امکان بازداشت مال — الف - محجور شدن ناشی از جنون

بند دوم - محجور شدن م. ع. و جلوگیری از جریان اجرا توقیف، ... عملیات اجرایی) ۱۱۰۰. ماده ۱۲۰۷ ق.م. مقرر میدارد اشخاص ذیل محجور و از تصرف در اموال و حقوق مالی خود ممنوع هستند: ۱ - صغار ۲- اشخاص غیر رشید. ۳ مجانین به موجب ماده ۱۲۰۸ ق.م. غیر رشید کسی است که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خود عقلایی نباشد. چون در اینجا سخن از آثار حجر بر عملیات اجرایی م. ب. مقصود حجری است که در جریان عملیات اجرایی حادث شود. در حقیقت چنانچه خواهان یا خوانده دعوا از همان زمان اقامه دعوا محجور باشد بسته به مورد ولی خاص قیم یا وصی وی به نمایندگی از محجور اقامه دعوا نموده و یا به دعوا پاسخ می دهد. همچنین اگر هر یک از اصحاب دعوا در زمان اقامه دعوا محجور نبوده اما در جریان دادرسی محجور شود باز هم بسته به مورد ولی خاص، یا او دادرسی را تعقیب میکند و در هر دو فرض یاد شده در جریان عملیات اجرایی نیز تا آنجا که حالت حجر موجود باشد نماینده محجور عملیات اجرایی را تعقیب می نماید. پس پرسش این است که چنانچه در جریان عملیات اجرایی م. ع. محجور شود این حجر چه آثاری دارد و دادگاه قسمت اجرا و محکوم له هر یک چه تکالیفی خواهند داشت؟ برای پاسخ چون محجور شدن م. ع. می تواند ناشی از جنون سفه یا صدور حکم ورشکستگی او باشد شایسته است هر یک از این موارد جداگانه بر بررسی شود. الف - محجور شدن ناشی از جنون یا سفه م. ع. ۱۱۰۱ به موجب ماده ۳۱ ق.ا.ا. م، هرگاه م. ع.... محجور شود عملیات اجرایی حسب مورد تا زمان معرفی... ولی، وصی قیم محجور... متوقف می گردد و قسمت اجرا به محکوم له اخطار می کند تا اشخاص مذکور را با ذکر نشانی و مشخصات کامل معرفی نماید و اگر مالی توقیف نشده باشد دادورز مأمور اجرا می تواند به درخواست محکوم له معادل محکوم به از... اموال محجور توقیف کند. بنابراین چنانچه م. ع. د. جریان عملیات اجرایی مجنون یا سفیه شود، در مورد مجنون در هر حال و در مورد سفیه در امور مالی عملیات اجرایی توقیف میشود و دادگاه در این موارد با احراز محجور شدن م. ع. باید قرار توقیف عملیات اجرایی تا معرفی بسته به مورد ولی، وصی یا قیم محجور صادر کند. سایر موضوعات در حدی که قابل انطباق باشد، همان است که در مورد فوت م. ع. گفته شد نک ش ۱۰۹۲ به بعد با این همه باید توجه داشت که برخلاف فوت م. ع. که در دعوایی مانند طلاق موجب انتفای عملیات اجرایی میشود در مورد جنون یا سفه چنین نیست؛ بنابراین چنانچه برای نمونه زوجه با داشتن وکالت در طلاق دعوای طلاق اقامه نموده باشد و حکم طلاق صادر و لازم الاجرا شده و دستور اجرا صادر گردد اما در جریان عملیات اجرایی، م. ع. زوج مجنون شود، برخلاف فوت که عملیات اجرایی منتفی می گردد نک ش. ۱۰۸۶ و ۱۰۸۷)، در اینجا عملیات اجرایی توقیف می شود و با معرفی بسته به مورد، ولی خاص یا قیم مجنون از توقیف خارج شده و علی القاعده تا اجرای حکم طلاق ادامه می یابد، اما چون حجر ناشی از سفه شخص را تنها از دخالت در امور مالی علی القاعده ممنوع می نماید به علت سفه محجور شود عملیات اجرایی با این همه ادامه می یابد. ۱۱۰۲. حجر م. ع. و احراز آن به موجب ماده ۳۱ ق. . ا. م، با حجر م. ع. عملیات اجرایی علی القاعده توقیف می شود. اما پرسش این است که آیا ادعای حجر م. ع. کافی است که عملیات اجرایی توقیف شود؟ پاسخ نمی تواند اری باشد؛ زیرا اگر چه به موجب مواد ۱۲۱۹ به بعد ق.م. اشخاص مکلفند وجود اشخاص محجوری را که لازم است برای آنها قیم نصب شود به دادستان اعلام نمایند، اما به صراحت ماده ۱۲۲۵ همان قانون دادستان در صورتی می تواند محجور شدن شخص را اعلان نماید که حجر او در دادگاه صالح به درخواست دادستان احراز شده باشد. در مورد ایرانیان خارج کشور نیز ماده ۱۲۲۸ و ۱۲۲۹ ق.م. اجرا می شود. افزون بر آن، به موجب ماده ۶۵ ق.ا. ح. بعد از قطعی شدن حکم حجر به واسطه انقضای مدت پژوهش یا صدور حکم پژوهش به حجر (۲) اقدام به تعیین قیم می گردد.