🔒قانون کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن

کنوانسیون مربوط بوضع پناهندگان مورخ 28 ژوئیه 1951 مشتمل بر یک مقدمه و چهل و شش ماده و یک الحاقیه و یک ضمیمه و پروتکل مربوط آن مورخ 31 ژانویه 1967 مشتمل بر یک مقدمه و یازده ماده مشروط به اینکه: 1 - تمام مواردیکه به موجب این کنوانسیون پناهندگان مشمول مساعدترین رفتار معمول نسبت باتباع یک دولت خارجی شده باشند، دولت ایران این حق را برای خود محفوظ میدارد که پناهندگان را از مساعدترین رفتار معمول نسبت باتباع دولی که با آنان موافقتنامه های ناحیه ای و اقامت و گمرکی و اقتصادی و سیاسی دارد بهره مند نسازد. 2 - دولت ایران مقررات مواد 17 و 23 و 24 و 26 را صرفاً به صورت توصیه تلقی مینماید. تصویب و اجازه مبادله اسناد تصویب آن داده میشود. قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن کنوانسیون ضمیمه و پروتکل آن پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز (2534) در جلسه روز سه شنبه بیست و پنجم خرداد ماه دو هزار و پانصد و سی و پنج شاهنشاهی به تصویب مجلس شورای ملی رسید. رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی کنوانسیون مربوط به وضع پناهندگان (28 ژوئیه 1951) مقدمه ‌طرفهای معظم متعاهد ‌ن. ب. ا. منشور ملل متحد و اعلامیه جهانی حقوق بشر که در 10 دسامبر 1948 به تصویب مجمع عمومی رسیده است - این اصل را مورد تاکید قرار داده اند که کلیه افراد بشر باید بدون تبعیض از حقوق بشری و آزادیهای اساسی برخوردار گردند. ن. ب. ا. سازمان ملل متحد در مواقع مختلف نسبت بوضع پناهندگان علاقمندی بسیار نشان داده و کوشیده است تا برخورداری از حقوق بشری و آزادیهای اساسی را بوسیع ترین شکل ممکن برای پناهندگان تضمین کند. ‌ن. ب. ا. مصوب است موافقتنامه های بین المللی قبلی مربوط به وضع پناهندگان مورد تجدیدنظر قرار گرفته و تدوین گردد و حدود شمول این اسناد و میزان حمایتی که طبق آنها از پناهندگان به عمل میآید به وسیله موافقتنامه جدیدی بسط و توسعه یابد. ‌ن. ب. ا. ممکن است در نتیجه اعطاء حق پناهندگی تعهدات فوق العاده سنگینی برای بعضی از کشورها ایجاد گردد و لهذا حل رضایت بخش مسائلی که ملل متحد خصوصیت و وسعت بین المللی آن را برسمیت شناخته است نخواهند توانست بدون همکاری بین المللی تحقق یابد - با ابراز امیدواری به اینکه کلیه دول با شناسائی جنبه اجتماعی و بشر دوستانه مسئله پناهندگان تا آنجائی که در امکان دارند بکوشند تا این مسئله موجب تشنج بین دولتها نشود. ‌ب. ت. ب. اینکه کمیسر عالی ملل متحد برای پناهندگان عهده دار نظارت بر اجرای کنوانسیون های بین المللی مربوط بحمایت از پناهندگان م. ب. و با‌علم به اینکه همآهنگی موثر اقداماتی که برای حل این مسئله به عمل میآید بستگی بهمکاری دولتها با کمیسر عالی دارد. ‌ به شرح زیر موافقت نموده اند: فصل اول - مقررات عمومی

تعریف اصطلاح « پناهنده»:

وظایف کلی: هر پناهنده در کشوری که بسر میبرد دارای وظایفی است که بموجب آن مخصوصا ملزم میباشد خود را با قوانین و مقررات آن کشور و اقداماتی که برای حفظ نظم عمومی بعمل میآید تطبیق دهد.

عدم تبعیض: دول متعاهد مقررات این کنوانسیون را بدون تبعیض از لحاظ نژاد یا مذهب یا سرزمین اصلی درباره پناهندگان اجراء خواهند نمود.

