درخواست فسخ نکاح به دلیل عقب‌ماندگی ذهنی زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده آقای ب.ه. در تاریخ 1393/03/20 دادخواستی با وکالت آقای …. ب. به‌طرفیت آقای …. ق. اصالتاً و ولایتاً از طرف خانم س.ق. به خواسته صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح منقطع مورخ 1388/10/12 تقدیم نموده که شعبه اول دادگاه عمومی اهر تحت پرونده شماره 93/269 عهده‌دار رسیدگی شده است. وکیل خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که خانم س.ق. به‌موجب سند عادی ازدواج در تاریخ 1388/10/12 به عقد موقت خواهان درآمده است. ب. ت. ب. اینکه خانم س.ق. از زمان صغر به علت عقب‌ماندگی ذهنی قادر به اداره امور خود و زندگی مشترک نبوده و سفیه م. ب. و طی دادنامه شماره 961 مورخ 1392/08/05 شعبه اول دادگاه عمومی اهر حکم حجر نامبرده از بدو تولد صادر شده و این حکم در مرحله تجدیدنظر قطعی شده است. متأسفانه در زمان عقد نکاح،‌ ولی قهری محجور نامبرده و اقوام وی این موضوع را از موکل کتمان و مخفی نگه داشته‌اند درحالی‌که محجوریت زوجه محرز م. ب. فلذا تقاضای فسخ نکاح منقطع را دارد. آقای ف.م. از ناحیه آقای …. ق. و خانم س.ق. اعلام وکالت می‌نماید. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/04/30 با حضور خواهان و خ. ر. د. و وکلای طرفین تشکیل می‌گردد. وکیل خواهان اظهار می‌دارد خانم س.ق. به موجب سند عادی ازدواج در تاریخ 1388/10/12 به عقد موقت خواهان درآمده است. قبل از وقوع ازدواج نامبرده حسب گواهی پزشکی قانونی مورخ 1392/04/29 مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی خفیف متصل به زمان صغر م. ب. و شعبه اول دادگاه عمومی اهر نیز طی دادنامه شماره 961 مورخ 1392/08/05 حکم حجر وی از زمان تولد را صادر کرده است. این موضوع را ولی قهری زوجه و بستگان وی و شخص زوجه از زوج مخفی نگه داشته‌اند. ب. ت. ب. احکام قطعی صادره محجوریت زوجه محرز است و در اولین جلسه رسیدگی دادگاه صفت زوجه را از سفیه محجور به صفت جنون و دفع ضرر از زوج تغییر داده و از دادگاه تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح منقطع مورخ 1388/10/12 را دارم. وکیل خواندگان در مقام دفاع اظهار می‌دارد خانم س.ق. به موجب نکاح منقطع همسر شرعی و قانونی خواهان محسوب می‌گردد و حسب ادعا و ادله ابرازی خواهان از تاریخ وقوع عقد نکاح فی‌مابین حدود 16 سال سپری شده است و حاصل زندگی مشترک یک فرزند دختر به نام ر. م. ب.. ب. ت. ب. موقت بودن عقد چنانچه زوج قصد انقضاء رابطه زوجیت را دارد می‌تواند با بذل باقیمانده مدت رابطه زوجیت را خاتمه دهد. با این حال خواهان در مانحن‌فیه مدعی فسخ نکاح بوده و بر همان اساس بدون آنکه اسباب و جهات دعوی خ. ر. ب. نحو مستند و مستدل بیان نماید تقاضای فسخ نکاح را نموده درحالی‌که اولاً- فسخ عقود از حقوق مدعی است و مشارالیه می‌بایست فسخ را در قالب ایقاع انشاء و سپس تقاضای اعلام صحت فسخ را از دادگاه بنماید ثانیاً- موارد فسخ نکاح به روشنی در ماده 1123 قانون مدنی احصاء گردیده و مورد مطروحه توسط خواهان از موجبات فسخ نکاح نیست. چنانچه زوج مدعی است وصف خاصی حین‌العقد فی‌مابین شرط شده است و هم‌اکنون زوجه فاقد شرط معهود است باید وقوع شرط را در پرونده اثبات نماید. درحالی‌که در سند عادی استنادی شرطی قید نشده است. ثالثاً- خیار فسخ فوری است و جای تعجب است که زوج پس از گذشت 16 سال از تاریخ عقد مدعی فسخ گردیده است. دادگاه در این جلسه مقرر می‌دارد پرونده استنادی خواهان به شماره 920631 مطالبه شود. در جلسه رسیدگی مورخ 1393/5/1 خلاصه مفید پرونده موردنظر مربوط به صدور حکم حجر زوجه در صورت‌مجلس قید می‌گردد. وکیل خواهان طی لایحه‌ای به دادگاه اعلام می‌دارد علاوه بر بذل مدت یکی از موارد انحلال عقد موقت طبق ماده 1121 قانون مدنی فسخ نکاح م. ب. و نظریه مشورتی کمیسیون قضایی حاکی از این است که جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار چه در عقد دائم و چه در عقد منقطع از موجبات حق فسخ نکاح است. بذل مدت مربوط به زمانی است که زوجه محجور نباشد درحالی‌که به موجب احکام صادره جنون و عقب‌ماندگی ذهنی زوجه و درنتیجه محجوریت وی ثابت شده است دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات طرفین و اینکه وکیل خواهان با اشاره به نظریه پزشکی قانونی و دادنامه‌های استنادی محجور بودن زوجه را ثابت دانسته و با عنایت به اینکه طبق مواد 1120 و 1121 و 1125 قانون مدنی و نظرات برخی مراجع تقلید در فسخ نکاح فرقی بین نکاح دائم و موقت قائل نشده‌اند و از سویی دادگاه به این حقیقت قضایی دست یافته که خوانده در موقع ازدواج نیز متصف به صفت عقب‌ماندگی ذهنی بوده است و خواهان اطلاعی از این وضعیت خوانده نداشته است. فلذا طی دادنامه شماره 513 مورخ 1393/05/02 مستنداً به مواد 198 و 1211 و 1128 و 1125 حکم به فسخ نکاح موردنظر صادر می‌نماید. پس از ابلاغ این رأی به خواندگان بدوی، نامبردگان مبادرت به تجدیدنظرخواهی توسط وکیل خود نموده و در لایحه خود توضیح داده‌اند پس از گذشت پنج سال از تاریخ عقد زوج با استناد به یک برگ گواهی پزشکی قانونی که عقب‌ماندگی خفیف ذهنی زوجه را گزارش کرده خواستار فسخ نکاح گردیده درحالی‌که در ماده 1123 قانون مدنی موارد فسخ نکاح بیان شده است و عقب‌ماندگی ذهنی زوجه موجب فسخ نکاح نخواهد بود. اولاً- عقب‌ماندگی ذهنی معادل جنون نیست ثانیاً- زوج چگونه پس از گذشت پنج سال از تاریخ عقد متوجه این موضوع شده است. وکیل زوج نیز طی لایحه‌ای به موارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ داده است. شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی به موضوع رسیدگی و تجدیدنظرخواهی خانم س.ق. و آقای …. ق. با وکالت آقای ف.م. نسبت به دادنامه شماره 513 مورخ 1393/05/02 شعبه اول دادگاه عمومی اهر را وارد دانسته و توضیح داده که حکم حجر زوجه به لحاظ سفاهت صادر شده و از طرف دیگر خیار فسخ فوری است فلذا طی دادنامه شماره 742 مورخ 1393/06/24 ضمن نقض رأی تجدیدنظرخواسته حکم به رد دعوی زوج صادر نموده است این رأی در تاریخ 1393/07/08 به زوج ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی آقای ب.ه. نسبت به دادنامه شماره 742 مورخ 1393/06/24 شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که در مقام نقض دادنامه شماره 513 مورخ 1393/05/02 شعبه اول دادگاه عمومی اهر اصدار گردیده و متضمن حکم به ردّ دعوی ز. ف. خ. به خواسته فسخ نکاح است، وارد و موجه به نظر نمی‌رسد. زیرا زوج و وکیل و. د. د. تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به اینکه زوج به موجب سند عادی ازدواج مورخ 1388/10/12 زوجه را به عقد موقت خود درآورده و زوجه حسب گواهی پزشکی قانونی و حکم قطعی صادره به علت جنون و عقب‌ماندگی ذهنی محجور شناخته شده خواستار صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح منقطع گردیده است. دادگاه بدوی به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و ملاحظه دادنامه‌های استنادی با این استدلال که زوجه در هنگام ازدواج مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی بوده و زوج از این موضوع اطلاعی نداشته مستنداً به مواد 1211 و 1128 و 1125 قانون مدنی ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره 513 مورخ 1393/05/02 حکم به فسخ نکاح منعقده صادر نموده است ولی شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی، تجدیدنظرخواهی زوجه و ولی قهری وی را وارد دانسته و توضیح داده که اولاً- حکم حجر صادره به علت سفاهت زوجه بوده و ثانیاً- فسخ نکاح فوری است طی دادنامه شماره 742 مورخ 1393/06/24 ضمن نقض رأی تجدیدنظرخواسته حکم به رد دعوی زوج صادر می‌نماید. که بر این تشخیص و استنباط دادگاه تجدیدنظر خدشه و خللی وارد نگردیده است. کما اینکه اولاً- به دلالت ماده 1123 قانون مدنی موارد شش‌گانه عیوب زن که موجب فسخ نکاح می‌گردد احصاء گردیده و عقب‌ماندگی ذهنی جزو این عیوب شمرده نشده ثانیاً- پزشکی قانونی در نظریه شماره 1384 مورخ 1392/04/29 زوجه را مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی خفیف متصل به زمان صغر توصیف نموده است و این مورد با مواد استنادی دادگاه بدوی یعنی مواد 1211 و 1125 قانون مدنی مطابقت ندارد. ثالثاً- شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی طی دادنامه شماره 1486 مورخ 1392/12/20 تأکید نموده که حکم حجر زوجه به لحاظ سفاهت است، رابعاً- در سند عادی ازدواج موقت مورخ 1388/10/12 صفت خاصی شرط نشده است تا موجب تحقق ماده 1128 قانون مدنی گردد. خامساً- به موجب ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری است و اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع نکاح را فسخ نکند خیار او ساقط می‌شود و این درحالی است که مدت پنج سال از تاریخ عقد موقت می‌گذرد و طی این مدت زوج اقدامی در جهت اعمال خیار فسخ ننموده است. بنابراین دادنامه فرجام‌خواسته در حدود اعتراضات مطروحه از ناحیه ف. خ. فاقد ایراد و اشکال مستوجب نقض بوده و مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رأی فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و مستشار شعبه 8 دیوان‌عالی کشور عباسیان- کریم‌پور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی درخواست فسخ نکاح به دلیل عقب ماندگی ذهنی زوجه پرونده حاضر شامل دو دعوی مرتبط است. در ابتدا، خ. ب. خ. پرداخت 264 عدد سکه تمام بهار آزادی به عنوان مهریه و خسارات قانونی، بر اساس ماده 1082 قانون مدنی و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی، اقامه دعوی نموده است. در پاسخ، خوانده به دلیل ادعای عدم اهلیت خواهان (محجوریت) بر اساس نظریه پزشکی قانونی، درخواست رد دعوی را مطرح کرده است. دادگاه در مراحل مختلف به بررسی ادعاهای طرفین پرداخته و در نهایت، ب. ت. ب. حکم محجوریت صادره، قرار رد دعوی خواهان را صادر کرده است. <br>در دعوی متقابل، خوانده به دلیل عدم سلامت عقل زوجه، خواستار فسخ نکاح شده که دادگاه با استناد به مواد 1128 و 1131 قانون مدنی، این دعوی را نیز رد کرده است. دادنامه‌های صادره در مراحل تجدیدنظر و فرجام نیز به تایید این احکام پرداخته و در نهایت، فرجام‌خواهی به دلیل عدم ارائه دلایل موجه رد شده و دادنامه‌های قبلی تایید گردیده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/02/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: عقب ماندگی ذهنی زوجه از عیوب موجب فسخ نکاح مندرج در قانون مدنی نیست؛ بنابراین درخواست فسخ نکاح به دلیل صدور حکم حجر ناشی از عقب ماندگی ذهنی وی پذیرفته نمی شود. رای خلاصه جریان پرونده پرونده محاکماتی واصله متشکل از دو پرونده به شرح آتی م. ب.: 1 - بدوا آقای ع. ر. و خانم …. ب. به وکالت از خانم …. الف.ب. د. ب. ط. آقای م. ز. به خواسته صدور حکم به محکومیت خوانده بپرداخت 264 عدد سکه تمام بهار آزادی طرح جدید م. ب. 5100000 تومان و پرداخت تمامی خسارات تقدیم دادگاه عمومی بخش گلستان نموده و در شرح دادخواست توضیح میدهند که خ. د. ت. 1389/04/18 به موجب عقدنامه رسمی با مهریه 264 عدد سکه تمام بهار آزادی به عقد زوجیت دائم خوانده در آمده است و با عنایت به اینکه زن به مجرد وقوع عقد مالک تمام مهریه میشود لذا به استناد ماده 1082 قانون مدنی و مواد 198 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای صدور حکم بر محکومیت خوانده بپرداخت مهریه با احتساب کلیه خسارات قانونی نموده و فتوکپی‌های: 1 - سند ازدواج رسمی شماره....- 1389/04/18 تنظیمی در دفتر رسمی ثبت ازدواج شماره.... رباط کریم حاکی از وقوع عقد نکاح دائم فیمابین الف. الف.ب. و م. ز. با مهریه یک جلد کلام الله مجید و آیینه و شمعدان و تعداد 264 عدد سکه تمام بهار آزادی طرح جدید. 2 - شناسنامه الف. الف.ب.، را ضمیمه دادخواست تقدیمی مینمایند.دادخواست مذکور در تاریخ 1390/08/05 جهت رسیدگی بشعبه اول دادگاه عمومی بخش گلستان ارجاع شده و طرفین دعوت به دادرسی میگردند.خانم ل. ز. خ. ر. ب. وکالت از آقای م. ز. معرفی نموده و طی لایحه‌ای که در تاریخ 1390/11/25 تقدیم دادگاه مذکور نموده است اجمالا اعلام میدارد که خوانده (زوج) در تاریخ 1390/07/21 دادخواستی به خواسته صدور حکم حجر بدلیل فقد صحت و سلامت عقلی زوجه خویش (خواهان) در شعبه --- دادگاه عمومی بخش گلستان مطرح مینماید که موضوع به لحاظ اعتراض به نظریه پزشکی قانونی به کمیسیون پزشکی ارجاع شده و در حال رسیدگی است و ب. ت. ب. اینکه شرط اقامه دعوی مدنی، اهلیت خواهان م. ب. و خواهان (زوجه) اهلیت قانونی اقامه دعوی ندارد لذا تقاضای رد دعوی خواهان را نموده و فتوکپی‌های: الف - نظریه مورخ 1390/07/23 پزشکی قانونی تهران مبنی بر ضعف قوای ذهنی متصل به صغر و عدم توانائی اداره امور مالی و مهم زندگی توسط خانم …. الف.ب.. ب - گواهی مورخ 1390/07/18 خانم ش.ش.، لیسانسه مامائی مبنی بر سالم بودن پرده بکارت الف. ا.. ج- اظهارنامه ارسالی از ناحیه آقای م. ز. (زوج) برای آقای م. الف.ب. به عنوان قیم الف. ا. را دائر بر فسخ نکاح ضمیمه لایحه تقدیمی مینماید.در تاریخ 1390/11/26 جلسه دادرسی شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی گلستان با حضور وکیل خواهان (زوجه) تشکیل شده و آقای ع. ر. (احد از وکلای خواهان) خواسته را ب. ش. د. تقدیمی عنوان نموده و ادعای وکیل خوانده را دائر بر محجور بودن خواهان بدوی دلیل عنوان نموده و خواهان را دارای سلامت کامل و قادر به اداره امور مالی خود اعلام میدارد و اضافه مینماید که تاکنون حکم حجری علیه خواهان صادر نشده است.دادگاه در جلسه فوق پرونده کلاسه --- /09 راجع به حجر خانم …. ا. را از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی گلستان مورد مطالبه قرار میدهد.شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بخش گلستان طی نامه مورخ 1390/12/09 اجمالا اعلام میدارد که پرونده حجر خانم …. الف.ب. در حال رسیدگی بوده و منتهی به صدور حکم نشده است. دفتر شعبه --- دادگاه عمومی بخش گلستان، به موجب گواهی شماره 1044/03/90 - 1391/03/22 اعلام میدارد که آقای م. ز. د. ب. ط. الف. ا. به خواسته محجوریت خوانده به آن شعبه ارائه نموده که پس از رسیدگی منجر به صدور دادنامه شماره --- - 1391/01/28 گردیده و رای صادره در تاریخ 1391/03/22 به خوانده و وکیل وی ابلاغ شده و ایشان حق تجدیدنظر خواهی خویش را اسقاط نمودند.همچنین دادنامه مورخ 1391/01/28 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی بخش گلستان در پرونده امر مضبوط م. ب. که به موجب آن اجمالا حکم بر محجوریت خانم …. الف.