رای شماره ۶۰۵ تا ۶۰۸ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۲۰ هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری حکم مقرر در ماده ۱۳۶ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۹۴ ناظر به معافیت بیمه‌های عمر و زندگی از پرداخت مالیاتهای موضوع قانون مالیاتهای مستقیم بوده و معافیت قانونی فوق، منصرف از احکام مقرر درخصوص مالیاتهای غیرمستقیم و از جم

کلاسه پرونده: هـ ع ۹۶/۴۹۶، ۹۶/۸۲۴، ۹۶/۷۵۷ و ۹۷/۱۶۶۶ موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۹۷۳۷۴۹/۹۵ مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۸ مدیریت بیمه‌های اشخاص بیمه ایران تاریخ رای: چهارشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۸ شماره دادنامه: ۶۰۸ - ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۶۰۵ هیات تخصصی اقتصادی مالی شماره پرونده: هـ ع ۹۶/۴۹۶، ۹۶/۸۲۴، ۹۶/۷۵۷ و ۹۷/۱۶۶۶ شماره دادنامه: ۶۰۸ الی۹۸۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۶۰۵ تاریخ: ۲۰/۹/۹۸ شـاکــی: آقای … سیده سهیلا هاشمی و اقدس رهایی و آقای … شکایت: شرکت سهامی بیمه ایران مـوضـوع شکایت و خـواستـه: ابطال بخشنامه شماره ۹۷۳۷۴۹/۹۵ مورخ ۱۳۹۵/۱۲/۸ مدیریت بیمه‌های اشخاص بیمه ایران متن مقرره مورد شکایت: موضوع: مالیات بر ارزش افزوده و تغییر شناسه اقساط در بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره با سلام و احترام با هدف شفاف‌سازی و ارایه خدمات مناسبتر به بیمه‌شدگان بیمه‌های زندگی، بدینوسیله تغییرات انجام شده در نحوه دریافت مالیات بر ارزش افزوده و تعیین شناسه پرداخت اقساط بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره به شرح زیر به اطلاع می‌رسد: الف. محاسبه و دریافت مالیات بر ارزش افزوده: ب. ت. ب. اینکه محاسبه و دریافت مالیات بر ارزش افزوده معوق بیمه‌گذاران در بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره (زندگی مان، جامع زندگی، کودکان و نوجوانان و...) پیش از این از مبالغ ارزش بازخرید بیمه‌نامه‌ها در زمان بازخرید، دریافت وام، استرداد سرمایه و... کسر می‌گردید و این موضوع موجب بروز ابهام و پرسش برای بیمه‌گذاران محترم گردیده بود، لذا از تاریخ شنبه ۱۴/۱۲/۹۵ مالیات بر ارزش افزوده حق بیمه‌های پرداخت شده بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره، در اولین قسط دفترچه بعدی حق بیمه هر بیمه‌گذار محاسبه و منظور خواهد گردید. ب. ت. ب. اینکه مالیات بر ارزش افزوده اکثر بیمه‌گذاران از ابتدای صدور بیمه‌نامه‌ها (سال ۱۳۹۲) از آنان دریافت نگردیده لذا ضروری است ب. ت. ب. اینکه مبلغ مالیات معوقه مذکور طی دو قسط در دفترچه جدید حق بیمه آنان لحاظ خواهد شد، مراتب را حتماً به بیمه‌گذاران ابلاغ نمایند. بدیهی است وظیفه ارایه توضیح و توجیه بیمه‌گذاران محترم برعهده شبکه فروش و نمایندگان مربوطه خواهد بود. لازم به بیان است مالیات مذکور صرفاً به آن بخش از حق بیمه پرداختی بیمه‌گذاران که بابت پوشش خطر فوت و پوششهای تکمیلی از آنان دریافت می‌شود تعلّق گرفته و بابت کل حق بیمه پرداختی بیمه‌نامه نمی‌باشد. همچنین آن دسته از بیمه‌گذاران بیمه‌نامه‌های مذکور که تا تاریخ اجرای بخشنامه نسبت به اخذ وام برای بیمه‌نامه‌های خود اقدام نموده باشند، ب. ت. ب. اینکه مالیات معوق مربوطه پیش از این از وام پرداخت شده آنان کسر گردیده است، صرفاً بابت اقساط پرداخت شده حق بیمه در فاصله زمانی تاریخ دریافت وام و تاریخ صدور دفترچه جدید مالیات معوق پرداخت خواهند نمود. ب. یکتاشدن شناسه اقساط دفترچه‌های حق بیمه و وام: از دیگر سو به منظور رفع مشکل بیمه‌گذاران در پرداخت الکترونیکی اقساط حق بیمه و جلوگیری از پرداخت مکرر اقساط و امکان شناسایی قسط پرداخت شده در هر سررسید، از این پس شناسه‌های اقساط حق بیمه و وام به صورت یکتا (مجزا و منحصر به فرد) در هر دفترچه صادر خواهند گردید. لذا به کلّیه بیمه‌گذاران بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره اعلام نمایید در زمان پرداخت اقساط، شناسه هر قسط را به صورت صحیح وارد و از تکرار شماره اقساط در پرداختهای خود خودداری نمایند. بدیهی است بیمه‌گذارانی که پیش از تاریخ اجرای این بخشنامه دفترچه دریافت نموده‌اند تا پایان دوره دفترچه جاری خود به همان روش گذشته و با شناسه واحد اقدام به پرداخت اقساط خواهند نمود. خواهشمند است دستور فرمایید ضمن اعلام مراتب به کلّیه اعضای شبکه فروش واحدهای تابعه، حسن دقت در اجرای مفاد این بخشنامه صورت پذیرد. دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکیان به موجب دادخواستهایی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام داشته‌اند: ۱. براساس ماده ۱۳۶ قانون مالیاتهای مستقیم: «وجوه پرداختی بابت انواع بیمه‌های عمر و زندگی و از طرف موسسات بیمه که به موجب قراردادهای منعقده بیمه عاید ذینفع می‌شود، از پرداخت مالیات ‌معاف است.» و بخشنامه مورد شکایت از جهت تعیین مالیات بر ارزش افزوده درخصوص حق بیمه‌های پرداخت شده بیمه‌نامه‌های عمر مغایر با ماده فوق م. ب.. ۲. مطابق ماده ۱ قانون بیمه: «بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می‌کند در ازاء پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد.» با عنایت به اینکه براساس ماده ۱۰ قانون مدنی قراردادهای خصوصی در صورتی که مخلاف صریح قانون نباشد نافذ است و ب. ت. ب. اینکه برمبنای قراردادهای مربوط به بیمه عمر، پرداخت مالیات بر ارزش افزوده جزء تعهدات بیمه‌گذار نمی‌باشد؛ لذا بخشنامه مورد شکایت به دلیل ایجاد تغییر در مفاد قراردادهای بیمه عمر با مواد قانونی فوق‌الذکر مغایرت دارد. ۳. براساس ماده ۲۱۹ قانون مدنی: «عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشد بین متعاملین و قایم ‌مقام آنها لازم‌الاتباع است، مگر اینکه به رضای طرفین اقاله یا به علّت ‌قانونی فسخ شود.» ب. ت. ب. مفاد ماده فوق، بخشنامه مورد شکایت به دلیل تعیین مالیات بر ارزش افزوده نسبت به قراردادهای بیمه عمر، مفاد آنها را تغییر داده و مغایر با ماده ۲۱۹ قانون مدنی م. ب.. خلاصه مدافعات طرف شکایت: مدیریت امور حقوقی و قراردادهای شرکت سهامی بیمه ایران به موجب لایحه شماره ۴۳۰۵۷۲/۹۶ مورخ ۱۳۹۶/۶/۴ و نماینده حقوقی شرکت سهامی بیمه ایران به موجب لایحه شماره ۵۹۷۹۰۴/۹۷ مورخ ۱۳۹۷/۷/۲۳ در پاسخ به شکایت مطروحه اعلام کرده‌اند: ۱. شکواییه شاکیان دارای منشا قراردادی است و طبق رای وحدت رویه شماره ۵۹- ۱۳۸۱/۴/۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رسیدگی به دعاوی ناشی از قراردادها در صلاحیت دیوان خارج نبوده و در صلاحیت دادگاه عمومی م. ب.. ۲. مطابق مواد ۱۳۶ و ۱۳۷ قانون مالیاتهای مستقیم، موارد معافیت بیمه‌های عمر از مالیات به صورت روشن مشخص شده و مالیات بر ارزش افزوده جزء مالیاتهای غیرمستقیم بوده و دریافت آن مغایرتی با قانون ندارد. دریافت مالیات بر ارزش افزده مطابق نامه شماره ۴۱۰۷۵/۸۹ مورخ ۱۳۸۹/۱۱/۴ بیمه مرکزی و بخشنامه شماره ۹۲۵ مورخ ۱۳۹۰/۱/۲۹ معاون مالیات بر ارزش افزوده سازمان امور مالیاتی کشور صورت می‌گیرد. براساس بخشنامه اخیر، از سال ۱۳۹۰ به حق بیمه پوششهای بیمه‌ای بیمه‌نامه‌های عمر به جز بخش پس‌ اندازی، مالیات بر ارزش افزوده تعلّق می‌گیرد و این مالیات تاکنون بر این اساس دریافت شده است. ۳. شرایط بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره توسط بیمه‌گذار تعیین می‌شود و درصد مالیات بر ارزش افزوده سالانه متغیر است و محاسبه و اعلام آن به بیمه‌گذاران به دلیل طولانی بودن مدت قرارداد، ممکن نیست. رای هیات تخصصی با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، اولاً: براساس مواد ۱ و ۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷، کلّیه ارایه‌دهندگان خدمات در ایران به عنوان مودی شناخته شده و مشمول مقررات این قانون هستند و بیمه‌نامه‌های عمر نیز در شمار معافیتهای مقرر در ماده ۱۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفته‌اند. ثانیاً: حکم مقرر در ماده ۱۳۶ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۱۳۹۴ ناظر به معافیت بیمه‌های عمر و زندگی از پرداخت مالیاتهای موضوع قانون مالیاتهای مستقیم بوده و معافیت قانونی فوق، منصرف از احکام مقرر درخصوص مالیاتهای غیرمستقیم و از جمله مالیات بر ارزش افزوده م. ب.. بنا به مراتب فوق، بخشنامه مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، لذا به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ رای به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است. دکتر …-رییس هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای شماره 605 تا 608 مورخ 1398/09/20 هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری در پرونده‌های به شماره‌های هع 96/496، 96/824، 96/757 و 97/1666، موضوع شکایت ابطال بخشنامه شماره 973749/95 مورخ 1395/12/08 مدیریت بیمه‌های اشخاص بیمه ایران مطرح است. این بخشنامه به بررسی نحوه دریافت مالیات بر ارزش افزوده و تغییر شناسه اقساط بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره می‌پردازد. شاکیان با استناد به مواد 136 قانون مالیات‌های مستقیم و 1 قانون بیمه، ادعا می‌کنند که این بخشنامه با قوانین مذکور مغایرت دارد و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده را بر بیمه‌نامه‌های عمر تحمیل می‌کند. هیات تخصصی اقتصادی مالی پس از بررسی ادعاها، به این نتیجه رسید که بر اساس مواد 1 و 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده، بیمه‌نامه‌های عمر مشمول معافیت‌های مقرر در قانون مالیات‌های مستقیم نمی‌باشند. بنابراین، هیات بخشنامه مورد شکایت را خلاف قانون و خارج از اختیار ندانسته و بر اساس بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، رای به رد شکایت صادر کرد. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور قابل اعتراض است. کلاسه پرونده: ه- ع 96/496، 96/824، 96/757 و 97/1666 موضوع: ابطال بخشنامه شماره 973749/95 مورخ 8/12/1395 مدیریت بیمه‌های اشخاص بیمه ایران شماره پرونده: ه- ع 96/496، 96/824، 96/757 و 97/1666 شماره دادنامه: 608 الی9809970906010605 شاکی: آقای … سیده سهیلا هاشمی و اقدس رهایی و آقای … شکایت: شرکت سهامی بیمه ایران موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 973749/95 مورخ 8/12/1395 مدیریت بیمه‌های اشخاص بیمه ایران با هدف شفاف‌سازی و ارائه خدمات مناسبتر به بیمه‌شدگان بیمه‌های زندگی، بدینوسیله تغییرات انجام شده در نحوه دریافت مالیات بر ارزش افزوده و تعیین شناسه پرداخت اقساط بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره به شرح زیر به اطلاع می‌رسد: الف. محاسبه و دریافت مالیات بر ارزش افزوده: ب. ت. ب. اینکه محاسبه و دریافت مالیات بر ارزش افزوده معوق بیمه‌گذاران در بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره (زندگی مان، جامع زندگی، کودکان و نوجوانان و...) پیش از این از مبالغ ارزش بازخرید بیمه‌نامه‌ها در زمان بازخرید، دریافت وام، استرداد سرمایه و... کسر می‌گردید و این موضوع موجب بروز ابهام و پرسش برای بیمه‌گذاران محترم گردیده بود، لذا از تاریخ شنبه 14/12/95 مالیات بر ارزش افزوده حق بیمه‌های پرداخت شده بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره، در اولین قسط دفترچه بعدی حق بیمه هر بیمه‌گذار محاسبه و منظور خواهد گردید. ب. ت. ب. اینکه مالیات بر ارزش افزوده اکثر بیمه‌گذاران از ابتدای صدور بیمه‌نامه‌ها (سال 1392) از آنان دریافت نگردیده لذا ضروری است ب. ت. ب. اینکه مبلغ مالیات معوقه مذکور طی دو قسط در دفترچه جدید حق بیمه آنان لحاظ خواهد شد، مراتب را حتماً به بیمه‌گذاران ابلاغ نمایند. بدیهی است وظیفه ارائه توضیح و توجیه بیمه‌گذاران محترم برعهده شبکه فروش و نمایندگان مربوطه خواهد بود. لازم به بیان است مالیات مذکور صرفاً به آن بخش از حق بیمه پرداختی بیمه‌گذاران که بابت پوشش خطر فوت و پوششهای تکمیلی از آنان دریافت می‌شود تعلّق گرفته و بابت کل حق بیمه پرداختی بیمه‌نامه نمی‌باشد. همچنین آن دسته از بیمه‌گذاران بیمه‌نامه‌های مذکور که تا تاریخ اجرای بخشنامه نسبت به اخذ وام برای بیمه‌نامه‌های خود اقدام نموده باشند، ب. ت. ب. اینکه مالیات معوق مربوطه پیش از این از وام پرداخت شده آنان کسر گردیده است، صرفاً بابت اقساط پرداخت شده حق بیمه در فاصله زمانی تاریخ دریافت وام و تاریخ صدور دفترچه جدید مالیات معوق پرداخت خواهند نمود. دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکیان به موجب دادخواستهایی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام داشته‌اند: 1. براساس ماده 136 قانون مالیاتهای مستقیم: «وجوه پرداختی بابت انواع بیمه‌های عمر و زندگی و از طرف موسسات بیمه که به موجب قراردادهای منعقده بیمه عاید ذینفع می‌شود، از پرداخت مالیات ‌معاف است.» و بخشنامه مورد شکایت از جهت تعیین مالیات بر ارزش افزوده در خصوص حق بیمه‌های پرداخت شده بیمه‌نامه‌های عمر مغایر با ماده فوق م. ب.. 2. مطابق ماده 1 قانون بیمه: «بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می‌کند در ازاء پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد.» با عنایت به اینکه براساس ماده 10 قانون مدنی قراردادهای خصوصی در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است و ب. ت. ب. اینکه برمبنای قراردادهای مربوط به بیمه عمر، پرداخت مالیات بر ارزش افزوده جزء تعهدات بیمه‌گذار نمی‌باشد؛ لذا بخشنامه مورد شکایت به دلیل ایجاد تغییر در مفاد قراردادهای بیمه عمر با مواد قانونی فوق‌الذکر مغایرت دارد. 3. براساس ماده 219 قانون مدنی: «عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشد بین متعاملین و قائم ‌مقام آنها لازم‌الاتباع است، مگر اینکه به رضای طرفین اقاله یا به علّت ‌قانونی فسخ شود.» ب. ت. ب. مفاد ماده فوق، بخشنامه مورد شکایت به دلیل تعیین مالیات بر ارزش افزوده نسبت به قراردادهای بیمه عمر، مفاد آنها را تغییر داده و مغایر با ماده 219 قانون مدنی م. ب.. خلاصه مدافعات طرف شکایت: مدیریت امور حقوقی و قراردادهای شرکت سهامی بیمه ایران به موجب لایحه شماره 430572/96 مورخ 4/6/1396 و نماینده حقوقی شرکت سهامی بیمه ایران به موجب لایحه شماره 597904/97 مورخ 23/7/1397 در پاسخ به شکایت مطروحه اعلام کرده‌اند: 1. شکواییه شاکیان دارای منشا قراردادی است و طبق رای وحدت رویه شماره 59- 3/4/1381 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، رسیدگی به دعاوی ناشی از قراردادها در صلاحیت دیوان خارج نبوده و در صلاحیت دادگاه عمومی م. ب.. 2. مطابق مواد 136 و 137 قانون مالیاتهای مستقیم، موارد معافیت بیمه‌های عمر از مالیات به صورت روشن مشخص شده و مالیات بر ارزش افزوده جزء مالیاتهای غیرمستقیم بوده و دریافت آن مغایرتی با قانون ندارد. دریافت مالیات بر ارزش افزده مطابق نامه شماره 41075/89 مورخ 4/11/1389 بیمه مرکزی و بخشنامه شماره 925 مورخ 29/1/1390 معاون مالیات بر ارزش افزوده سازمان امور مالیاتی کشور صورت می‌گیرد. براساس بخشنامه اخیر، از سال 1390 به حق بیمه پوششهای بیمه‌ای بیمه‌نامه‌های عمر به جز بخش پس‌ اندازی، مالیات بر ارزش افزوده تعلّق می‌گیرد و این مالیات تاکنون بر این اساس دریافت شده است. 3. شرایط بیمه‌نامه‌های عمر دارای ذخیره توسط بیمه‌گذار تعیین می‌شود و درصد مالیات بر ارزش افزوده سالانه متغیر است و محاسبه و اعلام آن به بیمه‌گذاران به دلیل طولانی بودن مدت قرارداد، ممکن نیست. با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، اولاً: براساس مواد 1 و 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، کلّیه ارائه‌دهندگان خدمات در ایران به عنوان مودی شناخته شده و مشمول مقررات این قانون هستند و بیمه‌نامه‌های عمر نیز در شمار معافیتهای مقرر در ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده قرار نگرفته‌اند. ثانیاً: حکم مقرر در ماده 136 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی 1394 ناظر به معافیت بیمه‌های عمر و زندگی از پرداخت مالیاتهای موضوع قانون مالیاتهای مستقیم بوده و معافیت قانونی فوق، منصرف از احکام مقرر در خصوص مالیاتهای غیرمستقیم و از جمله مالیات بر ارزش افزوده م. ب.. بنا به مراتب فوق، بخشنامه مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، لذا به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می‌کند. رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است. دکتر … هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری