نحوه تأثیرگذاری شرط فاسخ

نحوه تأثیرگذاری شرط فاسخ خ. م.: در تاریخ 29 شهریور 1393، دادگاه بدوی به درخواست خ. ه. مبنی بر اعلام انفساخ مبایعه‌نامه‌ای که در تاریخ 29 تیر 1392 منعقد شده بود، رسیدگی کرد. دادگاه به این نتیجه رسید که شرط انفساخ به نفع فروشنده وجود ندارد و همچنین شرط خیار شرط در قرارداد معتبر است. بنابراین، دعوای اعلام انفساخ را رد و قرار عدم استماع در سایر خواسته‌ها صادر نمود. این تصمیم بر مبنای ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شد. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه تجدیدنظرخواهی را پذیرفت و مفاد شرط را به عنوان شرط فاسخ شناسایی کرد. در نتیجه، حکم به تایید انفساخ معامله صادر و خواندگان به پرداخت هزینه دادرسی و حق‌الوکاله محکوم شدند. این تصمیم بر اساس مواد 10 و 1301 قانون مدنی و همچنین مواد 353، 358، 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ و به عنوان رای نهایی و قطعی اعلام گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/06/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تاثیر شرط فاسخ، مستلزم اعمال اراده و اعلام آن از سوی مشروط له نیست بلکه به محض حصول جزء شرط، جزای آن هم قهرا محقق می‌شود. رای دادگاه بدوی در خصوص دعوای خ. ه. 1 - الف.ن. و د.ن. با وکالت ش.ب. به طرفیت خواندگان 1 - ع.س. با وکالت ه.گ. 2 - ف.ل. به خواسته اعلام انفساخ مبایعه نامه شماره 113243 مورخ 1392/04/29 و حکم به محکومیت خواندگان به پرداخت مبلغ 400/000/000/1 ریال وجه التزام با احتساب خسارات دادرسی و تاخیر تادیه؛ دادگاه ب. ت. ب. دفاعیات وکیل خ. ر. ا. که منحصرا در خصوص دعوا اعلام انفساخ وکالت دارند (تمبر مالیاتی به میزان قانونی برای هر دو خواسته نیست) مبنی بر اینکه در بیع نامه استنادی انفساخی به نفع فروشنده درج نگردیده است.دادگاه ب. ت. ب. شرط مقرر با این مضمون:((...در صورت عدم وصول هر یک از چکها و عدم انجام تعهدات خریدار معامله فوق بدون نیاز به دستور قضایی فسخ و معامله کان لم یکن گردیده...)) دفاعیات وکیل خوانده را در این خصوص وارد می داند زیرا مفاد شرط، خیار شرط است یعنی به محض عدم وصول هر یک از چکها ذینفع حق خواهد داشت نسبت به فسخ معامله بدون دستور قضایی اقدام نماید و چنین شرطی، شرط فاسخ نیست ؛به این ترتیب دادگاه دعوای اعلام انفساخ را به علت عدم وجود چنین شرطی ثابت ندانسته و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به بطلان آن صادر و اعلام می دارد.ب. ت. ب. بقاء قرارداد و عدم وجود دلیل مبنی بر اعمال حق فسخ دعوا در قسمت های دیگر قابلیت استماع را ندارد.مستندا به ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی قرار عدم استماع در قسمت های دیگر خواسته صادر و اعلام می‌گردد. رای حضوری بوده و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران خواهد بود. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - انیس حسینی رای دادگاه تجدیدنظر استان تجدیدنظر خواهی آقای ش.ب. به وکالت از الف. و د. ن. به طرفیت آقای ع.س. و خانم ف.ل. نسبت به دادنامه شماره --- - 93/4/2 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران وارد است به موجب این دادنامه دعوی اعلام انفساخ مبایعه نامه شماره 113243 مورخ 29/4/92 که به اتکای شرط مقرر در ذیل سند عادی با این مضمون «در صورت عدم وصول هریک از چکها و عدم انجام تعهدات خریدار معامله فوق بدون نیاز به دستور قضایی فسخ و معامله کان لم یکن گردیده...»; و استناد به صدور گواهی عدم پرداخت سه فقره از چک های مندرج در سند عادی، اقامه شده محکوم به بطلان و قرار عدم استماع دعوی مطالبه مبلغ 400/000/000/1 ریال وجه التزام صادرشده است و دادگاه نخستین مفاد شرط مذکور را خیار شرط تشخیص داده که دادنامه و استنباط مزبور قابل تایید نمی‌باشد چراکه مستفاد از نوشته مذکور گنجاندن ارادی مکانیسمی برای فسخ خود به خود قرارداد در صورت عدم پرداخت هریک از چکها یا عدم انجام تعهدات خریدار بدون نیاز به اعلام اراده مشروط له است که ب. ت. ب. برگشت چک های مصرح در قرارداد که از هرگونه دفاع ت. ن. خ. صحت این امر مصون مانده شرط مذکور که واجد وصف شرط فاسخ است عمل نموده و قرارداد منفسخ گردیده است بنابراین به جهت بلادلیل بودن ادعای الحاق دست نویس و شرایط مندرج در ذیل سند عادی و عجز تجدیدنظر خواندگان از اثبات تفاوت نسخ قرارداد مذکور از لحاظ این بخش از مندرجات و نیز پرداخت وجه چک های تسلیمی بابت بهاء مورد معامله دادگاه به استناد مواد 10 و 1301 قانون مدنی و 358 و 353 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی اولا دادنامه متضمن حکم به بطلان را نقض و حکم به تایید انفساخ معامله موضوع مبایعه نامه شماره 113243 مورخ 92/4/29 و محکومیت تجدیدنظر خواندگان به پرداخت مبلغ 3/060/000 ریال بابت هزینه دادرسی و حق الوکاله م. ت. د. حق تجدیدنظر خواهان صادر و اعلام می دارد. ثانیا: قرار عدم استماع را نقض و پرونده را جهت رسیدگی ماهوی به خواسته مطالبه وجه التزام به دادگاه نخستین اعاده می‌نماید. این رای قطعی است. رئیس شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - مستشار دادگاه دوبحری - قیصری