ب. صادر گردیده است. در تاریخ 1391/03/22 شعبه اول دادگاه حقوقی گلستان به استناد ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص دعوی خانم …. الف.ب. به خواسته مطالبه مهریه قرار توقیف دادرسی صادر مینماید.در تاریخ 1390/04/26 به لحاظ اینکه دادگستری بهارستان در تاریخ 1391/03/31 تشکیل گردیده و دادگاه‌های عمومی بخش بوستان و گلستان ادغام گردیده‌اند لذا به جهت اینکه رسیدگی بدعوی مطروحه در صلاحیت دادگاه خانواده است لذا دادرسی شعبه اول دادگاه حقوقی بهارستان، پرونده را به نظر ریاست دادگستری بهارستان میرساند و پرونده امر در تاریخ 1391/04/26 به منظور رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی شهرستان بهارستان ارجاع میشود.متعاقبا آقای ع. ر. و خانم …. ب. با ارائه وکالتنامه، خ. ر. ب. وکالت از آقای م. الف.ب. بولایت از خانم …. الف.ب. تعرفه نموده و تقاضای تعین وقت را مینمایند و شعبه مذکور نیز دستور دعوت طرفین را برای رسیدگی صادر مینماید.در تاریخ 1391/08/01 جلسه دادرسی شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بهارستان با حضور احد از وکلای خواهان به نام خانم …. ب. و وکیل خوانده (زوج) تشکیل شده و قید میگردد که وکیل خوانده (زوج) دادخواست متقابل مبنی بر فسخ نکاح تقدیم نموده است. -- وکیل خ. د. ا. اجمالا خواسته خود را ب. ش. د. تقدیمی اعلام داشته و در مورد دادخواست متقابل نیز تقاضای اعطای فرصت لازم را مینماید.-- وکیل خوانده (زوج) نیز خلاصتا اظهار میدارد که یکی از شرایط اقامه دعوی اهلیت م. ب. و خ. د. ا. به موجب دادنامه قطعی شماره 99 - 1391/01/28 محجور شناخته شده و محجوریت وی متصل بزمان صغر اعلام شده و مشارالیها اهلیت اقامه دعوی و تعین وکیل نداشته و تقاضای رد دعوی مطروحه خ. د. ا. را مینماید.-- وکیل خ. د. ا. نیز اجمالا اظهار میدارد که حکم حجر زوجه بعد از طرح دعوی مهریه ایشان صادر شده و قبل از آن صادر نشده بود تا اقامه دعوی از طرف قیم وی ممکن باشد و اگر آن زمان از طرف پدر زوجه اقامه دعوی میشد، دعوی مطروحه رد میگردید و اکنون به وکالت از پدر زوجه تقاضای ادامه رسیدگی را دارد.دادگاه در جلسه مذکور مقرر میدارد که در خصوص دعوی متقابل، با تعین وقت، طرفین دعوت به دادرسی گردند. 2 - متعاقبا خانم ل. ز. به وکالت از آقای م. ز. د. ب. ط. خانم …. الف.ب. با قیمومت م. الف.ب. به خواسته دعوی تقابل در مقابل دعوی اصلی مبنی بر فسخ نکاح بسبب عدم صحت و سلامت زوجه تقدیم دادگاه عمومی بهارستان نموده و در شرح دادخواست توضیح میدهد که خانم …. الف.ب. طبق سند ازدواج رسمی به عقد نکاح دائم و شرعی خواهان درآمده لیکن با گذشت اندی از آغاز زندگی مشترک، خواهان آگاه میگردد که زوجه وی از سلامت عقل برخوردار نبوده و دچار عقب ماندگی ذهنی بوده که این مهم از خواهان و خانواده وی کتمام گردیده و از آنجائی که همواره در عقد نکاح اصل بر صحت و سلامت زوجین بوده که ازدواج مذکور هم بر این مبنا واقع گردیده است لذا تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح بسبب عدم صحت و سلامت (سلامت عقلی) خانم …. الف.ب. به استناد ماده 1128 قانون مدنی شده و فتوکپی‌های: 1 - رونوشت سند نکاحیه رسمی (سند مذکور در دعوی اصلی ابراز نشده است.) 2 - گواهی مورخ 1390/07/23 صادره از اداره پزشکی قانونی منطقه مرکزی تهران مشعر بر ضعف قوای ذهنی خانم …. الف.ب. که متصل به صغر است و قادر به اداره امور مالی و مهم زندگی خود نمیباشد. 3 - اظهارنامه مورخ 1390/07/24 ارسالی از ناحیه م. ز.خطاب به م. الف.ب. به قیمومت از الف. الف.ب. مبنی بر اعلام فسح نکاح. 4 - دادنامه شماره --- - 1391/01/28 صادره از شعبه --- دادگاه بخش گلستان مشعر بر صدور حکم بر محجوریت خانم …. الف.ب.، را ضمیمه عرضحال تقدیمی مینماید.دادخواست مذکور در تاریخ 1391/07/30 به منظور رسیدگی بشعبه --- دادگاه خانواده بهارستان ارجاع میگردد و حسب دستور مورخ 1391/07/30 شعبه مذکور، پرونده فوق لف پرونده اصلی میگردد.در تاریخ 1391/08/24 جلسه دادرسی شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بهارستان با حضور وکلای طرفین تشکیل شده و وکیل خ. د. ت. (زوج) در بیان دعوی مطروحه و پاسخ باظهارات وکیل خوانده دعوی تقابل (زوجه) با تکرار مندرجات دادخواست تقابل تقدیمی و با اعلام اینکه دعوی وی ب. ش. د. تقدیمی است، خلاصتا اظهار میدارد که عدم برخورداری زوجه از سلامت عقل و عقب ماندگی ذهنی وی از زوج و خانواده زوج کتمان گردیده و چون همواره در عقد نکاح اصل بر صحت و سلامت زوجین م. ب. که ازدواج مذکور هم بر همین مبنا واقع شده و تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح بسبب عدم صحت و سلامت عقلی زوجه را به استناد ماده 1128 قانون مدنی نموده و از جهت اثبات ادعای خود بشهادت شهود استناد مینماید و در مورد پاسخ به ایراد