درخواست فسخ نکاح به دلیل صرع زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 18/10/91 آقای ع.م. به وکالت از طرف خانم ر.س. به طرفیت آقای م.د. دادخواستی به خواسته صدور حکم بر فسخ نکاح فی مابین زوجین به لحاظ فقدان شرط صفت در خوانده تقدیم و توضیح داده که موکله با این وصف که زوج از سلامت روحی و جسمی و روانی برخوردار م. ب. حاضر به ازدواج با نامبرده طبق سند نکاحیه پیوست پرونده در تاریخ 29/2/91 گردیده است و پس از سکونت زوجه در منزل زوج متوجه گردیده که نامبرده طی چندین سال متمادی مبتلا به بیماری صرع بوده و این موضوع را از موکله و خانواده اش مخفی نگه داشته است لذا با عنایت به ماده 1128 قانون مدنی و شهود تعرفه شده تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر فسخ نکاح را دارم. دادخواست مطروحه در شعبه دوازدهم دادگاه عمومی خانواده شیراز ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد آقای ر.الف. وکیل پ. ی. و مشاور حقوقی با تقدیم وکالت نامه از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده است در جلسه اول دادرسی وکیل خ. ط. ل. تقدیمی مدافعات خود را بیان نموده است. وکیل خواهان حاضرشده و اظهار داشت خواسته ب. ش. د. تقدیمی است ب. ت. ب. مستندات دادخواست آنچه مدنظر موکله بوده که زوج حسب شواهد و قرائن دارای سلامت جسمی و روحی بوده باشد که عقد نیز متبایناً بر همین موضوع واقع گردیده درصورتی که زوج سال های متمادی از بیماری صرع رنج می برد که موکله و حتی شهود و اطرافیان نیز از این موضوع بی اطلاع بوده اند و این عیب خوانده از نظر موکله و حتی سایرین مخفی مانده بنابراین شهودی متعدد حاضر به ادای شهادت در این مورد می باشند تقاضای رسیدگی و معرفی زوج به پزشکی قانونی را دارم. سپس دادگاه زوج را جهت معاینه و تشخیص بیماری ایشان به پزشکی قانونی معرفی نموده و پاسخ واصله در برگ 37 پرونده حاکی است که لازم است نوار مغز انجام داده و به همراه زوجه جهت معاینه و اظهارنظر نهایی در این مرکز حضور یابد دادگاه مجدداً زوجین را جهت معاینه و اظهارنظر نهایی به پزشکی قانونی معرفی نموده و اصل معرفی نامه را تحویل زوج داده است. ولی نظریه پزشکی قانونی در پرونده مشهود نیست سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 1714-27/12/91 با اعلام اینکه دادگاه موضوع را به پزشکی قانونی جهت تشخیص بیماری صرع زوج و اینکه برفرض وجود صرع موجب عسر و حرج زوجه می گردد یا خیر ارجاع داده و پزشکی قانونی پس از مراجعه زوج اعلام نظر نهایی را منوط به حضور زوجه در پزشکی قانونی دانسته که علی رغم اعلام ضرورت حضور زوجه به وکیل ایشان در تاریخ 12/12/91 و گذشت بیش از ده روز از تاریخ اعلام به وکیل خواهان جهت معرفی به پزشکی قانونی حضور نیافته است و اینکه اثبات وجود صرع یا عدم بیماری و شدت آن و عسر و حرج زوجه ناشی از وضعیت مورد ادعا منوط به نظر پزشکی قانونی است و با شهادت شهود قابل اثبات از حیث علمی و پزشکی نیست و باملاحظه دفاعیات وکیل خوانده خواسته خواهان را غیرثابت تشخیص و حکم بر بی حقی خواهان صادر نموده است پس از ابلاغ رأی صادره وکیل ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه 22 دادگاه تجدیدنظر استان فارس وارد رسیدگی شده در جلسه دادرسی مورخ 20/5/92 که با حضور زوجین و وکیل ت. ن. خ. تشکیل گردیده زوجیت به اتفاق اظهار داشتند که جهت اعزام به پزشکی قانونی آماده ایم سپس دادگاه زوجین را جهت معاینه از زوج و تشخیص بیماری صرع نامبرده و اینکه آیا نامبرده در تاریخ 29/2/91 مبتلا به بیماری صرع بوده است یا خیر به پزشکی قانونی استان فارس معرفی نموده و پاسخ واصله به شرح برگ 66 پرونده حاکیست که بر اساس مستندات پزشکی ارائه شده به این مرکز آقای م.د. فرزند ع. سابقه ابتلاء به بیماری صرع از بهمن ماه سال 89 داشته و در حال حاضر نوار مغزی وی طبیعی و بیماریش کنترل م. ب. و بر طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بایستی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد. در جلسه دادرسی مورخ 30/6/92 که با حضور زوجه و وکیل و. ت. گ. ز. ا. د. مواقعه صورت گرفته و هشت ماه عقد بودیم و سپس عروسی کردیم من پس از عروسی متوجه بیماریش شدم بعد از عروسی فقط پانزده روز با ایشان زندگی کردیم بعد از عروسی این اتفاق افتاده است. وکیل ت. ن. خ. که در اثناء دادرسی در دادگاه حضور یافته اظهار داشت موکل بعد از ازدواج متوجه بیماری خود گردیده و مبادرت به درمان نموده است و قبل از آن حسب اظهارات موکل و شهودی که حاضر به شهادت می باشند ایشان از بیماری خود مطلع نبوده و تخلفی از باب عقد صورت نگرفته است وکیل ت. ن. خ. اظهار داشت زوج برابر سوابق ارائه شده به پزشکی قانونی و دادگاه بدوی از سال 89 تاکنون از این بیماری رنج می برد و تا دو سال آینده نیز می بایست تحت درمان و معالجه باشند به هر تقدیر بیماری وی از موکله مخفی مانده تا جایی که حتی در زمان عقد نیز خود و خانواده اش نیز از این موضوع بی اطلاع بوده اند تا اینکه تصادفاً در منزل زوجه، زوج دچار تشنج شده که متعاقباً بر موکل و خانواده اش آشکار گردید و به همین علت نیز موکله بنا به شرایطی که عقد بر آن جاری شده بود مراتب عدم اطلاع خود و نیز عدم رضایتش به زندگی زناشویی را به زوج و خانواده اش اعلام نمود بنابراین مبرهن است که زوجه از بیماری زوج بی اطلاع بوده چرا که چنانچه یک درصد اطلاعی از این موضوع می داشت ب. ت. ب. میزان تحصیلی و شخصیت اجتماعی وی هرگز راضی به چنین ازدواجی نمی شد سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 741-92 مورخ 31/6/92 با استدلال اینکه به موجب نظریه پزشکی قانونی به شماره 1/1639/711/5/91 مورخ 26/5/92 ت. ن. خ. از بهمن ماه 89 مبتلا به بیماری صرع بوده و باملاحظه تاریخ ازدواج طرفین (29/2/1391) مشخص می گردد زمان وقوع عقد بیماری مزبور در ت. ن. خ. مستقر بوده هرچند در نظریه مزبور آمده است «در حال حاضر نوار مغزی وی طبیعی و بیماریش کنترل م. ب. و طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بالینی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد»; صرف نظر از تناقض صدر و ذیل نظریه، توجهاً به اینکه بیمار تا دو سال آینده می بایست مصرف دارو را ادامه دهد این موضوع حکایت از استمرار بیماری صرع در نامبرده دارد ب. ت. ب. اینکه کل ازدواج ها بر مبنای سلامت زوجین از بیماری های غیرمتعارف منعقد می گردد با وصف مزبور در تحقق ماده 1128 قانون مدنی تردیدی باقی نمی ماند لازم به ذکر است ملاحظه تاریخ عقد و اینکه بنا بر اظهارات ت. ن. خ. که مصون از تکذیب مانده پس از ماه ها عقد مراسم عروسی صورت گرفته و مشارالیها به محض اطلاع از بیماری همسرش در زمان پس از عروسی در فاصله چند روز منزل مشترک را ترک نموده بنابراین فوریت در اعمال حق فسخ نیز مراعات گردیده است لذا دادگاه دادنامه فرجام خواسته را نقض و به استناد ماده 1128 قانون مدنی حکم بر فسخ نکاح منعقده میان طرفین صادرواعلام می نماید. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 22/7/92 به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 4/8/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقای م.د. با وکالت آقای ر.الف. نسبت به دادنامه شماره 741-92 مورخ 31/6/92 شعبه بیست و دوم دادگاه تجدیدنظر استان فارس که به موجب آن ضمن نقض دادنامه بدوی حکم بر فسخ نکاح فی مابین زوجین صادر نموده است وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد. دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین در مراحل دادرسی و اظهارات زوجه به شرح صورت جلسه دادرسی مورخ 30/6/92 و ملاحظه نظریه پزشکی قانونی به شرح برگ 66 پرونده که طی آن صریحاً اعلام گردیده که ز. ف. خ. از بهمن ماه سال 1389 مبتلا به بیماری صرع بوده و طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بایستی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد که مصرف دارو تا دو سال دیگر ظهور بر استمرار بیماری نامبرده دارد و اینکه زوجین در تاریخ 29/2/1391 باهم ازدواج نموده اند و در تاریخ ازدواج ز. ف. خ. طبق نظریه پزشکی قانونی مبتلا به بیماری صرع بوده و به این ترتیب نامبرده فاقد صفت سلامت که عرفاً سلامت زوجین و عدم ابتلاء آنان به بیماری صعب العلاج یا غیرقابل علاج وصف مقصود م. ب. بوده که عقد نکاح فی مابین مبنیاً بر آن واقع گردیده است و توجهاً به استدلال صائب و موجه منعکس در دادنامه فرجام خواسته موجهاً و منطبق بر دلالت محتویات پرونده و موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال مؤثر در تخدیش بر دادنامه صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. هم در حدی نیست که خدشه ای بر دادنامه مرقوم وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجام خواهی ف. خ. مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور ـ مستشار ـ عضو معاون عباسیان ـ ناصح ـ کریمپور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی درخواست فسخ نکاح به دلیل صرع زوج در پرونده‌ای که در تاریخ 28 دی‌ماه 1392 به صدور رای قطعی انجامید، درخواست فسخ نکاح به دلیل بیماری ی. ا. ط. مطرح شد. خواهان ادعا کرد که بیماری مذکور به دلیل تدلیس و پنهان‌کاری خانواده طرف مقابل، پس از ازدواج و در طول زندگی مشترک برای او نمایان شده است. طرف مقابل ضمن انکار این ادعاها، اظهار داشت که خواهان از وضعیت او مطلع بوده و به میل خود به ازدواج اقدام کرده است. <br>دادگاه بدوی با استناد به گزارش پزشکی قانونی که تاکید کرده بود بیماری مورد نظر تاثیری بر زندگی زناشویی ندارد، درخواست خواهان را رد کرد. خواهان به این رای اعتراض کرد و مدعی شد که خانواده طرف مقابل او را فریب داده‌اند. دادگاه تجدیدنظر نیز با رد اعتراض، رای بدوی را تایید کرد و اعلام داشت که هیچ دلیلی بر تدلیس و شرط بودن سلامت طرف مقابل در عقد نکاح وجود ندارد. <br>در نهایت، دیوان عالی کشور در بررسی فرجام‌خواهی، با استناد به مواد 1121 و 1122 قانون مدنی، اعلام کرد که تدلیس به عنوان مجوز فسخ نکاح محقق نشده و اعتراض خ. ر. و. ندانست. رای دادگاه تجدیدنظر ابرام و پرونده به دادگاه صادرکننده رای اعاده شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/10/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: ابتلای زوج به مرض صرع در صورتی موجب ایجاد حق فسخ نکاح برای زوج است که سلامتی زوج از بیماری مذکور به صورت صرع در نکاح ذکر شده باشد یا عقد مبنی بر این شرط منعقد شده باشد. رای خلاصه جریان پرونده در این پرونده خانم ز.ک. با وکالت م.ع. به طرفیت آقای ح.چ. به خواسته فسخ نکاح دادخواست تقدیم دادگاه حقوقی عمومی همدان نموده است در شرح دادخواست بیان داشته مطابق عقدنامه پیوستی خواهان با خوانده در تاریخ 27/1/90 به عقد ازدواج یکدیگر درآمده اند پس از وصلت و انجام مراحل زناشویی معلوم شده که زوج به مرض غش دچار و قرص های اعصاب مصرف نموده ولی مادرش پنهان کاری کرده و گفته قرص ها مال خون دماغ است با مراجعه به پزشک معالج وی، اعتقاد دارد که زوجه نباید از ایشان باردار شود حالیه بنا بر ایجاد مشکلات از جمله تغییر ناگهانی و روحی و روانی زوج به نحوی که پدر و مادر وی زوجه را وادار نموده‌اند در ساعت 12 شب مورخ 3/2/91 به پدرش زنگ بزند تا او را ازآنجا ببرد که مبادرت به این کارشده و اکنون زوجه در خانه پدری بسر می برد طی اظهارنامه ای درخواست تعیین تکلیف شده توجهی ننموده ب. ت. ب. اینکه زندگی برای موکل (خواهان) خطرآفرین شده و بنا بر اعلام پدر و مادر زوج برای زوجه تامین جانی وجود ندارد چون پدر و مادر زوج با اغوا کردن به اینکه فرزندشان کم خونی دارد و حساسیت دارد و جلد قرص ها را به موکل (زوجه) نشان نمی دادند که ایشان موضوع را بفهمد پس اثبات می‌شود که این بیماری غش و ناراحتی اعصاب را از اول داشته که پدر و مادرش با این پنهان کاری دست به نوعی تدلیس زده اند تا جایی که زوجه نفهمد بیماری شوهرش حاد است استدعای رسیدگی با ارجاع به پزشکی قانونی و استعلام از پزشک معالج زوج درنهایت صدور حکم بر فسخ نکاح می‌شود خوانده با تقدیم لایحه مراتب مذکور از زبان وکیل خواهان را منکر فقط اعلام داشته دچار افسردگی گردیده بودم و قرص آرام بخش مصرف می نمایم و خواهان از این موضوع اطلاع داشته وکیل خواهان اذعان داشته که بنا بر پیشنهاد اطباء همسرم نباید از اینجانب صاحب فرزند شود این کذب است و پدر و مادرم اقدام به فریبکاری ننمودند و تدلیس در بین نبوده خواهان از وضعیت روحی و روانی و اخلاقی من اطلاع داشته و با میل و رغبت خویش اقدام به عقد ازدواج نموده حاضرم به هر طبیبی که دادگاه تشخیص دهد مراجعه نمایم تا کذب اظهارات وکیل روشن شود که من جنون ندارد نکته حائز اهمیت اینکه در ماده 1122 ق.م مواردی باید در مرد وجود داشته باشد که حق فسخ برای زن فراهم گردد ب. ت. ب. اینکه مفاد ماده مندرج در اینجانب مصداق ندارد با استناد به شق اول ماده 1131 ق.م تقاضای رسیدگی و مداقه بیشتر در موضوع و ادعاهای کذب وکیل خواهان و صدور رای بر ردّ دعوی نامبرده را دارم. دادگاه تشکیل، در دادگاه نیز همین مطالب معروضه از طرفین ذکر گردیده و زوجه ادعا نموده که قبل از ازدواج من از موضوع اطلاعی نداشتم 3 یا چهار شب بعد متوجه شدم ایشان غشی است و به مادرش گفتم او گفت تب و لرز دارد و به بیمارستان میلاد بردند بستری کردند آنژوگرافی کردند می گفتند از موتور به زمین خورده خون در سرش لخته شده 8 ماه با ایشان زندگی کردم و دو ماه بعد از عید هم ایشان غش کرده با آن حال به من حمله کرده و مرا زده و فحاشی ناجوری به پدر و مادرم می داد و خوانده هم می گوید من غشی نیستم و تشنج می کنم و حاضر به فسخ نیستم به پزشکی قانونی معرفی که پزشکی قانونی پاسخ داده حسب مشاوره تخصصی آقای ح.چ. فرزند ن. مبتلابه صرع نسبی م. ب. که با مصرف دارو خللی به زندگی زناشویی وارد نمی کند دادگاه مزبور طی دادنامه --- مورخ 5/7/91 بیان داشته صرف نظر از اینکه برابر اظهار زوجه مبنی بر اینکه چند شب بعد از عروسی متوجه بیماری زوج شده است و بعدازآن ب. ت. ب. فوری بودن فسخ اقدامی نکرده اند ن. ب. ا. پزشکی قانونی (شرح مذکور در صورت جلسه) در پاسخ دادگاه اعلام کرده است که زوج دچار بیماری صرع نسبی است و مصرف دارو خللی به زندگی زناشویی وارد نمی کند و بیماری های که موجب فسخ نکاح برای زوجه است در ماده 1121 و 1122 ق.م ذکرشده و صرع از بیماری های موجب فسخ نکاح نیست لذا ادعای وکیل خواهان ثابت نیست و حکم به بطلان ادعای وکیل خواهان صادر و اعلام می‌شود از این دادنامه تقاضای تجدیدنظرخواهی توسط زوج ز.ک. صورت گرفته و بیان داشته نسبت به دادنامه صادره 000825 - 5/7/91 از دادگاه شعبه دهم حقوقی همدان که در تاریخ 17/7/91 ابلاغ شده درخواست رسیدگی مجدد می نمایم و در لایحه اعتراضیه بیان داشته از اینکه دادگاه بدوی با جمله (خوانده هم با اعلام اینکه به خاطر تشنج کردن، قرص مصرف می کند) در حکم تایید نموده و پزشکی قانونی نیز موضوع صرع را تایید نموده است و تا زمان رفتن از منزل ایشان که در تاریخ 3/2/91 به صورت قطعی نمی دانستم که همسرم صرع دارد و در مورخ 11/5/91 که گواهی پزشک معالج وی به نام دکتر ت. در پاسخ به شعبه اول حقوقی بیجار داده است (تصویر پیوست) اطمینان به مریضی ایشان نداشتم در این فاصله دادخواست فسخ به دادگاه همدان تقدیم شده به موقع هم اقدام شده در خصوص مفاد مادتین 1121 و 1122 ق.م که آیا شامل بیماری غش می‌شود یا خیر؟ موارد مصرح در مادتین مذکور حصری نیستند بنابراین فردی که حالت تشنج و غش دارد هم از لحاظ خطرناک بودن زندگی با افراد سالم و هم از لحاظ بارداری زن کماکان مشکلاتی را پدید خواهد آورد دادگاه تجدیدنظر ش 6 استان همدان طی دادنامه شماره --- - 12/9/91 نسبت به دادنامه --- - 5/7/91 که با اعتراض خانم ز.ک. ارجاع شده بوده بیان داشته صرف نظر از نحوه استدلال و استناد مذکور در دادنامه تجدیدنظر خواسته اعتراض ت. ن. خ. با هیچ یک از بندهای ذیل ماده 348 ق.آ.د.م. انطباق ندارد و خدشه ای به کلیت رای یادشده وارد نمی کند زیرا ت. ن. خ. هیچ دلیلی برای اثبات اینکه ازدواج آن ها مشروط به اینکه زوج بیماری صرع نداشته باشد یا نکاح آن ها متباین بر این شرط واقع شده ارائه نکرده است و با بندهای ذیل ماده 1122 از قانون مدنی نیز انطباق ندارد و تجدیدنظرخواهی را ردّ و دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید می‌نماید وکیل ف. خ. با تقدیم دادخواست فرجام خواهی نسبت به دادنامه --- اعتراض و فرجام خواهی نموده است بیان داشته سلامت افراد در حقیقت اصل است پس نیاز به تصریح نیست چون متباینا عقد بر آن واقع شده است بنابراین زوجه می‌تواند از خیار تدلیس فسخ نکاح را بخواهد در توضیح، خیار تدلیس باید عرض شود که پدر و مادر زوج طوری عمل نموده‌اند که زوجه متوجه حالت (غش) زوج نشود و زوجه به دلیل عدم آشنایی به مسائل حقوقی هیچ گونه علمی به حق فسخ و فوریت آن نداشته است مع الوصف به محض شک در خصوص موضوع اقدام نموده است تا تاریخ 11/5/91 و رویت گواهی پزشکی معالج که در صفحه 26 پرونده (فسخ نکاح) موجود م. ب. اطمینان قطعی به غشی بودن شوهرش نداشته پدر و مادر زوج وی را طوری به دکتر می بردند که زوجه متوجه نشود و موجب فریب زوجه می‌شوند که به استناد ماده 438 ق.م پدر و مادر زوج مرتکب تدلیس شده اند پس مطابق خیار تدلیس زوجه نظر به فسخ نکاح داشته و دارد زوج در تبادل لوایح خود که مفصل است و مطالب قبلی خود را تکرار نموده استناد به دادنامه شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی بیجار به شماره 00578 نموده که در آن دادنامه نیز پزشک قانونی در گواهی صادره اعلام نموده که بیماری خواهان با مصرف دارو تحت کنترل بوده و از جهت ابتلا وی به بیماری مذکور خطر جانی برای اطرافیان ازجمله خوانده متصور نیست به درخواست دادگاه خوانده (که همان زوجه م. ب.) شهودی را که از وضع رفتار خواهان در زندگی مشترک مطلع بوده اند معرفی نموده که شهود مذکور نیز مطالبی در خصوص رفتار غیرمتعارف خواهان و حالت خطرناک وی نسبت به اطرافیان بیان نداشته اند و درنهایت زوجه را به تمکین زوج محکوم می‌نماید دادنامه ای نیز از شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر دادگستری استان همدان (پیوست لایحه متبادله) به شماره 000859 که حکایت از حکم اعسار پرداخت مهریه زوجه به صورت یکجا دارد و تقسیط مهریه از قرار پرداخت هر چهار ماه یک سکه طلای تمام بهار صادر کرده و پرونده به دفتر محترم دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده در خصوص اعتراض و فرجام خواهی (زوجه) خانم ز.