نحوه تحقق تدلیس در نکاح

نحوه تحقق تدلیس در نکاح خ. م.: در تاریخ 23/6/90، درخواست فسخ نکاحی که در تاریخ 26/9/88 منعقد شده بود، به دادگاه عمومی حقوقی آبیک تقدیم گردید. خواهان ادعا نمود که خوانده به بیماری هپاتیت مبتلا بوده و این موضوع را از وی پنهان کرده است، که این امر موجب تدلیس و فریب خواهان گردیده و او خواستار فسخ نکاح است. وکیل خ. د. د. از موکل خود، بیماری مذکور را از مواردی که موجب فسخ نکاح می‌شود، ندانسته و با استناد به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1123-a_0815110236780">ماده 1123 قانون مدنی</a>، خواهان را به ردّ دعوی دعوت کرد. دادگاه پس از بررسی مستندات و استعلام از بیمارستان، دعوی را غیر وارد تشخیص داده و رد کرد. خ. ن. ب. این رای تجدیدنظرخواهی نمود، اما دادگاه تجدیدنظر نیز رای اولیه را تایید کرد. در نهایت، خواهان به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد که دیوان با بررسی پرونده، ایرادی بر رای تجدیدنظر وارد ندانسته و آن را ابرام کرد. بدین ترتیب، رای دادگاه تجدیدنظر استان قزوین تایید گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/09/10 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: برای تحقق تدلیس در عقد نکاح، امر عدمی (سکوت) کافی نبوده و لازم است اقدام عملی انجام پذیرد. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 23/6/90 آقای ق.م. با وکالت آقای ح.ف. د. ب. ط. خانم م.ج. به خواسته فسخ نکاح مورخ 26/9/88 به شماره 842024 تنظیمی دفترخانه... حوزه آبیک تقدیم دادگستری آبیک نموده و وکیل خ. ت. د. است که خوانده در 26/9/88 به عقد دائم خوانده در آمده است و با اینکه مدت ها قبل از این وصلت به عارضه هپاتیت از انواع پیشرفته آن مبتلا بوده است و موکل هیچ گونه شناختی از وضع سلامت وی نداشت به هنگام ازدواج و مراسم نامبرده و عقد هیچ گونه اطلاعاتی از عارضه مزبور در اختیار موکل قرار نداده است و درنتیجه وصلت مزبور در حالی به انجام رسیده است که عارضه یادشده کاملا از دید موکل مخفی نگاه داشته شده است به لحاظ وضعیت عارضه هپاتیت و اثر آن در امر سلامت خود خوانده و احتمال سرایت آن به موکل بر مبنای تشخیص پزشکان و به لحاظ اثر در حاملگی و بچه دار نشدن و مکتوم نگاه داشتن این امر از دید موکل این امر را القا می‌نماید که خوانده و خانواده وی از نا آگاهی موکل سوءاستفاده نموده اند.... و این امر زمانی آشکار می‌گردد که یک ماه پس از ازدواج خانواده خوانده وی را به بهانه ای به خانه برده و بی خبر به بیمارستان اعزام و در قبال سوال موکل هم واقعیت را پنهان نموده‌اند تا اینکه موکل خود به بیمارستان رفته و حقیقت را از طریق بیمارستان درمی یابد علی هذا با عنایت به مراتب معنونه و وقوع تدلیس استدعا می‌دارد با استعلام از بیمارستان امام خمینی و احیانا ارجاع به پزشک متخصص در خصوص مدت عارضه مزبور و عوارض ناشی از آن به موضوع رسیدگی و حکم مقتضی صادر فرمایید، شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی آبیک عهده دار رسیدگی به پرونده می‌شود و آقای ح.ق. به وکالت از خوانده معرفی و در پرونده مداخله می‌نماید و طی ارسال لایحه ای بیماری عنوان شده را از عیوب موجبات فسخ عقد نکاح ندانسته و تقاضای ردّ دعوی خواهان می‌نماید، جلسه دادگاه در تاریخ 5/9/90 در وقت مقرر با حضور وکلای طرفین تشکیل می‌گردد وکیل خواهان ب. ش. د. تقدیمی خواسته را توضیح می دهد، وکیل خوانده هم بیان می‌دارد مطالب به شرح لایحه تقدیمی است و به فرض اینکه خوانده مبتلابه بیماری عنوان شده باشد این بیماری موجبی برای فسخ عقد نکاح نیست و در <a class="artref" href="/ماده/ماده-1123-a_0815110236780">ماده 1123 قانون مدنی</a> موارد فسخ احصاء گردیده است و بیماری فوق از موارد فسخ نمی‌باشد....، دادگاه از بیمارستان کسری کرج استعلام می‌نماید که اعلام دارند خانم م.ج. در خصوص هپاتیت در آن بیمارستان بستری بوده است یا خیر و در صورت مثبت بودن پاسخ تاریخ ابتلا به این بیماری را نیز اعلام دارند که در پاسخ اعلام می‌گردد خانم ج. در تاریخ 7/12/89 در این مرکز تحت جراحی میومکتومی قرارگرفته است و در خصوص ابتلای به بیماری هپاتیت طبق مستندات پرونده به تشخیص دکتر … (+H b s A g) مثبت م. ب. مراتب جهت اطلاع و اقدام مقتضی ایفاد می‌گردد، مجددا دادگاه از بیمارستان مذکور راجع به زمان ابتلای به بیماری هپاتیت استعلام می کند که در پاسخ اعلام می‌شود.... طبق مستندات پرونده اطلاعی از زمان و شروع بیماری مزبور موجود نمی‌باشد، دادگاه متعاقبا ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 24/3/91 خلاصتا و مفادا با این استدلال که زوجین در خصوص و وجود ضایعه یا عدم آن صحبتی به بیان نیاورده اند و به سکوت برگزار کرده اند و در تحقق تدلیس امر عدمی کافی نبوده و لازم است اقدام عملی انجام پذیرد....، دعوی را غیر وارد تشخیص و رای به ردّ دعوی خواهان صادر می کند، آقای ح.ف. نسبت به رای صادره تجدیدنظرخواهی می کند و در لایحه اعتراضیه خلاصتا اعلام می‌دارد خیار تدلیس در عقد نکاح طبق قانون مدنی پذیرفته شده است... و طبق نظر اکثر فقهای عظام هم جهت ایجاد تدلیس نیاز به اقدام عملی قبلی از سوی زوجه نیست بلکه صرف عدم اعلام عیوب پنهان توسط زوجه تدلیس محقق می‌شود.... و تقاضای نقض رای صادره را می‌نماید، رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین محول می‌گردد و این دادگاه در تاریخ 8/7/91 در وقت فوق العاده اوراق پرونده را بررسی و ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- - 9/7/91 رای تجدیدنظر خواسته فاقد ایراد عنوان و با ردّ تجدیدنظرخواهی آن را تایید می کند، آقای ق.م. با وکالت آقای ح.ف. از رای دادگاه تجدیدنظر فرجام خواهی به عمل می آورد و پرونده پس از ابهام مقررات راجع به تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می‌گردد که به هنگام شور مشروح لایحه اعتراضیه ف. خ. قرائت خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد. رای شعبه دیوان عالی کشور از ناحیه ف. خ. ایراد و اعتراض موجه و موثری که نقض دادنامه فرجام خواسته را ایجاب نماید به عمل نیامده است و از حیث مراعات اصول دادرسی نیز اشکال در حدی نیست که نقض رای را موجب گردد علی هذا در وضعیت حاضر دادنامه موصوف به شماره 900893 - 9/7/91 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین خالی از اشکال و ایراد موثر بوده و ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار انصاری - احمدی