دین: دول متعاهد در سرزمین خود نسبت بآزادی پناهنده در اجرای امور دینی و دادن تعلیمات مذهبی بکودکان خود رفتاری لااقل در حد رفتاری که نسبت باتباع خود دارند - اتخاذ خواهند نمود.

حقوقی که خارج از حدود این کنوانسیون اعطاء میشود: هیچ یک از مقررات کنوانسیون حاضر بحقوق و مزایائی که خارج از حدود این کنوانسیون به پناهندگان داده شده است لطمه ای وارد نخواهد ساخت.

اصطلاح « در شرایط یکسان»: از لحاظ این کنوانسیون منظور از اصطلاح « در شرایط یکسان» اینست که تمام شرایطی ( بخصوص شرایط مربوط بمدت و نحوه اقامت موقت یا دائم) که فرد اگر پناهنده نباشد باید برای برخورداری از حق مورد نظر دارا باشد مراعات گردد باستثنای شرایطی که طبیعتا پناهنده نمیتواند واجد آن باشد.

معافیت از عمل متقابل: 1 - هر یک از دول متعاهد در مورد پناهندگان همان رژیمی را معمول خواهد داشت که با بیگانگان بطور کلی بعمل میآورد جز در مواردی که بموجب این کنوانسیون رژیم بهتری مقرر گردیده است. 2 - کلیه پناهندگان پس از سه سال سکونت در سرزمین دول متعاهد از شرط بعمل متقابل که قانونا مقرر شده باشد معاف خواهند بود. 3 - هر یک از دول متعاهد باید حقوق و مزایائی را که پناهندگان تا تاریخ لازم الاجراء شدن این کنوانسیون در صورتیکه اصل عمل متقابل وجود نداشته باشد از آن برخوردار بوده اند کماکان بآنها اعطاء نماید. 4 - دول متعاهد - در صورتی که اصل عمل متقابل وجود نداشته باشد امکان اعطای حقوق و مزایائی را به پناهندگان علاوه بر آنچه بموجب بند 2 و 3 اعطاء گردیده است - و همچنین امکان اعطای معافیت از عمل متقابل را به پناهندگانی که واجد شرایط مقرر در بند 2 و 3 نبوده اند با نظر مساعد مورد بررسی قرار خواهند داد. 5 - مقررات بندهای 2 و 3 این ماده در مورد حقوق و مزایای مذکور در مواد 13 و 18 و 19 و 21 و 22 این کنوانسیون و همچنین در مورد حقوق و مزایائی که در این کنوانسیون پیش بینی نشده است اجراء خواهد شد.

معافیت از اقدامات استثنائی: در مورد اقدامات استثنائی که ممکن است علیه شخص - مال یا منافع اتباع یک دولت معین بعمل آید دول متعاهد این اقدامات را درباره پناهنده ای که بالصراحه از اتباع دولت مزبور است صرفا بخاطر تابعیت او بعمل نخواهند آورد. دول متعاهدی که قوانین آنها مانع از اجرای اصل کلی مصرح در این ماده است در موارد مقتضی اقدام باعطای معافیتهائی به پناهندگان مزبور خواهند نمود.

اقدامات موقتی: هیچیک از مقررات کنوانسیون حاضر مانع آن نخواهد بود که یک دولت متعاهد در موقع جنگ یا سایر مواقع استثنائی و دشوار در مورد یک شخص معین- موقتا و تا حصول یقین باینکه شخص مزبور یک پناهنده است اقداماتی معمول دارد که بنظر آن دولت مبادرت بآنها برای حفظ امنیت ملی ضروریست.

ادامه اقامت: 1 - در صورتی که پناهنده ای در اثنای جنگ دوم جهانی تبعید گردیده و بسرزمین یکی از دول متعاهد برده شده و در آنجا ساکن باشد مدت این ا قامت اجباری جزء اقامت قانونی وی در سرزمین دولت مذکور محسوب خواهد شد. 2 - در صورتی که پناهنده ای در اثنای جنگ دوم جهانی از سرزمین دولت متعاهد تبعید گردیده و قبل از تاریخ لازم الاجراء این کنوانسیون بمنظور سکونت بسرزمین مزبور بازگشته باشد مدت سکونت قبل و بعد از تبعید مزبور برای هر منظوری که مستلزم اقامت بلاانقطاع است بمنزله یک دوره بلاانقطاع تلقی خواهد شد.

ملوانان پناهنده: در مورد پناهندگانی که بعنوان ملوان بطور منظم در کشتی دارای پرچم یکی از دول متعاهد خدمت میکنند - دولت مزبور نسبت بامکان اجازه اسکان آنها در سرزمین خود و صدور اسناد مسافرت برای آنان یا نسبت بقبول موقت آنان در سرزمین خود - بخصوص بمنظور تسهیل در کار اسکان آنان در کشور دیگر توجه خاص مبذول خواهد داشت.

تعریف اصطلاح « پناهنده»:

احوال شخصیه: 1 - احوال شخصیه پناهنده تابع قوانین کشوریست که در آنجا اقامت دارد ولی چنانچه فاقد محل اقامت باشد تابع قوانین کشور محل سکونت او خواهد بود. 2 - حقوقی که پناهنده قبلا کسب نموده و مربوط باحوال شخصیه او میباشد مخصوصا حقوق مربوط بازدواج باید از طرف هر دولت متعاهد محترم شمرده شود بشرط آنکه در صورت لزوم تشریفات پیش بینی شده در قوانین دولت مزبور را انجام دهد. بدیهی است حق مورد بحث باید از جمله حقوقی باشد که طبق قوانین دولت مذکور چنانچه وی پناهنده هم نباشد - شناخته شده باشد.

اموال منقول و غیرمنقول: دول متعاهد در مورد تحصیل اموال منقول و غیرمنقول و سایر حقوق مربوطه و همچنین در مورد قراردادهای اجاره یا سایر قراردادهای مربوط بمالکیت اموال منقول و غیرمنقول با پناهندگان رفتاری خواهند نمود که تا سرحد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتاری که در این گونه موارد نسبت به بیگانگان بطور اعم بعمل میآید نامساعدتر نباشد.

مالکیت معنوی و صنعتی: در مورد حمایت از مالکیت صنعتی بخصوص حمایت از اختراعات طرحها و مدلها - علائم تجارتی و اسامی تجارتی و همچنین حمایت از مالکیت ادبی و هنری و علمی پناهنده در کشوری که معمولا سکونت دارد مورد همان حمایتی واقع خواهد شد که از اتباع کشور مزبور بعمل میآید. در سرزمین هر یک از دول متعاهد دیگر پناهنده از حمایتی برخوردار خواهد شد که در آن سرزمین نسبت باتباع کشوری که پناهنده در آن سکونت دارد معمول میگردد.

حق عضویت: در مورد عضویت در جمعیت های غیرسیاسی و غیرانتفاعی و سندیکاهای حرفه ای دول متعاهد نسبت به پناهندگانی که طبق قانون در سرزمین آنان سکونت دارند. مساعدترین رفتاری را که در چنین موارد در مورد اتباع دول خارجی بعمل میآورند معمول خواهند داشت.

حق مراجعه بدادگاهها: 1 - هر پناهنده میتواند در سرزمین دول متعاهد آزادانه بمحاکم قضائی مراجعه نماید. 2 - هر پناهنده در سرزمین دولت متعاهدی که محل سکونت عادی اوست در مورد دسترسی بدادگاه ها از جمله استفاده از معاضدت قضائی و معافیت از سپردن تضمین هزینه های دادرسی همان رفتاری که درباره اتباع دولت مزبور بعمل میآید بهره مند خواهد شد. 3 - هر پناهنده در سرزمین های دول متعاهد دیگر غیر از سرزمین محل سکونت دائمی خود در مورد مسائل مندرج در بند 2 از رفتاری برخوردار خواهد شد که درباره اتباع کشور محل سکونت دائمی وی بعمل میآید.

اشتغال با دستمزد:

اشتغال بکارهای آزاد: دول متعاهد نسبت به پناهندگانی که قانونا در سرزمین آنان بسر میبرند در مورد اشتغال بکار آزاد در زمینه کشاورزی - صنعت - کارهای دستی و تجارت و تاسیس شرکتهای تجارتی و صنعتی رفتاری معمول خواهند داشت که تا سرحد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتاری که در چنین موارد نسبت به بیگانگان بطور کلی بعمل میآید نامساعدتر نباشد.

حرفه های آزاد علمی: 1 - هر یک از دول متعاهد نسبت به پناهندگانی که بطور منظم در سرزمین آنان ساکن میباشند و دارای مدرک تحصیلی میباشند که از طرف مقامات آن دولت برسمیت شناخته شده است و مایلند به حرفه های آزاد علمی اشتغال داشته باشند رفتاری که معمول خواهند داشت تا سرحد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتاری که در چنین موارد نسبت به بیگانگان بطور کلی بعمل میآید نامساعدتر نباشد. 2 - دول متعاهد حداکثر کوشش را خواهند کرد که مطابق قوانین و اساسنامه های خود وسائل استقرار پناهندگان مزبور را غیر از سرزمین اصلی در سرزمینهای دیگری که مسئولیت روابط بین المللی آنها را عهده دار میباشند تامین نمایند.

جیره بندی: در صورتی که سیستم جیره بندی وجود داشته باشد و توزیع محصولات کمیاب در میان عموم مردم طبق سهمیه صورت گیرد نسبت به پناهندگان نیز مانند اتباع کشور رفتار خواهد شد.

مسکن: در مورد مسکن تا آنجا که این امر بر طبق قوانین و مقررات تنظیم گردیده یا تحت نظارت مقامات دولتی است دول متعاهد نسبت بپناهندگان رفتاری معمول خواهند داشت که تا سرحد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتاری که در چنین موارد نسبت به بیگانگان بطور کلی معمول می دارند نامساعدتر نباشد.

تعلیمات عمومی: 1 - در مورد تحصیلات ابتدائی دول متعاهد نسبت به پناهندگان مانند اتباع خود رفتار خواهند نمود. 2 - در مورد تحصیلات غیرابتدائی و مخصوصا در مورد حق اشتغال بتحصیل و تعیین ارزش مدارک تحصیلی دیپلم ها و دانشنامه های صادره از ممالک خارجی و تخفیف حقوق و عوارض مربوط و اعطای کمک هزینه تخفیف حقوق و عوارض مربوط و اعطای کمک هزینه تحصیلی و بورس تحصیلی دول متعاهد نسبت به پناهندگان رفتاری معمول خواهند داشت که تا سرحد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتاری که نسبت به بیگانگان بطور کلی بعمل میآید نامساعدتر نباشد.

امور خیریه دولتی: در مورد تعاون و کمکهای عمومی دول متعاهد نسبت به پناهندگانی که مطابق قانون در سرزمین آنها بسر میبرند مانند اتباع خود رفتار خواهند کرد.

قوانین کار و بیمه اجتماعی:

مساعدت اداری: 1 - هنگامیکه اعمال حقی از طرف پناهنده مستلزم مساعدت مقامات یک دولت خارجی است که پناهنده نمیتواند بآنها رجوع نماید دول متعاهدی که پناهنده در سرزمین آنها سکونت دارد ترتیبی خواهند داد که مقامات مربوط به آنها یا مقامات بین المللی به پناهنده مزبور مساعدت لازم را بنمایند. 2 - مقام یا مقامات مذکور در بند (1) اسناد یا گواهی نامه هائی را که معمولا بوسیله یا وساطت مقامات دولتی آنها به بیگانگان داده میشود به پناهندگان تسلیم خواهند داشت یا وسایل تسلیم آنرا تحت نظارت خود فراهم خواهند ساخت. 3 - اسناد یا گواهینامه هائی که بدین ترتیب به پناهندگان داده میشود جایگزین اسناد رسمی خواهد بود که بوسیله یا با وساطت مقامات دولتی آنها به بیگانگان داده میشود و باید معتبر شناخته شود مگر اینکه خلاف آن ثابت گردد. 4 - با رعایت موارد استثنائی که بمنظور مساعدت با اشخاص بی بضاعت رعایت میشود در مقابل انجام خدمات مذکور در این ماده ممکن است حق الزحمه دریافت شود اما حق الزحمه مزبور باید منصفانه بوده و متناسب با حق الزحمه ای باشد که در مقابل خدمات مشابه از اتباع مملکت دریافت میشود. 5 - مقررات این ماده تاثیری در مندرجات مواد 27 و 28 نخواهد داشت.

آزادی رفت و آمد: هر یک از دول متعاهد به پناهندگانی که طبق قانون در سرزمین آن بسر میبرند حق خواهد داد که محل سکونت خود را انتخاب نمایند و آزادانه در داخل سرزمین آن دولت رفت و آمد کنند. مشروط برعایت مقرراتی که عموماً در اینگونه موارد درباره خارجیان اجرا میشود.

اوراق هویت: دولتهای متعاهد برای پناهندگانی که در سرزمین آنها بسر میبرند و فاقد اسناد معتبر مسافرت میباشند اوراق هویت صادر خواهند کرد.

اسناد مسافرت: 1 - دول متعاهد برای پناهندگانی که بطور منظم در سرزمین آنها بسر میبرند بمنظور مسافرت آنها بخارج از سرزمین خود اسناد مسافرت صادر خواهند کرد مگر اینکه دلائل آمرانه مربوط بامنیت ملی و نظم عمومی مغایر با این امر باشد. اسناد مزبور مشمول مقررات مندرج در الحاقیه این کنوانسیون خواهد بود. دول متعاهد میتوانند برای کلیه پناهندگانی که در سرزمین آنها بسر میبرند اسناد مسافرت صادر کنند. دول متعاهد نسبت به پناهندگانی که نمی توانند اسناد مسافرت را از کشوری که محل سکونت دائمی آنان در آنجاست تحصیل کنند توجه خاص مبذول خواهند داشت. 2 - اسناد مسافرتی که طبق موافقتنامه های قبلی بین المللی توسط دول طرف موافقتنامه های مزبور برای پناهندگان صادر شده است رسمیت داشته و دولتهای متعاهد باید اینگونه اسناد را بمنزله اسنادی تلقی نمایند که طبق مقررات این ماده صادر شده است.

مالیات و عوارض: 1 - دولتهای متعاهد هیچ نوع حقوق و عوارض یا مالیات غیر از آنچه در موارد مشابه از اتباع خود اخذ می نمایند - یا بیشتر از آن - به پناهندگان تحمیل نخواهند کرد. 2 - مندرجات بند فوق مانع از آن نیست که قوانین و مقررات مربوط بعوارض صدور اسناد اداری از جمله اوراق هویت برای بیگانگان در مورد پناهندگان اجرا گردد.

انتقال دارائی: 1 - هر یک از دول متعاهد طبق قوانین و مقررات خود اجازه خواهد داد که پناهندگان دارائی خود را که وارد سرزمین آن دولت نموده‌اند بسرزمین دولت دیگری که بآنها اجازه استقرار مجدد داده است انتقال دهند. 2 - هر یک از دول متعاهد تقاضای پناهندگان را دائر بر موافقت با انتقال هرگونه دارائی دیگر که برای استقرار آنان در کشور دیگری که با استقرار مجدد آنان موافقت کرده است لازم باشد با نظر مساعد مورد توجه قرار خواهند داد.

پناهندگانی که بر خلاف قانون در کشور پناه دهنده بسر میبرند: 1 - دولت های متعاهد پناهندگانی را که مستقیما از سرزمینی که در آنجا زندگی و آزادیشان به مفهوم ماده 1 در معرض تهدید بوده بدون اجازه بسرزمین آنها وراد[وارد] شده یا در آنجا بسر میبرند بخاطر اینکه بر خلاف قانون وارد سرزمین آنها شده اند یا در آن بسر میبرند مجازات نخواهند کرد مشروط بر اینکه بلادرنگ خود را به مقامات مربوطه معرفی کرده دلائل قانع کننده ای برای ورود یا حضور غیرقانونی خود ارائه دهند. 2 - دول متعاهد نسبت برفت و آمد این قبیل پناهندگان محدودیتهائی غیر از آنچه لازم باشد قائل نخواهند شد و محدودیتهای مزبور فقط تا موقعی خواهد بود که وضع این قبیل پناهندگان در کشور پناه دهنده تعیین نشده یا اجازه ورود بکشور دیگری تحصیل نکرده اند. دول متعاهد باین قبیل پناهندگان فرصت مناسب داده و تسهیلات لازم را برای آنان فراهم خواهند ساخت تا اجازه ورود بسرزمین دولت دیگر را تحصیل نمایند.

اخراج: 1 - دول متعاهد پناهنده ای را که بطور منظم در سرزمین آنان بسر میبرند اخراج نخواهند کرد مگر بدلائل حفظ امنیت ملی یا نظم عمومی. 2 - اخراج چنین پناهنده ای فقط بموجب تصمیمی صورت خواهد گرفت که طبق موازین قانونی اتخاذ شده باشد. به پناهنده مزبور باید اجازه داده شود که برای رفع اتهام از خود مدارکی ارائه دهد - تقاضای استیناف نماید و بمقامات صلاحیتدار یا شخص یا اشخاصی که مقامات صلاحیتدار تعیین نموده اند مراجعه نماید مگر آنکه این امر به دلائل امنیت ملی میسر نباشد. 3 - دول متعاهد بچنین پناهنده ای فرصت مناسب خواهند داد تا در این مدت بتواند از طریق قانون مجوز ورود بکشور دیگری را تحصیل کند. دول متعاهد میتوانند در مدت مزبور اقدامات داخلی را که لازم تشخیص دهند، بعمل آورند.

منع اخراج یا اعاده: 1 - هیچیک از دول متعاهد بهیچ نحو پناهنده ای را بسرزمینهائیکه امکان دارد بعلل مربوط به نژاد - مذهب - ملیت - عضویت در دسته اجتماعی بخصوص یا دارا بودن عقاید سیاسی زندگی یا آزادی او در معرض تهدید واقع شود تبعید نخواهند کرد یا باز نخواهند گردانید. 2 - اما پناهنده ای که طبق دلائل کافی وجودش برای امنیت کشوریکه در آن بسر میبرد خطرناک بوده یا طبق رای قطعی دادگاه محکوم بارتکاب جرم یا جنایت مهمی شده و مضر بحال جامعه کشور تشخیص داده شود نمیتواند دعوی استفاده از مقررات مذکور در این ماده را بنماید.

کسب تابعیت: دول متعاهد تا آنجا که ممکن است در پذیرش و اعطای تابعیت به پناهندگان تسهیلاتی فراهم خواهند آورد و مخصوصا کوشش خواهند کرد تا امر تحصیل تابعیت را تسریع کرده و تا آنجا که ممکن است از هزینه و مخارج این امر بکاهند.

همکاری مقامات ملی با ملل متحد: 1 - دول متعاهد تعهد میکنند که با دفتر کمیسیون عالی ملل متحد برای پناهندگان یا هر یک از ادارات ملل متحد که جانشین آن گردد در اجرای وظائفش همکاری نموده و مخصوصا انجام وظیفه آنرا در امر نظارت بر اجرای مقررات این کنوانسیون تسهیل نمایند. 2 - برای آنکه دفتر کمیسیون عالی ملل متحد برای پناهندگان یا هر یک از ادارات ملل متحد که جانشین آن گردد بتواند گزارشهای لازم را بارکان صلاحیتدار ملل متحد تسلیم نماید دول متعاهد تعهد می نمایند که اطلاعات و آمار درخواست شده راجع به موضوعات زیر را در فرمهای مناسب تهیه و در اختیار آنان قرار دهند: الف - وضع پناهندگان. ب - اجرای این کنوانسیون- و. ج - قوانین یا مقررات یا احکامی که درباره پناهندگان مجری بوده یا از این پس بموقع اجراء گذاشته خواهد شد.

اطلاعات مربوط بقوانین و آئیننامه های داخلی: دول متعاهد متن قوانین و مقرراتی را که ممکن است برای تامین اجرای این کنوانسیون وضع نمایند در اختیار دبیرکل ملل متحد قرار خواهند داد.

رابطه با کنوانسیونهای قبلی: بدون آنکه به مقررات بند 2 ماده 28 لطمه ای وارد شود - این کنوانسیون نسبت به دول متعاهد آن جانشین موافقتنامه های مورخ 5 ژوئیه 1922 و 31 مه 1924 و 12 مه 1926 و 30 ژوئن 1928 و 30 ژوئیه 1935 و کنوانسیونهای مورخ 28 اکتبر 1933 و 10 فوریه 1938 و پروتکل مورخ 14 سپتامبر 1939 و موافقتنامه مورخ 15 اکتبر 1946 خواهد بود.

حل اختلافات: کلیه اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای این کنوانسیون بین دول متعاهد که از طرق دیگر حل و فصل نشود بنا به تقاضای یکی از طرفین اختلاف بدیوان بین المللی دادگستری ارجاع خواهد شد.

امضاء - تصویب و الحاق: 1 - این کنوانسیون در تاریخ 28 ژوئیه 1951 در ژنو برای امضاء مفتوح خواهد بود و از آن پس بدبیرکل سازمان ملل متحد سپرده خواهد شد. از تاریخ 28 ژوئیه تا 31 اوت 1951 نیز در دفتر اروپائی سازمان ملل متحد و از 17 سپتامبر 1951 تا 31 دسامبر 1952 در مقر سازمان ملل متحد برای امضاء مفتوح خواهد بود. 2 - این کنوانسیون برای امضاء کلیه دول عضو سازمان ملل متحد و همچنین دولتهای غیرعضو که برای شرکت در کنفرانس نمایندگان تام الاختیار راجع بوضع پناهندگان و اشخاص بدون وطن دعوت شده اند یا دولتهائیکه از طرف مجمع عمومی برای امضاء دعوت گردیده اند مفتوح خواهد بود. این کنوانسیون باید بتصویب برسد و اسناد تصویب آن بدبیرکل سازمان ملل متحد سپرده شود. 3 - این کنوانسیون از تاریخ 28 ژوئیه 1951 برای الحاق دول مذکور در بند 2 ماده حاضر مفتوح خواهد بود. الحاق یا سپردن سند الحاق بدبیرکل سازمان ملل صورت خواهد گرفت.

مقررات مربوط به تسری اجرای کنوانسیون: 1 - هر دولتی میتواند در موقع امضاء یا تصویب یا الحاق اعلام نماید که این کنوانسیون را در کلیه سرزمین هائی که مسئول روابط بین المللی آنهاست یا در یک یا چند یک از آنها بموقع اجراء میگذارد. این اعلامیه از تاریخی که کنوانسیون در سرزمین دولت مزبور بموقع اجراء گذاشته میشود نافذ خواهد گردید. 2 - از آن پس تسری کنوانسیون با ارسال اطلاعیه ای بعنوان دبیرکل سازمان ملل متحد صورت خواهد گرفت و نود روز پس از وصول اطلاعیه مزبور توسط دبیرکل ملل متحد یا پس از تاریخ اجرای کنوانسیون در سرزمین دولت مزبور ( هر کدام موخر باشد) بموقع اجراء گذاشته خواهد شد. 3 - در مورد سرزمینهائیکه در موقع امضاء یا تصویب یا الحاق کنوانسیون مشمول آن نمیشوند هر دولت ذینفع امکان انجام اقدامات لازم برای تسری این کنوانسیون را بسرزمین های مزبور در اسرع وقت مورد بررسی قرار خواهد داد. منوط بر آنکه - در صورت لزوم - نظر موافق حکومتهای سرزمینهای مذکور که بدلائل مربوط بقانون اساسی الزامی خواهد بود حاصل گردد.

مقررات مربوط بدول فدرال: مقررات زیر درباره دولتهای فدرال یا غیرواحد اجراء خواهد شد. الف - تعهدات دولت فدرال نسبت بموادی از این کنوانسیون که در صلاحیت قانونی قوه مقننه فدرال میباشد مانند تعهدات دول متعاهد فدرال خواهد بود. ب - راجع بموادی از این کنوانسیون که در صلاحیت قانونی ممالک استانها یا نواحی جزء حکومت فدرال میباشد که طبق قوانین اساسی فدراسیون ملزم باقدام قانونی نمیباشند دولت فدرال مواد مزبور را با نظر مساعد در اولین فرصت ممکن بنظر مقامات صالحه ممالک - استانها یا نواحی خواهد رسانید. ج - دولت فدرالی که طرف این کنوانسیون میباشد بموجب درخواست کتبی هر دولت متعاهد دیگر بوسیله دبیرکل سازمان ملل متحد باین دولت تسلیم شده باشد گزارشی از مجموعه قوانین و مقررات جاریه در فدراسیون و واحدهای متشکله آنرا در مورد هر یک از مقررات این کنوانسیون با ذکر حدود اجرائی آن که بوسیله یک اقدام قانونی یا غیر آن معین میگردد تهیه و باطلاع خواهد رسانید.

رزروها: 1 - در موقع امضاء - تصویب یا الحاق هر دولت میتواند راجع به کلیه مواد این کنوانسیون باستثنای مواد 1 و 3 و 4 و (1) 16 و 33 و 36 لغایت 46 رزروهائی قائل گردد. 2 - هر دولت که طبق بند یک این ماده رزروهائی قید میکند میتواند هر موقع که بخواهد با ارسال اطلاعیه ای بعنوان دبیرکل ملل متحد رزرو مزبور را کان لم یکن تلقی نماید.

تاریخ اجراء: 1 - این کنوانسیون نود روز پس از تاریخ سپردن ششمین سند تصویب یا الحاق بموقع اجراء گذاشته خواهد شد. 2 - این کنوانسیون درباره دولتهائیکه پس از سپردن ششمین سند تصویب یا الحاق آنرا تصویب نموده یا بآن ملحق میشوند نود روز پس از تاریخ سپردن سند تصویب یا الحاق دولت مزبور بموقع اجراء گذاشته میشود.

فسخ: 1 - هر دولت متعاهد میتواند در هر موقع با ارسال اطلاعیه ای بدبیر کل ملل متحد این کنوانسیون را فسخ نماید. 2 - فسخ یکسال پس از تاریخ دریافت اطلاعیه بوسیله دبیر کل درباره دولت مزبور نافذ خواهد گردید. 3 - دولتی که طبق مقررات ماده 40 اقدام بصدور اعلامیه یا اطلاعیه نموده باشد از آن پس در هر موقع میتواند با ارسال اطلاعیه ای بدبیر کل ملل متحد اعلام نماید کنوانسیون منبعد در مورد سرزمینی که در اطلاعیه معین گردیده اجراء نخواهد گردید در اینصورت کنوانسیون یکسال پس از آنکه دبیر کل اطلاعیه مزبور را دریافت دارد در مورد سرزمین مزبور غیر قابل اجرا خواهد بود.

تجدید نظر: 1 - هر دولت متعاهد در هر موقع میتواند با ارسال اطلاعیه ای جهت دبیر کل ملل متحد تقاضا نماید که در این کنوانسیون تجدید نظر بعمل آید. 2 - مجمع عمومی ملل متحد در صورت لزوم اقداماتی را که باید در خصوص تقاضای مزبور بعمل آید توصیه خواهد کرد.

اطلاعیه های دبیر کل ملل متحد: دبیر کل ملل متحد موضوعات زیر را باطلاع کلیه اعضاء سازمان ملل متحد و دولتهای غیر عضو مذکور در ماده 39 خواهد رساند: الف - اعلامیه ها و اطلاعیه های مذکور در قسمت ( ب) ماده یک. ب - امضاء - تصویب و الحاق های مذکور در ماده 39. ج - اعلامیه ها و اطلاعیه های صادر طبق ماده 40. د - رزروهائی که بموجب ماده 42 قید گردیده یا لغو شده است. هـ - تاریخ اجرای این کنوانسیون طبق ماده 43. و - فسخ ها و اطلاعیه های مذکور در ماده 44. ز - تقاضای تجدید نظر طبق ماده 45. بنا بمراتب امضاء کنندگان ذیل که دارای اختیارات قانونی میباشند این کنوانسیون را از طرف دولتهای متبوعه خویش امضاء نموده اند. در روز بیست و هشتم ژوئیه یکهزار و نهصد و پنجاه و یک در شهر ژنو در یک نسخه بامضاء رسید. متون انگلیسی و فرانسه آن متساویا معتبر است و در بایگانی سازمان ملل متحد بطور امانت نگاهداری خواهند شد و نسخه های مصدق آن بتمام دول عضو سازمان ملل متحد و دول غیر عضو مذکور در ماده 39 داده خواهد شد.