ک. با وکالت آقای م.ع. به طرفیت زوج فرجام خوانده آقای ح.چ. نسبت به دادنامه شماره --- - 12/9/91 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان همدان که در تایید دادنامه --- - 5/7/91 صادره از شعبه دهم دادگاه عمومی حقوقی همدان م. ب. ن. ب. ا. سلامتی زوج از مرض صرع نه به صورت شرط لفظی در صیغه عقد نکاح بوده و نه به صورت وصف و نه مبتنیا بر آن بوده لذا تدلیس مجوّز فسخ نکاح محقق نشده است و اعتراض و فرجام خواهی زوجه وارد نیست ضمن ابرام دادنامه فرجام خواسته پرونده با استناد به ماده 396 ق.آ.د.م. به دادگاه صادرکننده رای اعاده می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - عضو معاون انصاری -ربانی نژاد در تاریخ 18 دی 1391، خواسته‌ای به منظور فسخ نکاح به دلیل فقدان شرط صفت مطرح شد. خواهان ادعا کرد که زوج به بیماری صرع مبتلا بوده و این موضوع را از وی پنهان کرده است، در حالی که عقد نکاح بر اساس سلامت روحی و جسمی زوج صورت گرفته است. دادگاه بدوی ب. ت. ب. عدم ارائه مستندات کافی از سوی خواهان، حکم به بی‌حقی وی صادر کرد. پس از تجدیدنظرخواهی، دادگاه تجدیدنظر با استناد به نظریه پزشکی قانونی مبنی بر ابتلای زوج به بیماری صرع و عدم اطلاع خواهان از این موضوع در زمان عقد، حکم به فسخ نکاح صادر کرد. این تصمیم به دیوان عالی کشور ارجاع شد. دیوان، پس از بررسی مستندات و نظریه پزشکی، فرجام‌خواهی زوج را غیرموجه دانسته و حکم دادگاه تجدیدنظر را تایید کرد و بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، دادنامه فرجام‌خواسته را ابرام نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/02/06 پیام: چنانچه زوج بیماری صرع خود را از زوجه کتمان کرده باشد، از موارد فسخ نکاح است زیرا در زمان نکاح، عرفا، سلامت زوجین و عدم ابتلاء آنان به بیماری صعب العلاج یا غیرقابل علاج وصف مقصود بوده که عقد نکاح مبنیا بر آن واقع گردیده است. در تاریخ 18/10/91 آقای ع.م. به وکالت از طرف خانم ر.س. به طرفیت آقای م.د. دادخواستی به خواسته صدور حکم بر فسخ نکاح فی مابین زوجین به لحاظ فقدان شرط صفت در خوانده تقدیم و توضیح داده که موکله با این وصف که زوج از سلامت روحی و جسمی و روانی برخوردار م. ب. حاضر به ازدواج با نامبرده طبق سند نکاحیه پیوست پرونده در تاریخ 29/2/91 گردیده است و پس از سکونت زوجه در منزل زوج متوجه گردیده که نامبرده طی چندین سال متمادی مبتلا به بیماری صرع بوده و این موضوع را از موکله و خانواده اش مخفی نگه داشته است لذا با عنایت به ماده 1128 قانون مدنی و شهود تعرفه شده تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر فسخ نکاح را دارم. دادخواست مطروحه در شعبه دوازدهم دادگاه عمومی خانواده شیراز ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد آقای ر.