نظریه شورای نگهبان به شماره ۲۶۳۹ مورخ ۱۳۶۷/۸/۴ — مرجع صالح دادگاه صالح جهت اقامه

۱- دعوای تنفیذ وصیت نامه ب. ت. ب. اینکه وصیت یک عمل حقوقی محسوب می شود می توان آن را همانند تأیید وقوع بیع مالی محسوب کرد، اما رویه قضایی آن را غیر مالی قلمداد کرده و معمولاً بر همین اساس نیز هزینه دادرسی پرداخت میشود. - مرجع صالح دادگاه صالح جهت اقامه دعوا به دلالت ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه عمومی محل آخرین اقامتگاه متوفی است. وصیت بر طبق مواد ۸۲۵ و ۸۲۶ قانون مدنی به دو قسم است. وصیت تملیکی > عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی از مال خود را برای زمان بعد از فوتش به دیگری مجاناً تملیک کند. وصیت تملیکی همانند هبه است و شباهت تام با آن دارد با این تفاوت که اثر وصیت معلق به فوت انشاء کننده میشود. وصیت عهدی - عبارت از اینکه شخصی یک یا چند نفر را برای انجام اموری یا تصرفات دیگری مأمور مینماید. وصیت کننده موصی، مورد وصیت، موصی به و کسی که به موجب وصیت عهدی، ولی بر مورد ثلث یا بر صغیر قرار داده می شود، وصی نامیده می شود. وصیت عهدی همانند عقد وکالت است و شباهت زیادی به آن دارد، با این تفاوت که وکالت برای زمان حیات انشاء میشود، ولی وصیت عهدی برای پس از فوت. وصیت عهدی و تعیین وصی خود به دو قسمت تقسیم میشود یک یا برای اداره اموال مثل تصفیه ترکه اداره ثلث یا انجام امور مذهبی است (مثل کفن و دفن و نماز و روزه قضا). دو یا برای ولایت بر محجورین است، یعنی پدر یا جد پدری حق دارند برای اولاد خود پس از فوت، وصی مشخص کنند تا نسبت به نگهداری و تربیت و اداره اموال او اقدام نماید وصی منصوب از جانب ولی قهری همان کار کرد قیم را دارد. بنابراین با این وصف دیگر برای محجور از طرف مرجع قضایی قیم تعیین نمی شود. اینکه ماهیت وصیت چیست بین حقوق دانان اختلاف است. دکتر کاتوزیان وصیت تملیکی را عقد و وصیت عهدی را ایقاع میداند کاتوزیان شفعه، وصیت، ارث، ش (۴۸)، اما دکتر صفایی هر دو را ایقاع دانسته است صفایی و جواهر کلام وصیت ارث شفعه، ش (۱۲).