وکیل خوانده نیز اولین جلسه دادرسی را جلسه‌ای عنوان مینماید که بعد از رفع مانع تشکیل شده و شرایط دفاع برای اصحاب دعوی و وکلای آنها فراهم باشد و زوج بمحض عروسی و آغاز زندگی مشترک با رفتارهای عجیب و غریب که از زوجه سر میزند و از جمله و نمونه اینکه زوجه هنوز دوشیزه م. ب. زیرا اجازه همبستر شدن زوج را با خود نمیداده و بر این باور بوده که زن و شوهر به هم نامحرم میباشند و موضوع با خانواده زوجه در میان گذاشته میشود و پاسخ خانواده زوجه این بوده که دختر آنها خجالتی است و تا حالا از خانه بیرون نیامده و مظلوم و ساکت است و با او صحبت خواهند کرد و او را راهنمائی مینمایند و هر هفته میآمده و دخترشان را میبردند و سه چهار روز او را نگه میداشتند و زوج و خانواده‌اش باین قضیه مشکوک شده و متوجه میگردند که زوجه وضعیت عقلی نرمالی نداشته و موضوع را با خانواده زوجه در میان میگذارند که خانواده زوجه حاضر به قبول واقعیت نبوده و منکر حجر نامبرده بوده و حتی اکنون وکیل زوجه مدعی است که زوج و خانواده او از بیماری و ضعف قوای ذهنی زوجه مطلع بوده‌اند و در حالی که قبلا از قبول واقعیت خودداری کرده‌اند.-- وکیل خوانده دعوی متقابل (زوجه) نیز خلاصتا به نحوه تنظیم دادخواست تقابل در برگهای غیرمخصوص و عدم موقعیت قانونی اقامه دعوی تقابل ایراد نموده و تقاضای صدور حکم مبنی بر الزام خوانده دعوی اصلی (زوج) را بپرداخت مهریه زوجه نموده و در ماهیت دعوی تقابل، دفاعا اظهار میدارد که موارد فسخ نکاح در قانون مدنی ذکر شده و تماما حصری میباشند و هیچکدام از عیوبی که حق فسخ برای زوج ایجاد میکند در مانحن فیه وجود ندارد و خواهان و خوانده به مدت یک سال قبل از عروسی با هم نامزد بودند و اکنون دو سال بعد از وقوع عقد، بدلیل فرار از پرداخت مهریه، زوج ادعا مینماید که چنین شرطی دائر بر صحت و سلامت زوجه وجود داشته و عقد مبتنی بر این شرایط منعقد شده و همگی دلالت دارند که زوج و خانواده وی از بیماری و ضعف قوای ذهنی زوجه مطلع بوده‌اند و ادعای اینکه زوجه اجازه همبستر شدن به زوج نمیداده کذب است و این بیماری زوج است که این اجازه را به وی نمیدهد و اگر زوجه از این امر امتناع مینماید لازم بود که زوج دعوی الزام به تمکین مطرح مینمود نه دعوی فسح نکاح و مطالب دیگری در دفاع از زوجه عنوان مینماید.بالاخره شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بهارستان به موجب دادنامه شماره --- - 1391/08/30 در خصوص دعوی الف. ا. به طرفیت م. ز. به خواسته مهریه 264 عدد سکه بهار آزادی و خسارات دادرسی و دعوی متقابل م. ز. به طرفیت الف. الف.ب. با قیمومت م. الف.ب. به خواسته فسخ نکاح، خلاصتا در خصوص ایراد وکیل خ. د. ا. مبنی بر عدم تنظیم دعوی تقابل در برگ مخصوص و عدم موقعیت دعوی تقابل، با عنایت بابطال تمبر قانونی بماخذ پانصد هزار تومان و تطبیق کامل آن با فرم مخصوص دادخواست که آن را در ردیف اوراق بهادار قرار داده و ب. ت. ب. اینکه جلسه رسیدگی به جلسه‌ای اطلاق میشود که از هر جهت موجبات رسیدگی فراهم باشد لذا ب. ت. ب. ایراد وکیل خ. م. ب. عدم اهلیت قانونی خواهان، جلسه مورخ 1390/11/26 جلسه اول محسوب نگردیده و ایرادات وارده مردود اعلام میگردد و در خصوص مطالبه مهریه با توجه بدفاع وکیل خوانده و دادنامه شماره --- - 1390/01/26 آن شعبه(شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بهارستان) و صدور حکم حجر خانم …. الف.ب.، خواهان شرایط قانونی و اهلیت قانونی برای اقامه دادخواست نداشته و به استناد بند 3 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 89 قانون مزبور قرار رد دعوی صادر شده و در خصوص دعوی متقابل (فسخ نکاح) ب. ت. ب. تاریخ وقوع عقد یعنی مورخ 1389/04/18 و تاریخ اقامه دادخواست فسخ نکاح، اولا- مورد اعلامی از موارد مصرح در ماده 1122 اصلاحی 1370/08/14 نبوده. ثانیا- مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری بوده لذا اقامه دادخواست در خارج از مهلت قانونی که امکان عرفی و عادی برای طرح دعوی قانونی اقامه شده لذا دعوی را غیروارد اعلام و به استناد ماده 1131 قانون مدنی حکم به رد دعوی خواهان صادر مینماید.دادنامه مذکور مورد تجدیدنظر خواهی آقای م. ز. با وکالت خانم ل. ز. قرار گرفته و وکیل مزبور آن قسمت از دادنامه بدوی را که مشعر بر رد دعوی فسح نکاح اقامه شده از سوی زوج میباشد، مورد تعرض قرار میدهد.شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران بر اساس دادنامه شماره --- - 1392/11/28 ب. ت. ب. مندرجات پرونده و اسناد و مدارک ابرازی و لوایح طرفین و صرفنظر از اینکه ت. ن. خ. فورا پس از علم به عیب زوجه اقدام به فسخ نکاح کرده یا نه و علم به فوریت داشته یا خیر ؟ اساسا عقب ماندگی ذهنی مندرج در گواهی پزشکی و حکم حجر از عیوب مندرج در ماده 1123 قانون مدنی نیست و حکم حجر وی نیز بر فرض قطعیت بدلیل جنون صادر نگردیده است بلکه بدلیل عقب ماندگی ذهنی صادر شده است بنابراین مورد را با ماده 1121 قانون مدنی نیز منطبق ندانسته و دلیلی بر اینکه سلامت زوجه از عیب مذکور در ضمن عقد ولو به صورت شرط بنائی شرط شده باشد اقامه نگردیده است لذا ادعای وکیل ت. ن. خ. مبنی بر انطباق مورد با ماده 1128 قانون مدنی صحیح نمیباشد چون سلامت زوجه از عیب یاد شده در ضمن عقد صریحا شرط نگردیده و توصیف هم نشده که در حکم شرط ضمن عقداست و در گفتگوهای مقدماتی قبل از عقد نیز مطرح نگردیده و مورد توافق قرار نگرفته تا عقد نکاح بر مبنای آن جاری شده باشد و صرف اینکه زوج اعتقاد به سلامت وی داشته و بعدا کشف خلاف شده موجب حق فسخ نمیگردد به تعبیر دیگر ممکن است زوجه و خانواده وی این عیب را کتمان کرده باشند و زوج هم مطلع نباشد و به همین سبب مرتکب تدلیس شده باشند لکن چنین تدلیس موجب فسخ نکاح نمیگردد (مسئله 13 و 14 و 15 از مبحث القول فی العیوب الموجبه لخیار الفسخ و التدلیس از کتاب النکاح تحریرالوسیله حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه جلد 2 ص 296 )، بنابراین تجدیدنظر خواهی معموله ت. ن. خ. را در بخشی که دعوی ت. ن. خ. به خواسته فسح نکاح، محکوم برد اعلام شده است، وارد و موجه ندانسته و ضمن رد تجدیدنظر خواهی معموله، دادنامه تجدیدنظر خواسته را در قسمت موردتجدیدنظر خواهی، تایید مینماید.دادنامه مرقوم حسب گزارش مامور ابلاغ در ذیل برگ ابلاغیه مربوط بدان در تاریخ 1392/12/24 بوکیل آقای م. ز. ابلاغ شده و خانم ل. ز. به وکالت از آقای م. ز. به موجب دادخواستی که در تاریخ 1393/01/16 در دفتر دادگاه صادر کننده دادنامه مذکور به ثبت رسیده است مبادرت فرجام خواهی از رای فوق‌الذکر نموده و دفتر دادگاه یاد شده پس از انجام اقدامات قانونی، پرونده را به دیوانعالی کشور ارسال داشته و رسیدگی به فرجام خواهی معموله باین شعبه ارجاع میشود و مندرجات عرضحال فرجام خواهی تقدیمی وکیل ف. خ. و لایحه ضمیمه آن به هنگام شور قرائت خواهند گردید. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ل. ز. به وکالت از آقای م. ز. از دادنامه شماره --- - 1392/11/28 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران که متضمن تایید آن بخش از دادنامه شماره --- - 1391/08/30 اصداری از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی بهارستان مشعر بر رد دعوی بدوی اقامه شده ف. خ. (زوج) به طرفیت فرجام خوانده (زوجه) به خواسته فسخ نکاح به کیفیت منعکس در دادنامه‌های مذکور و پرونده امر میباشد، در خور پذیرش نیست زیرا از ناحیه وکیل ف. خ. د. قبال دادنامه‌های فوق‌الاشعار، تعرض موجه و خاصی که از توجیه قانونی برخوردار باشد صورت نپذیرفته و مندرجات عرضحال فرجام خواهی وکیل مذکور و لایحه پیوست آن نیز علاوه بر غیرمتکی بودن بدلیل معارض استدلال دادگاه‌های فوق الذکر و تکرار مطالبی که در مراحل سابق دادرسی نیز عنوان شده و ملحوظ نظر محاکم ذیربط واقع گردیده‌اند، با التفات به جهات موجهه منعکس در دادنامه‌های صدرالذکر، بگونه‌ای هم نیستند که خدشه یا خللی باساس آراء یاد شده و مبانی استنباط قضایی و تشخیص دادگاه‌های مرقوم که مبتنی بر ارزیابی دلائل موجود و ابرازی و اظهارات وکلای طرفین و لحاظ مقررات حاکم بر مورد و نحوه اقدامات زوج در طرح دعوی به شرحی که در پرونده امر انعکاس دارد و مجموع محتویات پرونده اصدار یافته‌اند، وارد ساخته و مخالفت آنها را با موازین شرعی و مقررات قانونی مدلل نموده و یا نقض رای معترض عنه را ایجاب نمایند مضافا به اینکه سیاق و طریق فرجام خواهی معموله در دادخواست فرجامی به طرفیت زوجه نیز موجه نمیباشد علیهذا مستندا بمادتین 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن رد فرجام خواهی معموله وکیل فرجام خواه، دادنامه فرجام خواسته موصوف ابرام میگردد. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون سعید جنتی - احمد حضرتی در پرونده‌ای که در تاریخ 20 خرداد 1393 مطرح گردید، خواسته اصلی درخواست صدور حکم بر فسخ نکاح منقطع به تاریخ 12 دی 1388 به دلیل محجوریت زوجه بر اساس حکم حجر صادره از دادگاه بود. خواهان ادعا نمود که زوجه به علت عقب‌ماندگی ذهنی قادر به اداره امور خود نبوده و این موضوع در زمان عقد نکاح از وی پنهان مانده است. وکیل طرف مقابل به مدت زمان طولانی از عقد و عدم وجود عیوب قانونی در زوجه استناد کرد و از موکل خود دفاع نمود. <br>دادگاه بدوی در تاریخ 2 مرداد 1393 با استناد به مواد 198، 1211، 1125 و 1128 قانون مدنی، حکم به فسخ نکاح صادر کرد. این حکم در مرحله تجدیدنظر توسط شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی نقض گردید و دعوی خواهان رد شد. شعبه تجدیدنظر به این نتیجه رسید که حکم حجر به علت سفاهت صادر شده و همچنین به دلیل عدم وجود عیوب قانونی در زوجه، فسخ نکاح موجه نیست. <br>فرجام‌خواهی نسبت به این دادنامه در دیوان عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت و با استناد به مواد 1123 و 1131 قانون مدنی، دادنامه تجدیدنظر تایید و ابرام گردید. دیوان عالی کشور نتیجه‌گیری کرد که خواهان به دلیل گذشت پنج سال از عقد، حق فسخ خود را از دست داده و بنابراین، رای تجدیدنظرخواسته صحیح و قانونی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/10/08 پیام: عقب ماندگی ذهنی خفیف متصل به زمان صغر زوجه متفاوت از جنون است و از عیوب موجب تحقق فسخ نکاح نیست. آقای ب.ه. در تاریخ 1393/03/20 دادخواستی با وکالت آقای …. ب. به‌طرفیت آقای …. ق. اصالتا و ولایتا از طرف خانم س.ق. به خواسته صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح منقطع مورخ 1388/10/12 تقدیم نموده که شعبه اول دادگاه عمومی اهر تحت پرونده شماره 93/269 عهده‌دار رسیدگی شده است. وکیل خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که خانم س.ق. به‌موجب سند عادی ازدواج در تاریخ 1388/10/12 به عقد موقت خواهان درآمده است. ب. ت. ب. اینکه خانم س.ق. از زمان صغر به علت عقب‌ماندگی ذهنی قادر به اداره امور خود و زندگی مشترک نبوده و سفیه م. ب. و طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/08/05 شعبه اول دادگاه عمومی اهر حکم حجر نامبرده از بدو تولد صادر شده و این حکم در مرحله تجدیدنظر قطعی شده است. متاسفانه در زمان عقد نکاح،‌ ولی قهری محجور نامبرده و اقوام وی این موضوع را از موکل کتمان و مخفی نگه داشته‌اند درحالی‌که محجوریت زوجه محرز م. ب. فلذا تقاضای فسخ نکاح منقطع را دارد. آقای ف.م. از ناحیه آقای …. ق. و خانم س.ق. اعلام وکالت می‌نماید. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/04/30 با حضور خواهان و خ. ر. د. و وکلای طرفین تشکیل می‌گردد. وکیل خواهان اظهار می‌دارد خانم س.ق. به موجب سند عادی ازدواج در تاریخ 1388/10/12 به عقد موقت خواهان درآمده است. قبل از وقوع ازدواج نامبرده حسب گواهی پزشکی قانونی مورخ 1392/04/29 مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی خفیف متصل به زمان صغر م. ب. و شعبه اول دادگاه عمومی اهر نیز طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/08/05 حکم حجر وی از زمان تولد را صادر کرده است. این موضوع را ولی قهری زوجه و بستگان وی و شخص زوجه از زوج مخفی نگه داشته‌اند. ب. ت. ب. احکام قطعی صادره محجوریت زوجه محرز است و در اولین جلسه رسیدگی دادگاه صفت زوجه را از سفیه محجور به صفت جنون و دفع ضرر از زوج تغییر داده و از دادگاه تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح منقطع مورخ 1388/10/12 را دارم. وکیل خواندگان در مقام دفاع اظهار می‌دارد خانم س.ق. به موجب نکاح منقطع همسر شرعی و قانونی خواهان محسوب می‌گردد و حسب ادعا و ادله ابرازی خواهان از تاریخ وقوع عقد نکاح فی‌مابین حدود 16 سال سپری شده است و حاصل زندگی مشترک یک فرزند دختر به نام ر. م. ب.. ب. ت. ب. موقت بودن عقد چنانچه زوج قصد انقضاء رابطه زوجیت را دارد می‌تواند با بذل باقیمانده مدت رابطه زوجیت را خاتمه دهد. با این حال خواهان در مانحن‌فیه مدعی فسخ نکاح بوده و بر همان اساس بدون آنکه اسباب و جهات دعوی خ. ر. ب. نحو مستند و مستدل بیان نماید تقاضای فسخ نکاح را نموده درحالی‌که اولا- فسخ عقود از حقوق مدعی است و مشارالیه می‌بایست فسخ را در قالب ایقاع انشاء و سپس تقاضای اعلام صحت فسخ را از دادگاه بنماید ثانیا- موارد فسخ نکاح به روشنی در ماده 1123 قانون مدنی احصاء گردیده و مورد مطروحه توسط خواهان از موجبات فسخ نکاح نیست. چنانچه زوج مدعی است وصف خاصی حین‌العقد فی‌مابین شرط شده است و هم‌اکنون زوجه فاقد شرط معهود است باید وقوع شرط را در پرونده اثبات نماید. درحالی‌که در سند عادی استنادی شرطی قید نشده است. ثالثا- خیار فسخ فوری است و جای تعجب است که زوج پس از گذشت 16 سال از تاریخ عقد مدعی فسخ گردیده است. دادگاه در این جلسه مقرر می‌دارد پرونده استنادی خواهان به شماره 920631 مطالبه شود. در جلسه رسیدگی مورخ 1393/05/01 خلاصه مفید پرونده موردنظر مربوط به صدور حکم حجر زوجه در صورت‌مجلس قید می‌گردد. وکیل خواهان طی لایحه‌ای به دادگاه اعلام می‌دارد علاوه بر بذل مدت یکی از موارد انحلال عقد موقت طبق ماده 1121 قانون مدنی فسخ نکاح م. ب. و نظریه مشورتی کمیسیون قضایی حاکی از این است که جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار چه در عقد دائم و چه در عقد منقطع از موجبات حق فسخ نکاح است. بذل مدت مربوط به زمانی است که زوجه محجور نباشد درحالی‌که به موجب احکام صادره جنون و عقب‌ماندگی ذهنی زوجه و درنتیجه محجوریت وی ثابت شده است دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات طرفین و اینکه وکیل خواهان با اشاره به نظریه پزشکی قانونی و دادنامه‌های