دعوی مطالبه دیه صدمات بدنی

دعوی مطالبه دیه صدمات بدنی خ. م.: در تاریخ 24 تیر 1394، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای صادر کرد که به ارزیابی پرونده‌ای مرتبط با یک حادثه تصادف اتوبوس در کشور ترکیه پرداخته است. خواهان‌ها، به نمایندگی از خود و سایر مسافران، علیه تعدادی از خواندگان شامل شرکت بیمه و شرکت مسافربری، به منظور دریافت خسارت بدنی ناشی از تصادف به دادگاه مراجعه کردند. خواسته اولیه مبلغ 102 میلیون و 6 هزار ریال و خواسته دوم 157 میلیون و 90 هزار ریال به عنوان خسارت مطرح شده بود. خ. ه. استدلال کردند که راننده اتوبوس مقصر شناخته شده و بیمه مسئول پرداخت خسارات است. خواندگان با استناد به بیمه‌نامه و مسئولیت راننده، خود را از مسئولیت معاف دانسته و ادعا کردند که خ. ه. خسارت خود را از بیمه ترکیه دریافت کرده‌اند. دادگاه در مرحله ابتدایی، ب. ت. ب. مدارک و گواهی پزشکی قانونی، خواسته خ. ه. را وارد دانسته و شرکت بیمه را به پرداخت خسارت محکوم کرد. با این حال، در مرحله تجدیدنظر، دیوان عالی کشور به این نتیجه رسید که مطالبه خسارت به عنوان دیه و ارش صدمات بدنی باید بر اساس قانون مجازات اسلامی انجام شود و طرح دعوی به این شکل از نظر قانونی قابلیت استماع ندارد. به همین دلیل، دادنامه قبلی نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض ارجاع گردید. این تصمیم بر اساس بند 2 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/04/24 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صدمات بدنی موجب دیه و یا ارش، مطالبه رقم ریالی به عنوان خسارت در قسمت خواسته، فاقد وجاهت قانونی است؛ بلکه باید الزام مقصر به پرداخت دیه وارش مطالبه شود. رای خلاصه جریان پرونده آقای ع. الف. و خانم ر. ص.الف. دادخواست جداگانه ای با وکالت آقای ح. م. برعلیه آقای س. خ.م.ل. و شرکت بیمه د. و شرکت مسافربری بین المللی الف. به مدیریت آقای ک. ش. و شرکت خدمات ایران گردی و جهانگردی الف. به مدیریت آقای …. و. به خواسته اولی (ع. ز.) صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت یکصد و دو میلیون وشش هزار ریال بابت تسبیب در ورود خسارت بدنی برابر گواهی پزشکی قانونی ت. با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادگستری و حق الوکاله و دوّمی (خانم ر. ص.) صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ یکصد و پنجاه و هفت میلیون و نود هزار ریال جهت تسبیب در ورود خسارت بدنی برابر گواهی پزشکی قانونی ت. با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادرسی و حق الوکاله منضم به مستندات و دلایل ابرازی به دادگستری ت. تقدیم و به طور جداگانه و مضمونا مرقوم داشته اند پیرو واژگونی اتوبوس به شماره انتظامی... حامل زائران اعزامی به کشور س. در منطقه... کشور ت. در تاریخ 1389/03/29 مجروح گردیده اند و به موجب گزارش حادثه تنظیمی از سوی پلیس کشور ت. خوانده آقای س. خ.م.ل. 100 % مقصر حادثه شناخته شده و تا به حال هیچ گونه دیه و خسارتی پرداخت نکرده است به محض ورود به کشور به پزشکی قانونی مراجعه کرده و هرکدام نسبت به جراحات وارده گواهی اخذ نموده‌اند ب. ت. ب. اینکه صورت وضعیت مسافری بین المللی مورخ 1389/03/28 ممهور به مهر شرکت بیمه د. بوده و شرکت مذکور بیمه سرنشینان اتوبوس را برعهده داشته است بنابراین تقاضای صدور حکم بر محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ مندرج در ستون خواسته با احتساب کلیه خسارات و هزینه های دادرسی مستندا به ماده 20 از قانون اصلاح قانون بیمه دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی مصوب 1387 و مواد 308 الی 312 قانون مدنی و مواد 2 و 1 قانون مسئولیت مدنی و مواد 502 و 519 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی را دارند. هردو پرونده در تاریخ 1392/09/09 به شعبه دوم دادگاه حقوقی ت. ارجاع گردیده و پس از تعیین وقت و ارسال نسخ ثانی و دعوت از طرفین در تاریخ 1392/10/25 جداگانه جلسه دادگاه با خ. ر. ا. و سوم و مدیرعامل خوانده چهارم تشکیل گردید و وکیل خ. ه. که در هردو پرونده آقای م. است اظهار داشته عرایض ب. ش. د. تقدیمی است و لایحه خود را قرائت می کند وکیل خوانده اول در پرونده مربوط به آقای ع. ز. جهت ادامه دفاعیات 24 ساعت استمهال می‌نماید. و وکیل خوانده سوم یعنی شرکت الف. مضمونا در هردو پرونده مرقوم داشته شرکت موکل وی در راستای تکلیف ماده 1 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب 1387/02/31 به عنوان شخصیت حقوقی در قبال هرگونه حادثه وسایل نقلیه موجود خود را بیمه نموده است و موید آن صورتحساب خروج و تاییدیه صادره از سوی شرکت بیمه د. م. ب.. بنابراین دعوی متوجه موکل نمی‌باشد و به صورت تضامنی و از بابت مسئولیت مدنی فاقد وجاهت قانونی است و در پرونده خانم ر. ص. در ادامه مرقوم داشته مضافا به اینکه مطابق ماده 103 قانون آیین دادرسی مدنی دعوی دیگری با موضوع واحد و ارتباط کامل در شعبه --- دادگاه حقوقی به کلاسه --- مطرح رسیدگی است که دارای سبق ارجاع م. ب.. وکیل خوانده اول در دفاع مضمونا مرقوم داشته موکل وی مقصر حادثه اعلام شده و او به عنوان راننده با علم به اینکه وسیله نقلیه برابر مدارک موجود دارای بیمه کامل م. ب. اقدام به قبول مسئولیت نموده و بدون آن مدارک اجازه خروج از کشور داده نمی شد لذا مسئولیت موجود بر عهده شرکت بیمه است که توسط خواهان به عنوان خوانده ردیف دوّم اعلام شده و متعهد پرداخت خسارات بر اساس قانون است و خسارت بدنی اعم است از دیه و غیره و ملاک عمل نیز ماده 20 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب 1387 م. ب.. لایحه دفاع وکیل مدافع خ. ه. ضمیمه پرونده گردیده است و همچنین لایحه دفاعیه شرکت الف. پس از ختم جلسه رسیدگی رئیس شعبه دوّم دادگاه در تصمیم متخذه نسبت به هردو پرونده مرقوم داشته از آنجا که موضوع پرونده حاضر با کلاسه --- شعبه --- دادگاه حقوقی ت. ارتباط کامل دارد و منشا هردو دعوی یکسان است و کلاسه یاد شده بنا به استعلام شفاهی از شعبه مذکور به سبق ارجاع هنوز در شعبه --- در جریان رسیدگی قرار دارد لذا در اجرای ماده 103 قانون آیین دادرسی مدنی پرونده از آمار کسر و برای ارجاع به شعبه مزبور به نظر مقام محترم ارجاع برسد.و در ذیل تصمیم مذکور به استناد ماده یاد شده هردو پرونده جهت رسیدگی توامان به شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی ت. ارجاع گردیده است. پرونده کلاسه --- مطرح رسیدگی در شعبه --- دادگاه حقوقی ت. بنا به دعوی آقای ج. ج. برعلیه شرکت سهامی بیمه د. و آژانس ایران گردی و جهانگردی الف. و شرکت مسافرتی الف. و آقای ک. ق. و آقای س. خ.م.ل. به خواسته: 1 - صدور حکم مبنی بر محکومیت خواندگان به پرداخت خسارت به مبلغ پانصد و هفتاد و نه میلیون و شصت هزار ریال بابت تسبیب در ورود و خسارت جانی با احتساب کلیه خسارات قانونی و هزینه های دادرسی و 2 - اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تشکیل گردید. و خواهان مضمونا مرقوم داشته،شرکت الف. با همکاری دیگر خواندگان به ثبت نام و اعزام مسافرین جهت زیارت به کشور س. اقدام نموده‌اند که اتوبوس حامل مسافرین به شماره انتظامی مرقوم و به رانندگی آقای س. خ.م.