عنصر مادی جرم (حقوق): انواع اعمال مادی

عنصر مادی جرم گاه رفتاری است که در وضعی خاص از انسان بروز می‌کند و گاه به ندرت حالتی است که بر او مستولی می‌گردد. ۲. ۱ - رفتار رفتار مجرمانه می‌تواند به شکل مثبت باشد یا منفی در کنار این دو گروه اساسی گاه اعمالی باعث ایجاد جرم می‌شود که موسوم به فعل ناشی از ترک فعل هستند. ۲.۱. ۱ - رفتار مجرمانه مثبت رفتار مجرمانه مثبت عبارت است از ارتکاب کاری که قانون آن‌را منع کرده و مرتکب را مستحق مجازات شناخته است. جرم فعل ممکن است به صورت گفتن یا نسبت دادن شفاهی، کتبی یا انجام دادن عملی باشد که قانون ارتکاب آن‌را با قید مجازات منع کرده است مثل توهین ، افترا ، سرقت ، هتک ناموس ، قتل ، جاسوسی و غیره. ۲.۱. ۲ - رفتار مجرمانه منفی رفتار مجرمانه منفی، گاهی قانون‌گذار وظیفه و تکلیفی برای افراد معین کرده و در صورتی‌که اشخاص از انجام آن وظایف خودداری نمایند برای مرتکب مجازات در نظر گرفته است. مانند امتناع مقامات قضایی از انجام وظایف قانونی، امتناع از استرداد طفل سپرده شده و خودداری از پرداخت نفقه . ۲.۱. ۳ - جرم فعل ناشی از ترک فعل جرم فعل ناشی از ترک فعل مربوط به موردی است که جرم انجام شده یا اقدام به ارتکاب فعل غیرقانونی در شرایطی است که مرتکب خود قانونا مکلف به حفظ ارزش‌هایی چون جان و مال و آزادی دیگران باشد. اگرچه عده‌ای قائل هستند که نمی‌توان برای این جرم مصداقی در حقوق ایران پیدا کرد. اما برخی دیگرنمونه‌هایی برای آن ذکر کرده‌اند مثل رها کردن طفل یا فرد عاجز در محل خالی از سکنه‌، تسلیم نقشه‌ها یا اسرار دفاع ملی توسط مامور به حفظ آن‌ها و ارتکاب قتل یا ضرب یا جرح ناشی از بی‌مبالاتی و عدم رعایت مقررات جزایی. ۲. ۲ - حالت گروهی از حقوق‌دانان حالت را نوعی فعل مثبت می‌دانند. گاه عنصر مادی جرم حالتی روانی نظیر اعتیاد به مواد مخدر یا دارو بارگی است که عارض شخص شده و او را در معرض تعقیب و مجازات قرار می‌دهد. گاه حالتی اجتماعی ناشی از شیوه زندگی و شیوه رفتار او چهره جرم به خود می‌گیرد، مانند ولگردی و گاهی نیز وضع کسی که در یکی از دسته‌ها و جمعیت‌هایی که هدف آن‌ها برهم زدن امنیت کشور است فقط عضویت دارد لباس جرم به وی می‌پوشاند. منبع: حقوق جزای عمومی، تهران، نشر داد، چاپ ۳، ۱۳۷۴، ج۱، ص۲۱۹ · بایسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران، میزان، ۱۳۸۴، چاپ دوازدهم، ص۱۵۷ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۵۹۷ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۶۳۲ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۶۳۴ · حقوق جزای عمومی، تهران، میزان، ۱۳۸۸، چاپ بیستم، ج۱، ص۲۱۱ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۶۳۳ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۵۰۱ · قانون مجازات اسلامی، تبصره ۳ ماده ۲۹۵ · زمینه حقوق جزای عمومی، تهران، کتابخانه گنج دانش، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳، ص۱۸۳ · قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر، ماده۱۶ · قانون مجازات اسلامی، م ۷۱۲ · قانون مجازات اسلامی، ماده ۴۹۹