موافقت نامه — اما باید اذعان داشت

واژه ی موافقت نامه از دو کلمه ی عربی و فارسی یعنی موافقت» و «نامه» ترکیب یافته است. موافقت در لغت عبارت است از با هم سازش کردن، با هم بودن، سازگاری» و نامه یعنی نوشته کاغذ نوشته شده با این وصف می توان گفت موافقت نامه سندی است که مبین توافق دست کم دو شخص در یک موضوع معین. ماده ۲ شرایط عمومی پیمان در تعریف موافقت نامه می گوید: موافقت نامه، سندی است که مشخصات اصلی پیمان، مانند مشخصات دو طرف، موضوع، مبلغ و مدت پیمان در آن بیان شده است. این تعریف تعریف اصطلاحی و خاص پیمان است که به نظر می رسد ضرورتی به تعریف آن وجود نداشته، زیرا این تعریف نوعی توضیح واضحات است. اما باید اذعان داشت: موافقت نامه همان مفهوم عقد است که ماده ۱۸۳ قانون مدنی در تعریف آن می گوید: «عقد عبارت است از این که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد. در واقع موافقت نامه هسته ی اصلی و محور عمده ی پیمان است. زیرا تراضی و توافق اراده ی کارفرما و پیمانکار را برای اجرای موضوعی مدلل میدارد. به عبارت دیگر، گرچه موافقت نامه جز کوچکی از پیمان است ولیکن این جز کوچک به قدری مهم و اساسی است که سایر اجزا و مدارک پیمان حول محور آن جز کوچک دور میزند. این جز به مانند هسته ای است که حیات پیمان به به آن بستگی تام دارد و شالوده ای است که این بنای عظیم حقوقی بر روی آن استوار شده است. زیرا توافق اراده ی طرفین پیمان کارفرما و پیمانکار) و تراضی آنان در موافقت نامه تبلور یافته و سایر اجزا و مدارک پیمان اعم از شرایط عمومی شرایط خصوصی و دیگر مدارک الحاقی تابع آن اصل و پایه اند و نیروی الزام آور خود را از موافقت نامه کسب می کنند. پس بقیه ی بخشهای پیمان، فرع بر موافقت نامه اند. به بیان دیگر سایر بخشهای پیمان چون تابع موافقت نامه اند، شروط و دیگر اسناد پیمان به خودی خود هیچ اثری نمی توانند داشته باشند. در حقیقت موافقت نامه بیانگر اراده و قصد و عزم طرفین پیمان است. تراضی بر وزن تفاعل به معنی رضایت دو جانبه است. اگر تراضی بخواهد نفوذ حقوقی پیدا کند باید اراده ی طرفین عقد سالم و مبتنی بر رضای کامل باشد. از این روست که ماده ۱۹۰ قانون مدنی در مقام بیان شرایط اساسی صحت معامله، بند یکم را که به حق باید در اولویت سایر شرایط قراردادها دانست اختصاص به قصد و رضای طرفین داده است. این نشان می دهد که اراده ی طرفین که مبتنی بر تراضی آنهاست. چه اهمیت ویژه ای در انعقاد پیمان دارد.