ل. پس از تایید صورت وضعیت مسافری بین المللی که در آن شرکت بیمه د. مسئولیت بیمه سرنشین را بعد از خروج از کشور برعهده گرفته و آن را تایید و مهر نموده است. از مرز بازرگان خارج و در داخل خاک کشور ترکیه بنا به گزارش پلیس آن کشور براثر بی توجهی راننده اتوبوس به مقررات و عدم رعایت شرایط لازم و تنظیم سرعت اتوبوس واژگون شده و راننده مقصر شناخته شده است و خواهان به شدت مجروح و مصدوم گردیده و مطابق گواهی پزشکی قانونی توان و کارایی یک دست خویش را به طور کامل از دست داده است لذا تقاضای محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ خواسته را دارد و بیش از دو سال است که شغل خود را از دست داده و لذا قادر به تامین هزینه دادرسی نبوده و خواهان صدور حکم بر اعسار خویش از پرداخت هزینه دادرسی م. ب. و تصویر مدارک ادعایی را ابراز نموده است. طرفین دعوت گردیده اند در تاریخ 1391/11/15 جلسه دادگاه جهت بررسی ادعای اعسار خ. ت. گ. از گواهان تعرفه شده تحقیق شده و حکم اعسار خواهان از پرداخت هزینه دادرسی صادر گردیده است.مدیر دفتر مسافرتی الف. با تقدیم لایحه دفاعیه مضمونا مرقوم داشته اتوبوس حامل مسافران بر اساس ماده 20 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مصوب 1387 توسط بیمه د. تمامی سرنشینان آن بیمه گردیده که اصل صورتحساب شماره 41931 در اختیار شرکت سهامی بیمه د. قرار دارد چنانچه اتوبوس در طول زمان تردد دچار حادثه گردد و به تبع آن خسارات مالی و جانی به مسافران وارد شود شرکت بیمه مسئول پرداخت خسارات وارده خواهد بود و ب. ت. ب. گزارش پلیس کشور ت. راننده مقصر اصلی بروز حادثه بوده و به تبع آن شرکت بیمه د. مسئول پرداخت خسارات وارده به مسافران م. ب. صرفنظر از اینکه بنا به اطلاع واصله خواهان خسارت خود را از طریق بیمه در کشور ت. وصول نموده است لذا تقاضای رد دعوی خواهان برعلیه خود را دارد، کارشناس حقوقی شرکت بیمه د. نیز لایحه دفاعیه ای تقدیم نموده که چکیده مطالب آن عبارتند از اینکه 1 - حسب اطلاع خواهان خسارت خود را از بیمه کشور ت. دریافت کرده لذا مطالبه مجدد آن فاقد وجاهت شرعی و قانونی است 2 - قرارداد شرکت متبوع با بیمه گزار فقط مشمول غرامات فوت و نقص عضو خواهد بود و دیات مورد ادعای خواهان ارتباطی به قرارداد و تعهد شرکت متبوع ندارد 3 - مستدعیست مراتب وصول خسارت توسط خواهان از بیمه گر ت. از طریق کنسول گری استعلام شود لذا تقاضای رد ادعای خواهان را دارد. در تاریخ 1392/04/02 جلسه دادگاه با حضور خواهان و خ. ر. ا. و وکیل خوانده ردیف سوم و ردیف پنجم تشکیل شده خ. خ. خ. را تکرار کرده خوانده ردیف پنجم آقای خ.م.ل. بیان داشته من راننده اتوبوس بودم قبول دارم تصادف در ترکیه اتفاق افتاد اتوبوس بیمه دارد اطلاع ندارم چرا پرداخت نشده البته خواهان در کشور ت. خسارت دریافت کرده است مدیر عامل شرکت الف. نیز مطالب قبلی را تکرار کرده و اظهار داشته بیمه مسئول است و شرکت متبوع وی مبرا از مسئولیت است وکیل شرکت بین المللی الف. نیز مطالب قبلی را تکرار نموده و با ذکر اینکه شرکت موکل وی به وظایف قانونی عمل کرده و اتوبوس را بیمه نموده لذا دعوا توجهی به آن ندارد (موضوع از سرکنسولگری در ت. استعلام شده که در پاسخ اطلاعات مبسوطی از خواسته شده تا بتوانند موضوع را بررسی کنند و ظاهرا دادگاه نیازی به ادامه ندیده) در ادامه مدیر دفتر شرکت مسافرتی الف. و کارشناس حقوقی شرکت بیمه د. لوایحی تقدیم نموده‌اند که تکرار مطالب قبلی است در تاریخ 1392/02/03 جلسه دادگاه با شرکت طرفین تشکیل گردید، و وکیل آقای خ.م.ل. راننده اتوبوس اظهار داشته به لحاظ بیمه بودن اتوبوس موکل وی فاقد مسئولیت است النهایه در تاریخ 1393/09/10 جلسه دادگاه با حضور خواهان‌ها، آقای ج. ج. و ع. ز. و وکیل وی خانم ر. ص. و خواندگان نماینده بیمه د. و مدیر الف. و وکیل الف. و وکیل راننده تشکیل گردید، خ. ه. و وکیل ایشان بیان کرده اند خواسته ب. ش. د. تقدیمی است و خواندگان به جز شرکت بیمه د. خود را مبرا از مسئولیت اعلام کرده و اظهار داشته اند مسئولیت پرداخت خسارات ادعایی بر عهده شرکت بیمه د. است و نماینده بیمه د. نیز دفاعیات قبلی را تکرار کرده و مضمونا اظهار داشته تعهد شرکت صرفا در خسارات منجر به فوت و نقص عضو است لذا نسبت به خ. ه. که نقص عضو نداشته اند چیزی تعلق نمی گیرد و آقای ج. از کشور ت. خسارت دریافت کرده لذا بیمه مبلغی پرداخت نمی کند و وکیل خ. ه. بیان کرده بر اساس صورت وضعیت که ممهور به مهر شرکت بیمه است و حق بیمه دریافتی چندین برابر حق داخلی است متعهد به پرداخت خسارات دیه و صدمات است و آقای ج. نیز اظهار داشته از شرکت بیمه گر ت. مبلغ سی میلیون خسارت دریافت کرده است دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استدلال به اینکه مضمونا: در خصوص وقوع حادثه و مصدومیت خ. ه. راننده آقای س. خ.م.ل. مقصر شناخته شده است و بر اساس قرار داد شرکت بیمه با شرکت پایانه های حمل و نقل کشور و بیمه د. در پرداخت خسارت وارده به مسافران اتوبوس تصادفی متعهد شده است و خ. ه. جزو لیست مسافران بیمه شده در نزد شرکت د. می‌باشند لذا بر اساس اسناد و مدارک مربوط به صدمات و جراحات وارده به خ. ه. و گواهی قطعی پزشکی قانونی دادگاه دعوی خ. ه. را وارد دانسته و به استناد ماده 20 از قانون اصلاح قانون بیمه دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی و مواد 1 و 2 قانون مسئولیت مدنی و 10 و 219 و 221 قانون مدنی و 198 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به الزام خ. ر. ا. (شرکت بیمه د.) به عنوان متعهد در قبال تقصیر خوانده ردیف دوّم آقای س. خ.م.ل. به پرداخت مندرج در دادنامه د. ح. خ. ه. ب. همراه هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر نموده و در خصوص دعوی خ. ه. ب. طرفیت خواندگان ردیفهای سوم و چهارم و پنجم و آقای ک. ق. به لحاظ عدم توجه دعوی به استناد مواد 84 و 89 قانون آیین دادرسی قرار رد دعوی صادر نموده است. پس از ابلاغ رای به طرفین دادنامه شماره --- - 930 صادره از شعبه ششم دادگاه عمومی حقوقی ت. به لحاظ انقضاء مهلت تجدیدنظر خواهی و به استناد بند 1 از شق الف ماده 367 قانون آیین دادرسی مدنی مورد فرجام خواهی وکیل شرکت سهامی بیمه د. واقع گردید و وکیل مذکور با ذکر مطالب تکراری قبلی مبنی بر عدم تعلق خسارت ناشی از جرح مطابق بیمه نامه و تعهدات شرکت صرفا شامل خسارت فوت و نقص عضو م. ب. و اینکه آقای … را از بیمه گر ترکیه دریافت نموده لذا مستحق اخذ دوباره آن نیست و اینکه هرچند بیمه گر قائم مقام مقصر است لکن صرف تقصیر یکی از ارکان اساسی تشکیل پرونده خسارت بیمه گر است ولی شرط کافی در پرداخت خسارت نمی‌باشد. و باید تمامی مدارک مربوط به حادثه و مکمل پرونده، تحویل شخص بیمه گر شود. و در حکم فرجام خواسته حتی به سقف ریالی تعهدات توجهی نشده لذا تقاضای نقض دادنامه را دارد. سایر اصحاب دعوی نیز با تقدیم لایحه ای تقاضای ابرام دادنامه فرجام خواسته را نموده‌اند پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور استفهام از خواسته خواهان مطالبه دیه و ارش صدمات بدنی ناشی از وقوع حادثه تصادف و تقصیر خواندگان در سبب ایجاد آن است که تحت عنوان خسارت با تعیین رقم ریالی مشخص و معین مورد مطالبه قرار گرفته است با عنایت به اینکه در فرض احراز ادعا یعنی وقوع تصادف و احراز تقصیر باعث آن مطابق قانون مجازات اسلامی، الزام قانون امر پرداخت دیه و ارش صدمات وفق گواهی پزشکی قانونی می‌باشد، مطالبه رقم ریالی به عنوان خسارت جایگاه قانونی ندارد لذا طرح دعوی به نحو کنونی به لحاظ مقررات ماده 2 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و این که تکلیف به پرداخت خسارت به عنوان دیه و ارش، منطبق با موازین قانونی نمی‌باشد، دعوی قابلیت استماع نداشته است به لحاظ مراتب مذکور مستند به بند دوّم ماده 371 قانون مذکور با نقض رای به تجویز بند الف ماده 401 همان قانون رسیدگی مجدد را به شعبه هم عرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید و مقرر می‌دارد پرونده به مرجع مربوطه اعاده شود. شعبه اول دیوان عالی کشور - عضو معاون و عضو معاون حسین اکبری - عنایت حیاتی