م.ر. نسبت به دادنامه یاد شده تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است. شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی به موجب رای شماره --- - 1391/01/26 در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم ل.ه. به شرح فوق به لحاظ اینکه در مهلت مقرر قانونی نسبت به رفع نقص در خصوص پرداخت هزینه دادرسی اقدام نکرده است به استناد تبصره 2 ماده 339 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی تجدیدنظرخواهی صادر کرده است. با تجدیدنظرخواهی خانم ل.ه. با وکالت خانم ها ن.ت. و م.ر. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رای شماره --- - 1391/03/21 به لحاظ نقص ابلاغ اخطاریه رفع نقص به یکی از وکلای ت. ن. خ. قرار معترض عنه را نقض و پرونده را جهت اقدام قانونی به دادگاه نخستین اعاده نموده است که پس از تکمیل پرونده شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رای شماره --- - 1391/06/04 و ب. ت. ب. مندرجات پرونده و لایحه اعتراضی و توضیحات طرفین و مستندات رای و استدلال دادگاه رای تجدیدنظرخواسته را مطابق قانون تشخیص داده و با رد اعتراض آن را تایید کرده است خانم ل.ه. نسبت به دادنامه یاد شده فرجام خواهی به عمل آورده است که پس از ابلاغ نسخه ثانی دادخواست فرجامی و ضمایم طی اخطاریه به فرجام خوانده و مضی مهلت پاسخگویی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است آقای ف.ح. در تاریخ 1391/09/20 و پس از ارجاع پرونده به این شعبه اعلام وکالت از سوی خانم ل.ه. نموده است و متعاقبا طی لایحه دادنامه شماره --- - 1391/09/08 مبنی بر محکومیت آقای م.ک. به اتهام ایراد ضرب عمدی نسبت به خانم ل.ه. را پیوست و ارائه نموده است با ارجاع پرونده به این شعبه پرونده در نوبت آن تحت نظر است و لایحه اعتراضییه به هنگام شور قرائت می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا: به موجب تبصره الحاقی به ماده 1130 قانون مدنی «عسر وحرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد 000 »; در مانحن فیه زوجین هر دو دارای تحصیلات عالیه و پزشک هستند و حسب مندرجات پرونده و سند رسمی ازدواج و فتوکپی شناسنامه زوجه هر دو تجربه ازدواج ناموفق اول را دارند زوج حسب اظهار ز. ن. ب. او بدبین است و به او نسبت هائی را روا می‌دارد و در مورد امور مالی حرف و ادعا دارد و به همین علت با زوجه رفتار سرد و غیر عاطفی دارد اخیرا هم مرتکب ایراد ضرب عمدی به او شده که به پرداخت دیه محکومیت قطعی یافته است مادر زوجه که خاله زوج م. ب. مطالبی را در مورد بدرفتاری زوج بیان کرده (صفحه 35 پرونده) که قابل توجه است لذا ب. ت. ب. وضعیت اجتماعی زوجین و نحوه رفتار زوج با زوجه و اینکه مصداق عسر و حرج بستگی به اشخاص و وضعیت و موقعیت اجتماعی آنان در هر گروه و قشر از جامعه را دارد و بی احترامی، در فشار روحی قرار دادن زوجه و بیان مطالبی که موجب اذیت و آزار زوجه شود از مصادیق عسر و حرج است و در این پرونده تحقیقات کافی به عمل نیامده و ضرورت داشته دادگاه محترم تجدیدنظر استان با تعیین وقت رسیدگی در خصوص جهات و اختلاف و دلایل عسر وحرج زوجه توضیحات کافی اخذ و اظهارات شخص زوج در موارد ادعایی وی را استماع و آنگاه و ب. ت. ب. افتراق جسمانی طولانی مدت زوجین با انجام تحقیق از گواهان از جمله بستگان زوجین و همچنین تحقیق از فرزند مشترک زوجین که از نزدیک رفتار پدر با مادر خود را دیده است و استماع توضیحات وی جهت مزید اطلاع مفید و موثر خواهد بود و سپس معرفی زوجین به کمیسیون و شورای پزشکی متخصص روانپزشکی با اعلام طرفین در شرح زندگی مشترک خود و ازدواج های قبلی در مورد رفتار زوج با زوجه و اینکه این امر موجبات عسر و حرج زوجه را در ادامه زندگی مشترک قرار می دهد یا خیر و همچنین مطالبه پرونده کیفری که زوج در مورد ایراد صدمه عمدی به زوجه محکوم شده است و تهیه فتوکپی از کلیه اوراق پرونده مذکور و پیوست آن دادگاه محترم با تکمیل تحقیقات و در نظر گرفتن کلیه جهات نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید لذا به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای فرجام خواسته را نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه محترم سی ام دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع می‌گردد. رییس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار