وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: در این پرونده س. ن. به وکالت از پ. خ. به طرفیت ا. خ. گ. با خواسته فسخ نکاح در مورخه ۹۹/۵/۲۵ طرح دعوی نموده است.و اعلام کرده برای خواهان به دلیل سفاهت حکم حجر صادر و خانم ع. خ. قیم ایشان است. خواهان در ۹۹/۲/۹ به عقد خوانده در امده است. با مهریه یک شاخه گل و بلافاصله پرونده حجر ونصب قیم تشکیل داده و *را تاریخ اغاز حجر اعلام نموده است. در حالیکه خواهان از تیرماه ۹۸ محجور بوده و لذا عقد باطل بوده است.و بعد از عقد از حساب خواهان وجوهی را برداشت نموده و به حساب خود انتقال داده است. همسر اول خوانده پرستار خواهان بوده و اطلاع از وضع مالی وی داشته لذا درخواست بطلان نکاح را نموده است. شعبه ۸ دادگاه خانواده در ۱۴۰۰/۶/۱۷ تشکیل جلسه با حضور قاضی مشاور داده است. وکیل خ. ب. م. دادخواست استناد نموده است.وکیل خ. گ. حکم حجر ناظر به سازمان *است.واصل بر صحت نکاح است. و سفاهت موجب ابطال نکاح نیست. بهتر است.با خواهان صحبت شود. که قصد و رضای واقعی بر نکاح داشته است. دادگاه مجددا در ۹۹/۶/۲۳ تشکیل جلسه داده است. ( باحضور قاضی مشاور ) خانم پ. خ. نیز حضور یافته است. اظهار داشته متولد ۱۳۱۷ می باشم چهارسال است.که با ا. خ. ازدواج کردم. از میزان مهریه اطلاع ندارم. ادرس دقیق منزل را نمی دانم. قبلا پرستار بودم. فکر کنم خانه متعلق به خودم م. ب.. در موقع عقد تنها بودیم و کسی نبود. ( دادگاه: از حرکات خانم خ. به نظر میرسد که دچار فراموشی باشد. ) همسر اقای خ. از من خواست که با شوهرش ازدواج کنم من راضی نبودم. و قصد ازدواج نداشتم نمی دانم چطور شد که ازدواج کردم. حکم حجر در مورخه ۹۹/۵/۸ با اعلام حجر از *صادر شده است.ص ۲۵-۲۶ ) قاضی مشاور نظر به بطلان نکاح داده است. و دادگاه به موجب دادنامه شماره *مورخه ۹۹/۷/۲۰ ب. ت. ب. حکم حجر خواهان و عدم قصد و ر. در عقد حکم بر بطلان عقد نکاح داده است. خانم ش. ز. پ. ل. به وکالت از ز. ن. ب. دادنامه اعتراض نموده است.و شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه ۹۹/۱۰/۱۶ با این استدلال که عقد نکاح از امور غیرمالی است.و حکم حجر دلالت بر جنون و فقدان اراده ندارد. و عقد نکاح سفیه باطل نیست و صرفا موضوع مهریه غیر نافذ م. ب.. که در صورت عدم رعایت غبطه مستلزم تعیین مهرالمثل خواهدبود. با نقض دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است. دادنامه قطعیت یافته است. لیکن خانم س. ن. به وکالت از پ. خ. و قیم ایشان ع. خ. درمورخه ۱۴۰۰/۸/۶ با تقدیم دادخواست اعاده دادرسی نموده است. و اعلام کرده دو سند جدید در مورد جنون محجور و رای کیفری مبنی بر سوی استفاده از ضعف نفس محجور توسط خوانده ارائه می گردد. که مشمول بند ۲ ماده ۴۲۶ قانون ایین دادرسی کیفری است. زیرا خواهان در زمان عقد دچار جنون بوده و نظریه پزشکی قانونی به شماره ۱۲۲۴۴ ۱۰۳۳۱ موید ان است.که فاقد قوه عقل بوده است.لذا ازدواج بامجنون باطل بوده است.مگر با اجازه ولی و قیم از طرفی خوانده با نقشه تصاحب اموال محجور با وی ازدواج نموده واین امر به اثبات رسیده و قصد واخواهی ازدواج نداشته است.و شرایط جسمی و روحی و فاصله سنی بالای موکل موید ان است. پزشکی قانونی در مورخه ۱۴۰۰/۵/۱۷ اعلام کرده طبق مدارک پزشکی خانم پ. خ. حداقل از تیرماه ۹۹ دچار ضعف شدید قوای شناختی و حافظه وناتوان در اداره امور زندگی از جمله امور مالی است.که معادل عبارت حقوقی جنون است.ولی شرایط فعلی وی از مصادیق زوال عقل نیست ص ۴ به موجب دادنامه مورخه ۹۹/۱۲/۲۹ شعبه *خوانده اقای ا. خ. به اتهام سوی استفاده از ضعف نفس خواهان به حبس و جزای نقدی محکوم شده است.ص ۶ شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۸/۱۸ با این استدلال که درخواست اعاده با بند ۲ و سایر بندهای ماده ۴۲۶ ایین دادرسی مدنی انطباق ندارد. و قرار رد دادخواست را با استناد به تبصره ماده ۴۳۵ قانون صادر نموده است. وکیل و قیم از دادنامه فرجامخواهی نموده اند. که متن لایحه ایشان در زمان شور قرائت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره*۱۴۰۰/۸/۱۸ فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه فرجامخواهی س. ن. به وکالت از پ. خ. با قیومیت ع. خ. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۰/۸/۱۸ صادره از شعبه *که به موجب ان در خصوص دعوی اعاده دادرسی ف. خ. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۹۹/۱۰/۱۶ دادگاه مذکور قرار رد اعاده دادرسی صادر و مستند رای عدم انطباق مورد خواسته با مفاد ماده ۴۲۶ قانون ایین دادرسی مدنی و بندهای ان ذکر گردیده وارد و موجه است.زیرا انچه مستند اعاده دادرسی قرار گرفته دو سند جدید است. ۱- نظریه پزشکی قانونی در مورد جنون ف. خ. و اینکه در ادامه گواهی پزشکی وضعیت فعلی زوجه را زوال عقل ندانسته است.که باید پزشکی قانونی در مورد نوع جنون اعلامی و اینکه وضعیت فعلی جنون نیست توضیح دهد ایا جنون از موارد ادواری است.یا خیر ۲- محکومیت کیفری ف. خ. ب. اتهام سوی استفاده از ضعف نفس ف. خ. د. انجام ازدواج با ایشان که قطعا مدارک جدید ارائه شده از جهت تقدیم اعاده دادرسی با بند ۵ و ۷ ماده ۴۲۶ قانون مذکور انطباق دارد. و نمی تواند مشمول قرار صادره باشد. از طرفی ب. ت. ب. مفاد ماده ۱۰۶۲ قانون مدنی در ایجاد عقد نکاح قصد باید محرز گردد. دادگاه باید در مورد وضعیت ف. خ. با شرایط جسمانی و بیماری این موضوع را مورد بررسی دقیق قرار دهد که ایا قصد محقق بوده است.یا خیر. اظهارات ف. خ.. در جلسه دادرسی دادگاه بدوی حکایت از این موضوع ندارد. و دادگاه نیز درمتن صورتجلسه به ان اشاره نموده است. در مورد وضعیت جنون زوجه پزشکی قانونی باید صرفنظر از مدارک پزشکی از کسانی که نگهداری ایشان را قبل از ازدواج به عهده داشته اند نیز مصاحبه بعمل اورده ونظریه دقیق اعلام نماید. لذا با استناد به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته رانقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید./ا۴۰۰/۱۲/۲ شعبه * رییس شعبه : ج. ق. مستشار: س. م. ت. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی