تعریف اموال منقول و گونه های آن — برابر ماده ۱۹ ق

در بین تقسیم بندی های گوناگون نسبت به اموال شایع ترین شکل آن تقسیم اموال به منقول و غیر منقول است. چه بیشترین آثار حقوقی و دادرسی بر این گونه از تقسیم بندی مال مترتب می شود. برابر ماده ۱۹ ق.م اموال منقول اشیایی است که جابجایی آن از یک محل به محل دیگر بی آنکه به مال یا محل استقرار آسیبی بزند، امکان پذیر است. اموال منقول هم مانند اموال غیر منقول گاه ذاتی است همچون وجه نقد خودرو کتاب میز فرش و بیشتر نمونه هایی که معامله بر آنها با مبادله صورت می گیرد. گاهی اموال منقول از نوع حکمی است. کلیه دیون از قبیل قرض و ثمن مبیع و مال الاجاره عین مستاجره در حکم مال منقول است. هر چند مبیع یا عین مستاجره از اموال غیر منقول باشد ماده ۲۰ ق. م). با این حال نباید به اطلاق حکم اعتماد نمود. «فرض قانونگذار بر آن است که موضوع قرض و ثمن و مال الاجاره پول یا منقول دیگر است. گاه به واسطه عمل انسان مال از حالت غیر منقول یا از اجزای مال غیر منقول به مال منقول دگرگون می یابد. مانند: مصالح بنایی، سنگ و آجر و چوب و آهن بکار رفته که از ساختمان جدا شده و در بنا بکار نرفته است. زمانی هم مال منقول بر پایه وصف حرکت و جابجایی داخل در این تعریف می شود. چنانچه همین اموال در مکان خاصی مستقر باشد، مصداق مال غیر منقول می بود. ماده ۲۱ ق.م در تعریف و بیان حکم این نوع اموال مقرر میدارد: انواع کشتی های کوچک و بزرگ و قایقها و آسیاها و حمامهایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته میشود و می توان آنها را حرکت داد و کلیه ی کارخانه هایی که نظر به طرز ساختمان جزو بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیا مزبوره ممکن است نظر به اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید. - اسناد بهادار در وجه حامل مانند اسکناس، چک های تضمین شده، سهام بی نام شرکتها و برات در وجه حامل و قبول شده در زمره ی اموال منقول است رف کاتوزیان، دکتر ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی همان منبع ص ۳۱. ۲- منبع پیشین. ص ۴۱. - ماده ۲۲ ق. م : «مصالح بنایی از قبیل سنگ و آجر و غیره، که برای بنایی تهیه شده یا به واسطه خرابی از بنا جدا شده باشد مادامی که در بنا به کار نرفته داخل منقول است. اموال منقول بیشتر در چهره اموال ملموس، دارای اندازه شکل وزن مقدار، حجم و قابل ملاحظه در عالم خارج دیده می شوند. اما توسعه فناوری منجر به دستاوردهای فکری هنری و علمی، مفهوم و نمونه تازه ای از اموال چهره گشود که در عنوان هایی چون اختراع اکتشاف، حقوق منافع حق تالیف، حق شهرت و .... دیده می شوند. اندیشمندان حقوقی این دو دسته اموال را با نام اموال و حقوق مادی و اموال و حقوق معنوی می شناسند. ترتیب و شیوه توقیف این اموال بیش و کم تحت قواعد اموال منقول صورت می پذیرد.