استنادی محجور بودن زوجه را ثابت دانسته و با عنایت به اینکه طبق مواد 1120 و 1121 و 1125 قانون مدنی و نظرات برخی مراجع تقلید در فسخ نکاح فرقی بین نکاح دائم و موقت قائل نشده‌اند و از سویی دادگاه به این حقیقت قضایی دست یافته که خوانده در موقع ازدواج نیز متصف به صفت عقب‌ماندگی ذهنی بوده است و خواهان اطلاعی از این وضعیت خوانده نداشته است. فلذا طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/02 مستندا به مواد 198 و 1211 و 1128 و 1125 حکم به فسخ نکاح موردنظر صادر می‌نماید. پس از ابلاغ این رای به خواندگان بدوی، نامبردگان مبادرت به تجدیدنظرخواهی توسط وکیل خود نموده و در لایحه خود توضیح داده‌اند پس از گذشت پنج سال از تاریخ عقد زوج با استناد به یک برگ گواهی پزشکی قانونی که عقب‌ماندگی خفیف ذهنی زوجه را گزارش کرده خواستار فسخ نکاح گردیده درحالی‌که در ماده 1123 قانون مدنی موارد فسخ نکاح بیان شده است و عقب‌ماندگی ذهنی زوجه موجب فسخ نکاح نخواهد بود. اولا- عقب‌ماندگی ذهنی معادل جنون نیست ثانیا- زوج چگونه پس از گذشت پنج سال از تاریخ عقد متوجه این موضوع شده است. وکیل زوج نیز طی لایحه‌ای به موارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ داده است. شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی به موضوع رسیدگی و تجدیدنظرخواهی خانم س.ق. و آقای …. ق. با وکالت آقای ف.م. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/02 شعبه اول دادگاه عمومی اهر را وارد دانسته و توضیح داده که حکم حجر زوجه به لحاظ سفاهت صادر شده و از طرف دیگر خیار فسخ فوری است فلذا طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/06/24 ضمن نقض رای تجدیدنظرخواسته حکم به رد دعوی زوج صادر نموده است این رای در تاریخ 1393/07/08 به زوج ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. فرجام‌خواهی آقای ب.ه. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1393/06/24 شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که در مقام نقض دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/02 شعبه اول دادگاه عمومی اهر اصدار گردیده و متضمن حکم به ردّ دعوی ز. ف. خ. به خواسته فسخ نکاح است، وارد و موجه به نظر نمی‌رسد. زیرا زوج و وکیل و. د. د. تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به اینکه زوج به موجب سند عادی ازدواج مورخ 1388/10/12 زوجه را به عقد موقت خود درآورده و زوجه حسب گواهی پزشکی قانونی و حکم قطعی صادره به علت جنون و عقب‌ماندگی ذهنی محجور شناخته شده خواستار صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح منقطع گردیده است. دادگاه بدوی به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و ملاحظه دادنامه‌های استنادی با این استدلال که زوجه در هنگام ازدواج مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی بوده و زوج از این موضوع اطلاعی نداشته مستندا به مواد 1211 و 1128 و 1125 قانون مدنی ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/02 حکم به فسخ نکاح منعقده صادر نموده است ولی شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی، تجدیدنظرخواهی زوجه و ولی قهری وی را وارد دانسته و توضیح داده که اولا- حکم حجر صادره به علت سفاهت زوجه بوده و ثانیا- فسخ نکاح فوری است طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/06/24 ضمن نقض رای تجدیدنظرخواسته حکم به رد دعوی زوج صادر می‌نماید. که بر این تشخیص و استنباط دادگاه تجدیدنظر خدشه و خللی وارد نگردیده است. کما اینکه اولا- به دلالت ماده 1123 قانون مدنی موارد شش‌گانه عیوب زن که موجب فسخ نکاح می‌گردد احصاء گردیده و عقب‌ماندگی ذهنی جزو این عیوب شمرده نشده ثانیا- پزشکی قانونی در نظریه شماره 1384 مورخ 1392/04/29 زوجه را مبتلا به عقب‌ماندگی ذهنی خفیف متصل به زمان صغر توصیف نموده است و این مورد با مواد استنادی دادگاه بدوی یعنی مواد 1211 و 1125 قانون مدنی مطابقت ندارد. ثالثا- شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/12/20 تاکید نموده که حکم حجر زوجه به لحاظ سفاهت است، رابعا- در سند عادی ازدواج موقت مورخ 1388/10/12 صفت خاصی شرط نشده است تا موجب تحقق ماده 1128 قانون مدنی گردد. خامسا- به موجب ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ فوری است و اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع نکاح را فسخ نکند خیار او ساقط می‌شود و این درحالی است که مدت پنج سال از تاریخ عقد موقت می‌گذرد و طی این مدت زوج اقدامی در جهت اعمال خیار فسخ ننموده است. بنابراین دادنامه فرجام‌خواسته در حدود اعتراضات مطروحه از ناحیه ف. خ. فاقد ایراد و اشکال مستوجب نقض بوده و مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و مستشار شعبه --- دیوان‌عالی کشور