الف. وکیل پ. ی. و مشاور حقوقی با تقدیم وکالت نامه از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده است در جلسه اول دادرسی وکیل خ. ط. ل. تقدیمی مدافعات خود را بیان نموده است. وکیل خواهان حاضرشده و اظهار داشت خواسته ب. ش. د. تقدیمی است ب. ت. ب. مستندات دادخواست آنچه مدنظر موکله بوده که زوج حسب شواهد و قرائن دارای سلامت جسمی و روحی بوده باشد که عقد نیز متباینا بر همین موضوع واقع گردیده در صورتی که زوج سال های متمادی از بیماری صرع رنج می برد که موکله و حتی شهود و اطرافیان نیز از این موضوع بی اطلاع بوده اند و این عیب خوانده از نظر موکله و حتی سایرین مخفی مانده بنابراین شهودی متعدد حاضر به ادای شهادت در این مورد می‌باشند تقاضای رسیدگی و معرفی زوج به پزشکی قانونی را دارم. سپس دادگاه زوج را جهت معاینه و تشخیص بیماری ایشان به پزشکی قانونی معرفی نموده و پاسخ واصله در برگ 37 پرونده حاکی است که لازم است نوار مغز انجام داده و به همراه زوجه جهت معاینه و اظهارنظر نهایی در این مرکز حضور یابد دادگاه مجددا زوجین را جهت معاینه و اظهارنظر نهایی به پزشکی قانونی معرفی نموده و اصل معرفی نامه را تحویل زوج داده است. ولی نظریه پزشکی قانونی در پرونده مشهود نیست سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 27/12/91 با اعلام اینکه دادگاه موضوع را به پزشکی قانونی جهت تشخیص بیماری صرع زوج و اینکه برفرض وجود صرع موجب عسر و حرج زوجه می‌گردد یا خیر ارجاع داده و پزشکی قانونی پس از مراجعه زوج اعلام نظر نهایی را منوط به حضور زوجه در پزشکی قانونی دانسته که علی رغم اعلام ضرورت حضور زوجه به وکیل ایشان در تاریخ 12/12/91 و گذشت بیش از ده روز از تاریخ اعلام به وکیل خواهان جهت معرفی به پزشکی قانونی حضور نیافته است و اینکه اثبات وجود صرع یا عدم بیماری و شدت آن و عسر و حرج زوجه ناشی از وضعیت مورد ادعا منوط به نظر پزشکی قانونی است و با شهادت شهود قابل اثبات از حیث علمی و پزشکی نیست و باملاحظه دفاعیات وکیل خوانده خواسته خواهان را غیرثابت تشخیص و حکم بر بی حقی خواهان صادر نموده است پس از ابلاغ رای صادره وکیل ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان فارس وارد رسیدگی شده در جلسه دادرسی مورخ 20/5/92 که با حضور زوجین و وکیل ت. ن. خ. تشکیل گردیده زوجیت به اتفاق اظهار داشتند که جهت اعزام به پزشکی قانونی آماده ایم سپس دادگاه زوجین را جهت معاینه از زوج و تشخیص بیماری صرع نامبرده و اینکه آیا نامبرده در تاریخ 29/2/91 مبتلا به بیماری صرع بوده است یا خیر به پزشکی قانونی استان فارس معرفی نموده و پاسخ واصله به شرح برگ 66 پرونده حاکیست که بر اساس مستندات پزشکی ارائه شده به این مرکز آقای م.د. فرزند ع. سابقه ابتلاء به بیماری صرع از بهمن ماه سال 89 داشته و در حال حاضر نوار مغزی وی طبیعی و بیماریش کنترل م. ب. و بر طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بایستی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد. در جلسه دادرسی مورخ 30/6/92 که با حضور زوجه و وکیل و. ت. گ. ز. ا. د. مواقعه صورت گرفته و هشت ماه عقد بودیم و سپس عروسی کردیم من پس از عروسی متوجه بیماریش شدم بعد از عروسی فقط پانزده روز با ایشان زندگی کردیم بعد از عروسی این اتفاق افتاده است. وکیل ت. ن. خ. که در اثناء دادرسی در دادگاه حضور یافته اظهار داشت موکل بعد از ازدواج متوجه بیماری خود گردیده و مبادرت به درمان نموده است و قبل از آن حسب اظهارات موکل و شهودی که حاضر به شهادت می‌باشند ایشان از بیماری خود مطلع نبوده و تخلفی از باب عقد صورت نگرفته است وکیل ت. ن. خ. اظهار داشت زوج برابر سوابق ارائه شده به پزشکی قانونی و دادگاه بدوی از سال 89 تاکنون از این بیماری رنج می برد و تا دو سال آینده نیز می‌بایست تحت درمان و معالجه باشند به هر تقدیر بیماری وی از موکله مخفی مانده تا جایی که حتی در زمان عقد نیز خود و خانواده اش نیز از این موضوع بی اطلاع بوده اند تا اینکه تصادفا در منزل زوجه، زوج دچار تشنج شده که متعاقبا بر موکل