آغاز مهلت شکایت برای اطراف اجرا — در مواردی اشخاص ذینفع در صحنه اجرا

پرسش مهم در تنظیم حقوق آیینی و قانونی زیان دیده از اقدام دادورز، زمان آغاز مهلت شکایت است. ذینفع از چه زمانی حق شکایت نسبت به اقدامات دادورز دارد؟ اشخاص درگیر در عملیات اجرا و جریان مزایده یا در صحنه اقدام دادورز حضور دارند و حضوری از اقدام دادورز آگاه می گردند یا حضور نداشته و مراتب به ایشان ابلاغ می شود. نیز در مواردی به جهت سکوت قانون و یا عدم امکان دسترسی طرفین از این اقدام آگاهی نمی یابند. چنانچه اشخاص ذی نفع در صحنه اقدام دادورز مانند صورت برداری یا مجلس فروش حضور داشته باشند و تخلف دادورز نیز مربوط به همان اقدام در حضور ایشان باشد، طبیعی است که مهلت شکایت ظرف یک هفته از همان زمان حضور ب. ر. م. مربوط به مواعد مواد ۴۴۲ به بعد ق.آ.د. م) است. در مواردی اشخاص ذینفع در صحنه اجرا حضور ندارند و قانونگذار به تصریح دادورز را به ابلاغ اقدام انجام شده به ایشان مکلف نموده است. مانند ابلاغ صورت اموال یا نظریه ارزیاب به طرفین که در صحنه صورت برداری و ارزیابی حضور ندارند مواد ۷۰ و ۷۵ ق.م. در این موارد حق شکایت نسبت به تخلف دادورز از تاریخ ابلاغ ظرف یک هفته م. ب.. اما اگر ابلاغ نادرست بوده و عدم اطلاع از آن ثابت شود، اثری در آغاز مهلت نداشته و مهلت از تاریخ اطلاع محاسبه میشود (ماده ۸۳ ق.آ.د. م). در مواردی قانونگذار دادورز را به ابلاغ اقدام اجرایی به طرفین و اشخاص ذی نفع مکلف ننموده است. برای نمونه ابلاغ زمان و مکان مزاید به دو سوی اجرا و یا ابلاغ وقت تغییر یافته آن به ایشان که در این موارد از جمله برای رهایی از چالش مهلت شکایت باید دادورز را برای ابلاغ اقدام خود به طرفین مکلف دانست. نمی توان موضوع مهمی چون زمان و مکان مزایده را از دو سوی اجرا که حق خرید یا دریافت مال به بالاترین قیمت دارند، پنهان نمود. همچنین اگر تغییر زمان مزایده ضروری گردد ماده ۱۲۴ ق.ا.ا. م)، دادورز را باید به ابلاغ زمان جدید به طرفین مزایده مکلف دانست و نمی توان این تکلیف را با توجیه اطلاع احتمالی از آگهی منتشر شده و یا اعمال حق مراجعه به اجرا و ملاحظه پرونده ماده ۲۲ ق. م) ساقط دانست. به هر روی اقدامات مهم و موثر بر اجرا همواره باید به شخاص ذی نفع ابلاغ شود و تکلیف دادورز در انجام این امر، محدود به مواردی نیست که قانونگذار در برخی مواد قانونی تصریح نموده است. اما اگر به هر روی دادورز از این تکلیف منطبق با عرف و منطق اجرا سرباز زد، باید به طرفین حق داد تا از تاریخ اطلاع و آگاهی از اقدام دادورز ظرف یک هفته حق واکنش و شکایت داشته باشند. داد باخته یا صاحب مال در هر موردی که حق و فرصت اقدام دارد اما با تخلف دادورز اختیار اعمال آنها از وی سلب می شود، می تواند از تاریخ ابلاغ تصمیم دادورز یا آگاهی از آن ظرف یک هفته نزد دادگاه مجری حکم شکایت نماید. بنابراین اگر او خواستار فروش با تقدم یا تاخر اموال است (ماده ۱۳۰ ق...) یا پیشنهاد بالاترین قیمت را برای خرید داده است ماده ۱۳۰ ق.ا.ا. م) یا در مهلت دو ماهه با پرداخت تمام بدهی، خسارات و هزینه های اجرا بمنظور جلوگیری از تصاحب مال از سوی داد برده پیشنهاد خود را مطرح می سازد (ماده ۱۴۴ ق.ا.ا. م) یا درخواست خرید سهم مشاع دیگر شرکا را نموده و آنها نیز اعلام رضایت نمایند (ماده ۱۴۰ ق.ا.ا. م) و در هر یک از این موارد دادورز با اقدام غیر قانونی مانع اعمال حق و استفاده از فرصت داد باخته صاحب مال شود و نیز چنانچه به طور کلی نسبت به برپایی مزایده و نحوه فروش دادورز با هر موجب قانونی اعتراض نماید اما با ایستادگی دادورز و نقض قانون از سوی او روبرو شود، می تواند از تاریخ اقدام دادورز که به موجب تصمیمی به او ابلاغ شده و یا از آن آگاهی یافته، ظرف یک هفته در ر دادگاه محل شکایت نماید.