نظر هیئت عالی نظر هیئت عالی — پرسش به موجب بند «۱» ماده ۱۹۸

احراز اهلیت طرف دعوا اعم از این که ایراد شود یا خیر با دادگاه رسیدگی کننده است. علاوه بر ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی سال ۱۳۷۹ که وفق آن دادگاه مکلف به تعیین تکلیف ایراد است، در ماده ۷۲ قانون امور - حسبی پیش بینی شده که حکم حجر یا رفع حجر مانعی نیست که اگر اهلیت یا عدم اهلیت یکی از متعاملین در دادگاهی قبل از حکم حجر و یا بعد از رفع حجر ثابت شود، دادگاه به آن چه نزد او ثابت شده است ترتیب اثر دهد. بنابراین، چنانچه موضوع عدم اهلیت بر دادگاه ثابت شود، دادگاه حسب مورد رأی یا تصمیم مقتضی ب. ت. ب. ماده ۵۶ قانون امور حسبی اتخاذ خواهد کرد. پرسش به موجب بند «۱» ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، صغیر اهلیت قانونی برای اقامه دعوا ندارد آیا ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی که رسیدن موضوع: تعارض ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی با قانون رشد متعاملین صغار به سن بلوغ را دلیل رشد قرار داده ناسخ قانون رشد متعاملین است؟ و آیا صغیر بعد از رسیدن به سن بلوغ میتواند شخصاً اقامه دعوا نماید؟ مطابق رأی وحدت رویه شماره ۳۰ - ۶۴/۱۰/۳ هیأت عمومی دیوان عالی کشور ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی اصلاحی هشتم دی ماه ۱۳۶۱ که علی القاعده رسیدن صغار به سن بلوغ را دلیل رشد قرار داده و خلاف آن را محتاج به اثبات دانسته است ناظر به دخالت آنان در امور مربوط به خود م. ب. مگر در امور مالی که به حکم تبصره ۲ ماده مرقوم مستلزم اثبات رشد است. لذا صغیر پس از رسیدن به سن بلوغ و اثبات رشد می تواند نسبت به اموالی که از طریق انتقالات عمدی یا قهری قبل از رسیدن به سن بلوغ مالک شده مستقلاً تصرف و مداخله نماید. قانون مدنی در بند ۵۴ ماده ۹۷۶ و بند ۱۰ ماده ۹۷۹ و مواد ۹۸۴ و ۹۸۵ اهلیت استیفا را در موارد مختلف در باب تابعیت و حقوق راجع به آن منوط به رسیدن به سن هجده سال تمام دانسته و طبق قانون راجع به رشد متعاملین مصوب ۱۳۱۳ صغیر با داشتن هجده سال تمام اهلیت قانونی برای اقامه دعوا در امور مالی را دارا خواهد بود مگر این که سن وی کمتر از هجده سال بوده و به سن بلوغ رسیده باشد که در این صورت با تحصیل حکم رشد می تواند حقوق قانونی خود را استیفا نماید.