خسارت تأخیر تأدیه چکی که صادر کننده آن فوت نموده است — اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی

در فرض فوت صادر کننده چک به موجب ماده ۲۳۲ قانون امور حسبی، دعوا باید به طرفیت ورثه اقامه و اثبات شود و چنانچه ورثه یا برخی از آنها ترکه را وفق مواد ۲۴۲ تا ۲۴۸ این قانون قبول کرده باشند، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک تا یوم الاداء باید پرداخت شود؛ اما در فرضی که متوفی فاقد ورثه است و یا وراث ترکه را رد کرده باشند؛ ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. در فرض فوت صادر کننده چک به موجب ماده ۲۳۲ قانون امور حسبی، دعوا باید به طرفیت ورثه اقامه و اثبات شود و چنانچه ورثه یا برخی از آنها ترکه را وفق مواد ۲۴۲ تا ۲۴۸ این قانون قبول کرده باشند، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک تا یوم الاداء باید پرداخت شود؛ اما در فرضی که متوفی فاقد ورثه است و یا وراث ترکه را رد کرده باشند؛ محاسبه میشود؟ در این باره بین محاکم اختلاف نظر وجود دارد دیدگاه اول اکثریت محاکم اعتقاد دارند در این فرض ب. ت. ب. اینکه طلب ناشی از ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. محاسبه میشود؟ در این باره بین محاکم اختلاف نظر وجود دارد دیدگاه اول اکثریت محاکم اعتقاد دارند در این فرض ب. ت. ب. اینکه طلب ناشی از قرارداد است و مربوط به الزامات خارج از قرارداد نمیباشد، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مطالبه یا تقدیم دادخواست محاسبه می شود. دیدگاه دوم برخی ها معتقدند از زمانی که مبلغ خواسته بر اساس نظر کارشناس مشخص و معین میشود خسارت تأخیر تأدیه شامل طلبکار خواهد شد. دیدگاه سوم برخی دیگر اعتقاد دارند وقتی خود خواهان به طور دقیق از میزان طلب خود مطلع نیست بدهکار را نمی توان بابت تأخیر در پرداخت مؤاخذه کرد و از وی طلب خسارت نمود، مضافاً اینکه شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی نیز در این فرض وجود ندارد. بنابراین خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ قطعیت حکم مورد محاسبه قرار می گیرد. اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۷۱۲ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۳ این نظر را تأیید کرده است و بیان داشت: مقررات ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی ناظر به دیونی است که میزان و موعد پرداخت آن مشخص بوده و مدیون با رعایت شرایط مقرر در این ماده از تأدیه آن امتناع کرده باشد ... بنابراین در فرض سؤال منعی برای صدور حکم نسبت به خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ قطعیت حکم تا زمان اجرا وجود ندارد و نسبت اصل طلب پیدا میکند، لذا پیشنهاد میشود طلبکاران جهت جلوگیری از تضییع حق در صورت انکار خوانده یا تشخیص دادگاه موضوع به کارشناسی ارجاع شود، زیرا در این حالت چون مبلغ مشخصی به عنوان خواسته ذکر میشود، در هر صورت خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مطالبه یا تقدیم دادخواست مورد محاسبه قرار خواهد گرفت. نکته ۲ معمولاً خ. ه. ب. جهت گریز از پرداخت نقدی هزینه دادرسی مبلغ خواسته را به صورت علی الحساب اعلام میکنند، بنابراین با این وصف باید منتظر عواقب احتمالی آن نیز باشند. ۱۴ خسارت تأخیر تأدیه قراردادهای پیمانکاری چگونه محاسبه میشود؟ با لحاظ ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان صورت وضعیت موقت صادره توسط پیمانکار و تحویل آن به ناظر که ظرف ۱۰ روز مهلت دارد بررسی نماید و سپس تسلیم آن به کارفرما که مکلف است ظرف ۱۰ روز پرداخت نماید را باید مطالبه طلب تلقی کرد. بنابراین چنانچه کارفرما پس از صدور صورت وضعیت موقت طلب پیمانکاران را ظرف مهلت ۲۰ روز نپردازد، خسارت تأخیر تأدیه از همان تاریخ تا زمان پرداخت باید مورد محاسبه قرار گیرد و دلیل موجه و قانع کننده ای که صورت وضعیت موقت را مطالبه ندانیم وجود ندارد. چنانچه صورت وضعیت های موقت متعدد بوده باشد، دادگاه می تواند ضمن صدور قرار کارشناسی و ارجاع امر به کارشناس حسابرسی دستور دهد تا خسارت تأخیر تأدیة مبالغ خواسته شده را از تاریخ هر یک از صورت وضعیت های موقت در صورت تأیید ناظر) تا زمان تقدیم دادخواست محاسبه و یکجا به دادگاه اعلام نماید و خسارت تأخیر تأدیه اصل طلب از تاریخ تقدیم دادخواست لغایت اجرای حکم نیز توسط دادگاه مورد حکم قرار گیرد. درجة حسب مورد تا خیر در اجرای تعهد یا عدم اجرای تعهد)