تصرف عدوانی

تصرف عدوانی خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 11 اسفند 1395 در استان گیلان برگزار شد، موضوع اصلی بحث تصرف عدوانی بود. در این جلسه، پرسشی مطرح شد مبنی بر اینکه آیا اقدام شخص ب در تخریب دروازه‌ای که شخص الف به طور غیرقانونی در اراضی او ساخته است، مجرمانه محسوب می‌شود یا خیر. هیات عالی قضایی بر این نکته تاکید کرد که برای تحقق جرایم، لازم است شرایط مادی و معنوی جرم توسط مرجع قضایی احراز شود و در صورت عدم احراز سوء نیت، عنصر معنوی جرم تحقق نخواهد یافت. بر اساس ماده 144 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ماده 677 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375، تخریب اموال دیگران تنها در صورتی قابل تعقیب است که با قصد اضرار یا سوء نیت همراه باشد. نظر اکثریت قضات بر این بود که ب. ت. ب. غاصبانه بودن دیوارها و دروازه، باید اجرای احکام مدنی نسبت به قلع و قمع آن‌ها اقدام می‌کرد و تخریب دروازه از سوی شخص ب به دلیل عدم وجود سوء نیت، مجرمانه تلقی نمی‌شود. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور بود که تحویل دیوارها و دروازه به شخص ب و عدم اعتراض شخص الف به این موضوع، به منزله رضایت او تلقی می‌شود و تعویض قفل از سوی شخص الف به قصد آزار شخص ب، موجب می‌شود که تخریب دروازه مجرمانه محسوب گردد. در نهایت، نظر اکثریت مورد تایید قرار گرفت. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1395/12/11 برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر املش موضوع تصرف عدوانی پرسش شخص الف ‌با دیوار کشی و نصب دروازه و احداث بنا و غرس اشجار اقدام به تصرف اراضی شخص ب می‌نماید که با دادخواست شخص ب، حکم قطعی مبنی بر قلع و قمع اعیانات احداثی صادر میشود که در مرحله اجرا حکم، فقط ساختمان های احداث شده و درختان قلع و قمع می گردند ولیکن دیوارها و دروازه همچنان باقی مانده و به همین کیفیت از سوی اجرای احکام مدنی تحویل شخص ب می‌شود و در ادامه پس از گذشت یک سال، مجدداً‌ شخص الف اقدام به تصرف اراضی متنازع فیه و تعویض قفل دروازه می‌نماید که بدین جهت شخص ب راساً‌ اقدام به تخریب دروازه و رفع تصرف شخص الف می کند. شخص الف علیه شخص ب شکایتی مبنی بر تخریب دروازه مطرح می‌نماید علی ایحال آیا اقدام شخص ب مجرمانه م. ب. یا خیر ؟ نظر هیئت عالی اساساً تحقق جرایم موکول به احراز شرایط مادی و معنوی جرم از سوی مرجع قضایی ذیربط است. و لذا در صورتی که سوء نیت مجرم از طرف مرجع مزبور احراز نگردد، عنصر معنوی جرم محقق نشده است. از سوی دیگر، مستفاد از ماده 144 ق.م.ا مصوب 1392 و ماده 677 ق.م.ا مصوب 1375 (تعزیرات)، تخریب اموال دیگران در صورتی که مقرون به قصد اضرار و یا جلب منابع غیر مجاز یا سوء نیت باشد قابل تعقیب و مجازات است. لذا در فرض سوال مرجع رسیدگی کننده به اتهام در صورت عدم احراز سوء نیت مکلف به صدور قرار منع تعقیب خواهد بود بنابراین نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان املش استان گیلان مورد تایید است. نظر اکثریت ب. ت. ب. اینکه دیوارهای احداث شده و دروازه بصورت غاصبانه بنا شده بوده است و در نتیجه اجرای احکام مدنی موظف بوده در هنگام اجرای حکم،‌ مطابق رای دادگاه نسبت به قلع و قمع آن اقدام کند و اقدام اجرای احکام مدنی بر تحویل اراضی تصرف شده به همراه دیوار ها و دروازه اشتباه بوده واین امر موجب ایجاد مالکیت برای محکوم له نمی گردد و در نتیجه تخریب دروازه از سوی محکوم له مجرمانه تلقی شده لکن ب. ت. ب. تصرف مجددزمین از سوی م. ع. و اشتباه واحد اجرای احکام مدنی در عدم اجرای کامل حکم،‌ موجب تصور و ذهنیت محکوم له برمالکیت وی نسبت به دیوارها و دروازه شده، در واقع وی فاقد سوء نیت برای ارتکاب جرم بوده است. نظر اقلیت با اجرای بخشی از حکم و تحویل زمین به همراه دیوارها و دروازه فی المجلس و حضور م. ع. د. آن زمان و عدم اعتراض نامبرده به این موضوع به منزله رضایت او به تحویل دروازه و دیوارها و عدم تخریب و قلع و قمع آن بوده و متعاقبا تصرف مالکانه محکوم له در طی مدت زمان یک ساله حکایت از تایید آن موضوع دارد و در نتیجه تعویض قفل از سوی م. ع. ب. قصد ایذاء و اذیت محکوم له صورت گرفته و تخریب دروازه در چنین موقعیتی فاقد وصف مجرمانه م. ب..