بند پنجم استماع ناپذیری دعوا به دلیل فقدان شرایط قانونی (الف) استماع

بند پنجم استماع ناپذیری دعوا به دلیل فقدان شرایط قانونی (الف) استماع ناپذیری دعوای رفع تصرف عدوانی بعد از دعوای مالکیت به موجب ماده ۱۶۳ ق.آ.د.م، کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق ارتفاق و انتفاع اقامه دعوا کرده است نمی تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا نماید. به عبارت دیگر نمی تواند دعوای تصرف عدوانی و ممانعت از حق نسبت به همان ملک اقامه نماید و چنانچه اقامه نماید دادگاه باید بر اساس ماده ۱۶۳ ق.آ.د.م قرار عدم استماع دعوا صادر کند. به نظر برخی اساتید آیین دادرسی این ایراد نه تنها شامل طرح دعوای هم زمان مالکیت و تصرف میشود، بلکه شامل کسی هم که سابقاً دعوای مالکیت اعم از دعوای اثبات مالکیت خلع ید و ...) اقامه نموده است می شود. لذا کسی که راجع به مالکیت اقامه دعوا نموده نه تنها در همان دادخواست بلکه پس از آن از طرح ممنوع است و دعوای وی با عدم استماع دعوا مواجه میشود. به نظر میرسد که این ممنوعیت مصداقی از قاعده استماع ناپذیری انکار پس از اقرار باشد؛ چرا که مالک با طرح دعوای تصرف مالکیت به نوعی بر تصرف سابق طرف مقابل خود اذعان مینماید و یکی از شرایط دعاوی تصرف عدوانی و ممانعت از حق را از دست می دهد و دادگاه را نیز از ورود در دلائل مالکیت ممنوع می سازد.