و خانواده اش آشکار گردید و به همین علت نیز موکله بنا به شرایطی که عقد بر آن جاری شده بود مراتب عدم اطلاع خود و نیز عدم رضایتش به زندگی زناشویی را به زوج و خانواده اش اعلام نمود بنابراین مبرهن است که زوجه از بیماری زوج بی اطلاع بوده چرا که چنانچه یک درصد اطلاعی از این موضوع می داشت ب. ت. ب. میزان تحصیلی و شخصیت اجتماعی وی هرگز راضی به چنین ازدواجی نمی شد سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 92 مورخ 31/6/92 با استدلال اینکه به موجب نظریه پزشکی قانونی به شماره 1/1639/711/5/91 مورخ 26/5/92 ت. ن. خ. از بهمن ماه 89 مبتلا به بیماری صرع بوده و باملاحظه تاریخ ازدواج طرفین ( 1391/02/29 ) مشخص می‌گردد زمان وقوع عقد بیماری مزبور در ت. ن. خ. مستقر بوده هرچند در نظریه مزبور آمده است «در حال حاضر نوار مغزی وی طبیعی و بیماریش کنترل م. ب. و طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بالینی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد»; صرف نظر از تناقض صدر و ذیل نظریه، توجها به اینکه بیمار تا دو سال آینده می‌بایست مصرف دارو را ادامه دهد این موضوع حکایت از استمرار بیماری صرع در نامبرده دارد ب. ت. ب. اینکه کل ازدواج ها بر مبنای سلامت زوجین از بیماری های غیرمتعارف منعقد می‌گردد با وصف مزبور در تحقق ماده 1128 قانون مدنی تردیدی باقی نمی ماند لازم به ذکر است ملاحظه تاریخ عقد و اینکه بنا بر اظهارات ت. ن. خ. که مصون از تکذیب مانده پس از ماه ها عقد مراسم عروسی صورت گرفته و مشارالیها به محض اطلاع از بیماری همسرش در زمان پس از عروسی در فاصله چند روز منزل مشترک را ترک نموده بنابراین فوریت در اعمال حق فسخ نیز مراعات گردیده است لذا دادگاه دادنامه فرجام خواسته را نقض و به استناد ماده 1128 قانون مدنی حکم بر فسخ نکاح منعقده میان طرفین صادر و اعلام می‌نماید. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 22/7/92 به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 4/8/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی آقای م.د. با وکالت آقای ر.الف. نسبت به دادنامه شماره --- - 92 مورخ 31/6/92 شعبه بیست و دوم دادگاه تجدیدنظر استان فارس که به موجب آن ضمن نقض دادنامه بدوی حکم بر فسخ نکاح فی مابین زوجین صادر نموده است وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد. دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین در مراحل دادرسی و اظهارات زوجه به شرح صورت جلسه دادرسی مورخ 30/6/92 و ملاحظه نظریه پزشکی قانونی به شرح برگ 66 پرونده که طی آن صریحا اعلام گردیده که ز. ف. خ. از بهمن ماه سال 1389 مبتلا به بیماری صرع بوده و طبق نظریه متخصص مغز و اعصاب بایستی تا دو سال دیگر به مصرف دارو ادامه دهد که مصرف دارو تا دو سال دیگر ظهور بر استمرار بیماری نامبرده دارد و اینکه زوجین در تاریخ 1391/02/29 باهم ازدواج نموده‌اند و در تاریخ ازدواج ز. ف. خ. طبق نظریه پزشکی قانونی مبتلا به بیماری صرع بوده و به این ترتیب نامبرده فاقد صفت سلامت که عرفا سلامت زوجین و عدم ابتلاء آنان به بیماری صعب العلاج یا غیرقابل علاج وصف مقصود م. ب. بوده که عقد نکاح فی مابین مبنیا بر آن واقع گردیده است و توجها به استدلال صائب و موجه منعکس در دادنامه فرجام خواسته موجها و منطبق بر دلالت محتویات پرونده و موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. هم در حدی نیست که خدشه ای بر دادنامه مرقوم وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجام خواهی ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی