مقدمه
تعداد و زمان طرح مجدد دعوی اعسار از هزینه دادرسی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 20 دی 1397 در استان مازندران برگزار شد، موضوع بررسی تعداد و زمان طرح مجدد دعوی اعسار از هزینه دادرسی مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا خواهان میتواند پس از رد دعوی اعسار از هزینه دادرسی در مرحله تجدیدنظر، مجدداً با استناد به عدم اعتبار امر مختوم، دعوی جدیدی را مطرح کند و دادگاه چه تصمیمی باید اتخاذ کند. نظر هیات عالی این بود که طبق ماده 513 قانون آیین دادرسی مدنی (ق.آ.د.
م)، تنها در صورتی که اعسار اثبات شود، امکان معافیت از هزینه دادرسی وجود دارد و رد تقاضای اعسار مانع از طرح مجدد دعوی خواهد بود. اکثریت اعضا بر این باور بودند که اعسار و ایسار از نظر وقوع، اموری حادث هستند و دعاوی مرتبط با آنها از اعتبار امر مختوم مستثنی میباشند. بنابراین، دادگاهها موظف به پذیرش دعوی مجدد اعسار هستند، حتی اگر مستندات مشابهی ارائه شود، مگر اینکه ادله جدیدی در دعوی جدید وجود داشته باشد. در مقابل، نظر اقلیت این بود که اگر مستندات جدیدی ارائه نشود، دادگاه میتواند بدون ورود به ماهیت، پرونده را بایگانی کند و رد دعوی اعسار نیز باید اثر اجرایی داشته باشد. در نتیجه، اکثریت بر پذیرش مجدد دعوی اعسار تاکید کردند، در حالی که اقلیت بر جلوگیری از طرح دعاوی متعدد و تضییع حق ذیحق تاکید داشتند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/10/20
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر ساریموضوع
تعداد و زمان طرح مجدد دعوی اعسار از هزینه دادرسیپرسش
دعوی اعسار خواهان از هزینه دادرسی مرحله تجدیدنظر رد و تایید میشود. اخطار رفع نقص یعنی پرداخت هزینه تجدیدنظرخواهی صادر میشود قبل از اقدام و همزمان در این هنگام خواهان مجدداً دادخواست اعسار از هزینه دادرسی مرحله تجدیدنظرخواهی را با این استدلال که دعاوی راجع به ایسار و اعسار از هزینه دادرسی قابلیت اعتبار امر مختوم بها ندارد را طرح و خواستار رسیدگی به آن میشود. لطفاً پاسخ دهید آیا این استدلال صحیح است یا خیر؟ دادگاهها چه تصمیم نهایی را باید در مورد این دعوی از نظر شکلی و ماهوی اتخاذ نمایند. (قرار یا حکم)نظر هیئت عالی
ب. ت. ب. ماده 513 ق.آ.د.م مدعی اعسار صرفاً در صورت اثبات اعسار، میتواند از معافیت پرداخت هزینه دادرسی بهره مند شود؛ بنابراین در صورت رد تقاضای اعسار وی و تأیید آن، ادعای بعدی مدعی اعسار تأثیری ندارد و دادگاه قرار ردّ دعوی صادر و اعلام خواهد نمود.نظر اکثریت
اکثریت حاضر در جلسه چنین استدلال نموده اند:
در قوانین موضوعه راجع به تعداد دفعات ادعای اعسار از هزینه دادرسی مراحل بدوی و تجدیدنظر توسط اطراف پرونده نص خاصی وجود ندارد. ازسویی ایسار و اعسار هر دو امری حدوثی بوده و هرآن ممکن است فردی معسر و یا ملی شود. لذا دعاوی مذکور ویژگیهای اعتبار امر مختوم بها بر آنها عارض نمی شود. در همین راستا در سایر مقررات موضوعه از جمله آراء وحدت رویه و یا اصراری دیوان محترم عالی کشور و نظرات مشورتی اداره حقوقی و نظریه اساتید محترم حقوق بعنوان دکترین، تعرض خاصی به این امر نشده است تا بعنوان مستند در اظهار عقیده به آنها اتکاء شود. ماده 508 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 79 نیز معافیت از اعسار از هزینه دادرسی را در همان دعوی موثر دانسته است.
نتیجه منطقی که از مفاد این ماده می توان گرفت این است که معافیت از هزینه دادرسی در هر پرونده ای تا آخر همان پرونده اثر قانونی داشته و قابلیت نقض نداشته یعنی حتی اگر طرف خواهان مدعی اعسار ازهزینه دادرسی بتواند مالی از وی بدست آورد نمی تواند در همان پرونده ارائه نمائید و یا اگر حتی ارائه دهد تاثیری در رای اعسار نداشته و موجبات نقض و بلااثر شدن حکم را نمی تواند فراهم نماید. بعنوان مثال اگر در پرونده ای حکم اعسار از هزینه دادرسی مدعی صادر و قطعی شود و سپس ایشان اقدام به تعرفه وکیل در پرونده نماید موجبات نقض حکم فراهم نمی شود چون حکم قطعی است و روند نقض آن در قانون احصاء و تابع فرآیند خاص خود م. ب. و این اثر تا انتهای دادرسی در پرونده ادامه دارد. اما خلاف این اقدام چگونه قابل حل م. ب. ؟یعنی اگر دعوی اعسار مدعی رد شود چون از ویژگیهای اعتبار امر مختوم برخوردار نیست قانوناً ایشان میتواند دوباره طرح دعوی نماید. در این حالت چند وضعیت رخ می دهد:
یک) ممکن است دعوی طرح شده به واسطه همان ادله و مستنداتی باشد که در دعوی قبلی ادعای اعسار ارائه شده است و بر مبنای همان ادله دعوی جدید طرح گردیده باشد. در این حالت چون هیچ تغییر در اثبات ادعا صورت نگرفته است همان مستندات قبلی ملاک عمل قرار گرفته لذا موضوع از مصادیق اعتبار امر مختوم بها بوده و قابلیت رد وجود دارد. (بند 6 ماده 84 قانون آئین دادرسی مدنی)
دو) ممکن است دعوی دوم اعسار به موجب مدارک و مستندات جدیدی باشد، در این حالت نیز ضمن پذیرش دادخواست از سوی شعبه دعوی باید رسیدگی و اظهار عقیده ماهوی به عمل آید. در این ارتباط نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه بشماره 7/8323 مورخه 79/8/7 اشعار می دارد: « از آنجائی که اعسار امری است حادث و هر آن ممکن است شخصی ملئ معسر شود بنابراین، اینکه یکبار اعسار م. ع. رد شده باشد حکم صادره نمی تواند اعتبار امر مختوم بها پیدا نماید و م. ع. میتواند مجدداً با تقدیم دادخواست اعتبار دعوی خود را در تاریخ موخر اقامه نماید.» گرچه این نظریه در مورد محکوم به م. ب. اما از اتحاد ملاک آن می توان استفاده کرد که با شرایط بیان شده دادگاه دادخواست اعسار را پذیرش، رسیدگی و اظهار عقیده مینماید.
نتیجه: اولاً - عدم پذیرش دادخواست مجدد پس از رد دعوی اعسار از هزینه دادرسی توسط دادگاهها طبق قانون امکان پذیر نبوده بلکه دادگاهها مکلف به پذیرش دادخواست در هر لحظه ای میباشند حتی مکرر و متعاقب یکدیگر. ثانیاً - شعب مکلف به بررسی ابتدائی و تطبیق دادخواست جدید با قبلی بوده در صورتی که مستند دعوی جدید خواهان همان مدارک و ادله استفاده شده قبلی باشد دادگاهها میتوانند بدون تشکیل جلسه اقدام به صدور قرار رد دعوی نمایند.نظر اقلیت
اقلیت حاضر در جلسه اعتقاد داشته:
الف) اگر به موجب همان مستندات قبلی طرح دعوی و تقدیم دادخواست شود با بررسی اولیه شعب نیازی به ورود در موضوع پرونده نبوده و با دستور اداری پرونده جدید بایگانی میشود.
ب) اگر مستندات ابرازی در دعوی جدید با دعوی قبلی متفاوت باشد ب. ت. ب. مفهوم مخالف ماده 508 قانون آئین دادرسی مدنی همانگونه که حکم اعسار در پرونده تا پایان همان پرونده اثر اجرایی داشته رد آن نیز همانند پذیرش اثر اجرایی برای همان پرونده تا پایان مراحل دادرسی دارد زیرا با پذیرش نظریه اکثریت محترم و قبول دادخواست در صورت مغایر بودن مستندات ممکن است مدعی متبحری و با سوء نیت برای جلوگیری از صدور رای در ماهیت موضوع بصورت عمد و با حیله و با تغییر یک مستند و ادله اثباتی دعاوی متعددی را طرح نماید که موجب جلوگیری از صدور رای در موضوع اصلی دعوی گردیده و حق طرف مقابل را تضییع و اساساً با پذیرش این نظریه امکان صدور حکم در ماهیت به هیچ وجه برای سالیان متمادی محقق نمی شود و این هم موجب دور و تسلسل میگردد و هم موجب تضییع حق ذی حق که هر دو خلاف اصل است لذا باید پذیرش نمائیم که رد دعوی اعسار از هزینه دادرسی مرحله تجدیدنظر نیز همانند پذیرش آن موثر تا پایان همان دادرسی بوده و مدعی اعسار با یکبار رد شدن ادعای وی در آن پرونده دیگر حق طرح دعوی مجدد چه به موجب همان مستندات و یا مستندات دیگر را ندارد و این دقیقاً از ماده 508 مرقوم استنتاج میشود.
نتیجه: اصل جلوگیری از ایجاد دور و تسلسل در یک پرونده به علت طرح دعاوی متعدد راجع به اعسار و جلوگیری از سوء استفاده مدعی اعسار و همچنین جلوگیری ازتضییع حق مدعی حق در اصل دعوی رد ادعای اعسار از هزینه دادرسی در هر پرونده مانند قبول آن اثر اجرائی تا پایان دادرسی همان پرونده داشته و طرح هرگونه دعوی اعسار چه با همان مستندات قبلی و یا جدید باید با دستور قضایی بایگانی شود.موارد مرتبط 48
آرای مرتبط 40
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 88 مورخ 1392/02/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 84 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی قرار ابطال دادخواست صادر و اعلام می شود
-
رأی
هماستناد
اعاده دادرسی از حکم تخلیه صادره در شورای حل اختلاف
ماده 84 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 قرار رد درخواست اعاده دادرسی مشا
-
رأی
هماستناد
نحوه انجام وکالت بالاجتماع
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد درخواست فرجامی وکلای فرجام خواه صا
-
رأی
هماستناد
چک صادره از موسسه مالی و اعتباری
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای رد دعوی دارم 0 سند عادی ارائه شده ا
-
رأی
هماستناد
دعوای ابطال وکالتنامه بلاعزل
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان صادر و اعلام می گردد ر
-
رأی
هماستناد
اعتبار حکم به رد دعوی
ماده 84 و 332 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به رد دعوی خواهان را صادر و اعلام می د
-
رأی
هماستناد
اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مطالبه وجه چک
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
موضوع ادعای خسارت تأخیر تأدیه مطالبه خسارت تاخیر تادیه سهم مشارکت
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارت تاخیر تادیه از خسارت تعیینی کارشناس
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان را صادر و اعلام می دار
-
رأی
هماستناد
تایید قرار رد دعوی مطالبه وجه چک توسط دادگاه تجدیدنظر به دلیل عدم نفع شخصی خواهان در دعوی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مسئولیت شهرداری نسبت به خسارات ناشی از درختان
قانون آیین دادرسی مدنی نقض و استنادا به بند 4 ماده 84
-
رأی
هماستناد
دعوای اعلام بی اعتباری و ابطال امضائات مندرج در سفته
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
خسارت دادرسی دعوای مطالبه قیمت عادله
مواد 84 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اعاده دادرسی به استناد اقرارنامه رسمی
مواد 84 ، 89 ، 198 ، 519 و 197 و 265 از قانون آیین دادرسی مدنی ضمن صدور قرار رد دعوی نسبت به خوانده ردیف
-
رأی
هماستناد
نقش تنظیم سند رسمی در تحویل مبیع
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر می نماید
-
رأی
هماستناد
درخواست تخلیه در اجاره مشمول قانون 1376
قانون آیین دادرسی مدنی ناظر بر بند 4 ماده 84
-
رأی
هماستناد
لازمه انتقال اعیانی با عرصه موقوفه
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر و اعلام می شود
-
رأی
هماستناد
ابطال حکم ورشکستگی شرکت به دلیل عدم توجه به قراردادهای تسهیلات و اعتراض خارج از مهلت قانونی در تجدیدنظر
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مواد مرتبط
-
رأی
هماستناد
مطالبه نفقه فرزد کبیر توسط مادر
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظرخواهی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوای خواهان (زوج
-
رأی
هماستناد
مهلت اعتراض به اقدامات داورز
قانون آیین دادرسی مدنی و بند 11 ماده 84
-
رأی
هماستناد
اثر وصف برگشت ناپذیر بودن اعتبارات اسنادی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قراررد دعواصادرمی گردد
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به دعوای اصلاح پلاک ثبتی و تجمیع آن
مواد 84 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شخصیت حقوقی شهرداری مناطق
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر می نماید
-
رأی
هماستناد
مصادیق فورس ماژور
مواد 84 و 197 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
انتخاب مدیرعامل شرکت طرف قرارداد به عنوان داور
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر تغییر دعوا بر ایراد اعتبار امر مختومه
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی به قرار رد دعوی خواهان صادر و اعلام می گرد
-
رأی
هماستناد
شرکت تعاونی مسکن مهر
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد شکایت صادر و اعلام می گردد
-
رأی
هماستناد
نقش گواهی انحصار وراثت در احراز سمت
ماده 84 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی این دادگاه قرار عدم صلاحیت خود را به صلاحی
-
رأی
هماستناد
ابطال سند عادی مستند حکم قطعی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادرو اعلام می دارد
-
رأی
هماستناد
اثر انقضاء مدت حیات شرکت تعاونی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان صادر و اعلام میگردد
-
رأی
هماستناد
اعتبار امرمختومه دردعوای تخلیه به جهت نیاز شخصی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط لازم الاجرا بودن تصمیمات شرکت
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر می گردد
-
رأی
هماستناد
طرح مجدد دعوی مطالبه اجرت المثل با تغییر تاریخ آن
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه سببیت در تصادفات رانندگی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر می گردد
-
رأی
هماستناد
شرط درخواست تخلیه به علت انتقال منافع به غیر
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای وکالت وکیل پایه دوم در رسیدگی فرجام خواهی
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دادخواست فرجامی وکیل فرجام خواه صا
-
رأی
هماستناد
تصمیم دادگاه در دعوی به طرفیت متوفی
مواد 84 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی دانسته و قرار رد دعوی علی ش
-
رأی
هماستناد
ماهیت رابطه نمایندگان فروش و خودروسازان
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان نسبت به خواندگان مزبور
-
رأی
هماستناد
مرور زمان در دعوای بیمه گذار علیه بیمه گر
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
نظریات مشورتی 6
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/1062 مورخ 1404/02/13
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1464 مورخ 1398/10/30
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی و اینکه ایرادات باید از جانب خوانده صورت گ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2616 مورخ 1395/10/13
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی 1379
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/308 مورخ 1396/02/11
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/697 مورخ 1396/03/27
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی که مبین موارد رد دعوا از حیث شکلی می باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/42 مورخ 1397/01/20
ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی که مبین موارد رد دعوا از حیث شکلی می باشد
مواد مرتبط 2
-
اعمال
از این صفحه
ماده 513 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 513 قانون آیین دادرسی مدنی (ق
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 84 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 84 قانون آئین دادرسی مدنی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
