مصادیق پرداخت دیه از بیت المال (ماده 435 قانون م.ا)

رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه ۹۸۰۹۹۸۴۴۴۱۹۰۰۰۶۹ شعبه ۲ دادگاه کیفری یک * اذربایجان غربی تصمیم نهایی شماره ۱۴۰۱۳۵۳۹۰۰۰۱۸۵۷۶۱۴ شکات: ۱. ب. قایمی فرزند ولی ۲. پ. ق. فرزند ولی با وکالت اقای س. س. فرزند ع. به نشانی * متهم: وزارت دادگستری به نشانی * اتهام: قتل عمدی مسلمان بسمه تعالی به تاریخ ۱۴۰۱/۰۳/۲۹ در وقت فوق العاده جلسه شعبه ۲ دادگاه کیفری یک استان اذربایجان غربی بتصدی امضای کننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه فوق تحت نظر قرار دارد. از محتویات پرونده بشرح ذیل گردشکار تنظیم و تهیه می نماید. گردشکار پرونده: به حکایت محتویات پرونده اقای ن. ف. ز. ص. فرزند ق. که از بابت ارتکاب قتل عمدی در * بازداشت بوده با مرحوم و. ق. فرزند ا. درگیر می شود. و بر اثر وارد نمودن صدمات به ناحیه سر و صورت مرحوم و. ق. مصدوم و از طریق مدیریت * سلماس به بیمارستان منتقل و النهایه در مورخه ۱۳۹۸/۰۲/۰۲ در بیماستان فوت می نماید. پزشکی قانونی علت فوت نامبرده را خونریزی تحت عنکبوته ای و اسیب منتشر مغزی بر اثر اصابت جسم سخت و بالعکس تعیین نموده است. دادسرای عمومی و انقلاب سلماس پس از انجام تحقیقات لازم علیه متهم مذکور از حیث اتهامات مباشرت در قتل عمدی مرحوم و. ق. فرزند ا. و ایراد صدمات بدنی منجر به شکستگی استخوان بینی و پتر گویید مقتول کیفرخواست صادر می نماید. پرونده به شعبه اول دادگاه کیفری یک خوی ارجاع می گردد. مادر مقتول با تقدیم لایحه ای که بشرح صفحه ۳۴۰ پرونده منعکس است.به متهم اعلام گذشت نمودند و قبل از تشکیل جلسه رسیدگی دادگاه در تاریخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۵ حکم قصاص متهم مذکور در * اجرا می گردد. و دادگاه برابر شماره دادنامه ۹۹۰۹۹۷۴۴۳۷۶۰۰۴۶۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۸ به جهت فوت متهم قرار موقوفی تعقیب صادر می نماید. و در مورد دیه متوفی مرقوم داشتند نظر باینکه متهم مذکور در دسترس بوده و به جهت اجرای حکم قصاص سابق، فوت نموده است.لذا موضوع از شمول ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی که عدم دسترسی به متهم را لازمه اعمال ماده معنونه قرار داده خروج موضوعی دارد. با فرجام خواهی اولیای دم مقتول اقایان ب. ق. و پ. ق. پرونده به شعبه دوم دیوان محترم عالی کشور ارجاع می گردد. قضات معزز شعبه با این استدلال که اولا دادگاه در مورد احراز قتل عمدی توسط اقای ن. ف. ز. قطعا اظهار نظر ننموده است.ثانیا ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی بالصراحه یکی از موارد تعلق دیه برای اولیای دم را مرگ متهم عنوان نموده است.لذا به جهت وجود ایراد و نواقص مذکور، برابر شماره دادنامه ۱۴۰۰۰۶۳۹۰۰۰۰۱۵۳۷۷۶ دادنامه فرجام خواسته را نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه اعاده فرمودند شعبه مذکور مجددا برابر شماره دادنامه ۱۴۰۰۳۵۳۹۰۰۰۲۳۰۱۴۰۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۴/۲۶ با احراز اتهامات انتسابی به متهم به جهت فوت وی قرار موقوفی تعقیب صادر نمودند و در خصوص درخواست دیه مقتول مرقوم داشتند موضوع از شمول ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی خروج موضوعی دارد. اولیای دم مقتول با وکالت اقای س. س. از دادنامه مذکور فرجام خواهی نمودند شعبه دوم دیوان عالی کشور برابر شماره دادنامه ۱۴۰۰۰۶۳۹۰۰۰۰۴۲۳۴۹۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۱۶ رای اصداری در مورد پرداخت دیه را واجد اشکال تشخیص داده و دادنامه فرجام خواسته را نقض و جهت رسیدگی به شعبه همعرض محول نمودند پرونده به این شعبه ارجاع شده است. دادگاه شکات و وکیل ایشان را جهت اخذ توضیح پیرامون درخواست مطروحه احضار نموده است.در لایحه تقدیمی اظهار داشتند نظر باینکه قاتل فوت نموده است.و به مرتکب دسترسی وجود ندارد. و مالی از وی باقی نمانده است.هر چند عاقله وی در قید حیات م. ب.. ولی ب. ت. ب. تحقیقات صورت گرفته از سوی موکلین به جزی مستثنیات دین عاقله ی وی هیچ گونه اموالی ندارند لذا ب. ت. ب. عدم تمکن مالی عاقله ی قاتل و معسر بودن ایشان تقاضای پرداخت دیه از بیت المال را به استناد ماده ۴۳۵ از قانون مجازات اسلامی دارد. دادگاه جهت شناسایی اموال مرتکب و تحقیق پیرامون توانایی مالی عاقله ی مرتکب پرونده را به * اعاده نموده است.حسب بررسی و تحقیقات صورت گرفته اموالی از مرتکب و عاقله وی بدست نیامده است. دادگاه پس از وصول پرونده وقت رسیدگی تعیین نموده و شکات و وکیل ایشان و دادستان محترم * و نماینده وزارت دادگستری را به رسیدگی دعوت نموده است.جلسه رسیدگی دادگاه در تاریخ ۱۴۰۱/۰۳/۱۶ با حضور شکات و وکیل ایشان و نماینده دادستان * تشکیل شد نماینده دادستان اظهار داشتند تقاضای رسیدگی و اتخاذ تصمیم شایسته قانونی را دارم. و شکات و وکیل ایشان نیز اظهار داشتند قاتل قبل از رسیدگی به پرونده اتهامی اش در پرونده دیگر قصاص شده است.از مرحوم اموالی به جای نمانده و عاقله وی نیز تمکن مالی ندارند لذا درخواست مطالبه دیه از بیت المال را داریم. دادگاه صدمات غیر موثر در قتل را از پزشکی قانونی استعلام نموده است.که نتیجه ان واصل شده پیوست پرونده م. ب.. هییت حاکمه دادگاه با بررسی جامع اوراق و محتویات پرونده پس از مشاوره، ختم دادرسی را اعلام با استعانت از خداوند متعال و با تکیه بر شرف و وجدان به شرح ذیل مبادرت به انشای رای می نماید. * رای دادگاه * در خصوص درخواست اقایان پ. ق. فرزند ولی و ب. ق. فرزند ولی با وکالت اقای س. س. به طرفیت بیت المال به نمایندگی وزارت دادگستری به خواسته مطالبه دیه مقتول مرحوم و. ق. از بیت المال، با عنایت به مراتب فوق الذکر وقوع قتل مرحوم بر اثر جنایت توسط ن. ف. ز. برای دادگاه محرز است.و از طرفی متهم پرونده به جهت اجرای حکم قصاص در پرونده دیگر فوت شده است.و در تحقیقات صورت گرفته از جانی اموالی بدست نیامده و عاقله ی وی نیز توان و تمکن مالی جهت پرداخت دیه مقتول را نداشتند و مطابق ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی در مواقعی که قاتل فوت کند یا فرار کند یا دسترسی به وی ممکن نباشد. در صورتی که از جانی مالی بدست نیاید و عاقله توان پرداخت نداشته باشند در خصوص قتل دیه از بیت المال پرداخت خواهد شد و در غیر قتل دیه بر بیت المال خواهد بود و ب. ت. ب. اصل حرمت خون مسلمان و اینکه خون مسلمان نباید به هدر برود و با عنایت به اینکه نماینده بیت المال ( وزارت دادگستری ) و نماینده دادستان * نیز در مقابل دعوی مطروحه دفاع و ایراد موثری به عمل نیاورده است.لذا دادگاه ضمن پذیرش در خواست اولیای دم مقتول مذکور، مستندا به ماده ۸۵ و تبصره ماده ۳۴۲ قانون ایین دادرسی کیفری و مواد ۴۴۹ و ۴۳۵ و ۵۴۹ و۵۹۳ وبند الف ماده ۷۰۹ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و مواد ۸۶۲ و ۹۰۴ و۹۰۷ از قانون مدنی، حکم به محکومیت صندوق بیت المال به نمایندگی وزارت دادگستری به پرداخت یک فقره دیه کامل مرد مسلمان پس از کسر یک ششم سهم مادر مقتول د. ح. وراث متوفی ( شکات ) از حیث قتل عمدی و به پرداخت یک دهم دیه کامل پس از کسر یک ششم سهم مادر از حیث شکستگی استخوان بینی و به پرداخت یک درصد دیه کامل پس از کسر یک ششم سهم مادر از حیث ساییدگی های حارصه در قدام زانوی راست و چپ و پرداخت یک سی ام از یک درصد دیه کامل پس از کسر یک ششم سهم مادر از حیث ساییدگی در بند اول انگشت سوم دست راست و به پرداخت یک و نیم درصد دیه کامل از حیث ارش تورم شدید اندام تحتانی پس از کسر یک ششم سهم مادر د. ح. شکات مذکور صادر و اعلام می دارد. رای صادره مستندا به مواد ۴۲۷ و ۴۲۸ از قانون ایین دادرسی کیفری ظرف بیست روز پس از تاریخ ابلاغ دادنامه قابل فرجام خواهی در دیوان محترم عالی کشور م. ب.. رییس و مستشار شعبه ۲ دادگاه کیفری یک استان اذربایجان غربی ع. ف. ز. م. ف. فهرست دادگاه بدوی نقد رأی