دکترین
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص — علت وضع چنین مقرراتی آن بود که
ب - توضیح نگارنده : حتی اگر بخواهیم درباره صلاحیت نسبی دادگاههای بخش و شهرستان بر اساس متن رای وحدت رویه پیش گفته در مجموعه ریاست جمهوری تحلیل و استدلال کنیم باید اینگونه بگوئیم که اگر چه رسیدگی به اعتراض بر تصدیق انحصار وراثت در صلاحیت دادگاه بخش است، اما چنانچه اتخاذ تصمیم بر رسیدگی به اعتراض مزبور موکول و متوقف بر رسیدگی به موضوع دعوای نسب اختلاف راجع به نسب) که در صلاحیت دادگاه شهرستان قرار دارد باشد ب. ت. ب. صلاحیت نسبی دادگاههای شهرستان و بخش در رسیدگی به امور و دعاوی احصایی در مواد ۱۳ ۱۴ ۱۵ و سال ۱۳۱۸، دادگاه شهرستان صلاحیت دارد تا به تبع صلاحیت رسیدگی به دعوای نسب، به اعتراض بر تصدیق انحصار وراثت نیز رسیدگی کند؛ چون اگر چه صدور تصدیق انحصار وراثت و همچنین ذاتی و نسبی دادگاه بخش است بند ۱۱ ماده ۱۳ ق.آ.د.م سال ۱۳۱۸ و مواد ۳۶۰ و ۳۶۱ و ۳۶۲ قاج) ولی در عین حال از صلاحیت ذاتی دادگاه شهرستان نیز خارج نیست ملاک مقرر در ماده ۱۹ آد.م سال ۱۲۱۸).
البته لازم به توضیح است که تقریباً پنج سال پس از صدور رأی وحدت رویه شماره ۱۶۷۸ مورخ ۱۳۲۹/۱۰/۲۳ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، تبصره الحاقی مورخ ۱۳۳۴/۵/۱ به ماده ۱۶ ق.آ.د.م به تصویب رسید و به موجب آن مقرر شد هرگاه در ضمن اعتراض به تقاضای انحصار وراثت دعوی نسب بشود دادگاه بخش هر دو پرونده را به دادگاه شهرستان میفرستد و دادگاه مزبور به تقاضای انحصار وراثت و دعوی نسب رسیدگی کرده حکم صادر خواهد نمود. نکته جالب آن که حتی پس از تصویب مصوبه خیر یعنی تبصره الحاقی ۱۳۳۴/۵/۱ به ماده ۱۶ آدم سال ۱۳۱۸ نیز همچنان در استنباط از مستندات قانونی یاد شده برای تعیین صلاحیت نسبی دادگاههای شهرستان و بخش به منظور رسیدگی به دعوای نسب به هنگام طرح و رسیدگی به درخواست انحصار وراثت و اعتراض به تصدیق انحصار وراثت میان دادگاهها اختلاف نظر به وجود آمد به همین علت در این زمینه باز هم رأی وحدت رویه دیگری به شماره ۱۳۸۵ مورخ ۱۳۴۶/۴/۲۷ از هیأت عمومی دیوان عالی کشور صادر شد و تقریباً با تأکید بر تبصره الحاقی به ماده ۱۶ قانون یاد شده مقرر گردید اگر ضمن حصر وراثت اختلاف نسب رخ دهد و دعوی آن نیز اقامه شود، رسیدگی به هر دو دعوا در صلاحیت ذاتی و نسبی دادگاه شهرستان است.
۱. : «طبق ماده ۱۷ یکی از آثار مهم فقدان صلاحیت نسبی به مفهوم خاص، آن بود که به خلاف اثر مترتب بر عدم صلاحیت ذاتی، فقدان صلاحیت نسبی تأثیری در رسیدگی و تصمیمات متخذه توسط دادگاه نمی گذاشت. البته در ماده مصوب ۱۳۱۸ که بعدها در اصلاحات سال ۱۳۴۹ نسخ گردید، این طور آمده بود که: «اگر حکم یا قرار از دادگاهی صادر شده باشد که صلاحیت نسبی نداشته فقط در صورتی نقض خواهد شد شده باشد..
ولی همزمان با نسخ ماده ۵۶۱ قانون یاد شده در اصلاحات آیین دادرسی مدنی که به تاریخ ۱۳۴۹/۸/۱۰ به عمل آمد، پاراگراف دوم ماده ۵۱۶ همان قانون بدین شرح نخستین ایراد به صلاحیت شده یا نشده باشد موجب فسخ رأی پژوهش خواسته از این اصلاح و به تصویب رسید ... عدم صلاحیت نسبی دادگاه بدوی اعم از اینکه در مرحله جهت نیست.
علت وضع چنین مقرراتی آن بود که اساساً از نظر قانونگذار، صلاحیت نسبی واجد نظم عمومی نبود و عدم رعایت آن خللی به ضوابط حاکم بر نظم عمومی وارد نمی کرد. عدم این حساسیت را می توان در مادتین ۱۴ و ۱۹ ق.آ.د.م سابق سال ۱۳۱۸) نیز یافت؛ چه دادگاه بخش را مجاز می ساخت که در صورت تراضی طرفین دعوی به هر دعوی تا هر میزان که باشد رسیدگی کند و این یعنی دخالت و صلاحیت دادگاه بخش در امور تحت صلاحیت نسبی دادگاه شهرستان ماده ۱۴ ق.آ.د.م سابق).
عدم صلاحیت دادگاه بخش در رسیدگی به دعوی نسب رسیدگی می نمود و هر گاه رسیدگی به ادعای نسب را در صلاحیت خود تشخیص میداد قرار صلاحیت صادر از دادگاه بخش بابل را لغو می کرد و به اختلاف نسب رسیدگی و سپس نسبت به ماهیت اعتراض و تقاضای انحصار وراثت به صدور رأی مقتضی مبادرت می نمود و نظری که به شرح فوق اتخاذ شده به تجویز ماده ۴۳ قانون امور حسبی بوده و دادگاهها مکلفند بر طبق آن رفتار نمایند.» به نقل از مجموعه رویه قضایی کیهان، آرشیو حقوقی کیهان، آراء هیئت عمومی دیوان عالی کشور در سال ۱۳۴۶، چاپ ۱۳۴۷، قسمت دوم - آراء مدنی، صص ۲۱۱ تا ۲۱۵، ش ۷.
توضیح نگارنده رأی وحدت رویه بالا که با شماره ۱۳۸۵ مورخ ۱۳۴۶/۴/۲۷ در آرشیو حقوقی کیهان درج ۱۳۴۶/۳/۳۱ در صفحات ۲۴۵ تا ۲۴۹ درج و ثبت گردید. در عین حال در پاورقی صفحه ۲۴۵ قید شده که رای از سویی دیگر به دادگاههای شهرستان نیز اجازه می داد که در نقاطی که دادگاه بخش وجود ندارد، به دعاوی تحت صلاحیت نسبی دادگاه بخش نیز رسیدگی کند و این یعنی دخالت و صلاحیت دادگاه شهرستان در امور مرتبط با صلاحیت نسبی دادگاه بخش (ماده ۱۹ ق.آ.د.م سابق). بعدها مشابه این وضعیت در مادتین ۶ و ۸ ق.ت.د.ح یک و دو مصوب ۱۳۶۴ و نیز تبصره ماده ۳ قانون تجدید نظر آراء دادگاهها مصوب ۷۲/۵/۱۷ پیش بینی و تکرار شد.
در وضعیت حاضر عنوان فصل اول از باب اول قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹/۱/۲۱ با عبارت در صلاحیت ذاتی و نسبی دادگاهها به مبحث صلاحیت اختصاص یافته و با وجود تصریح به صلاحیت نسبی دادگاهها مورد و مصداقی از صلاحیت نسبی به مفهوم خاص در مواد این فصل دیده نمی شود؛ مواد ۱۱ تا ۲۵ این قانون نیز به صلاحیت نسبی دادگاهها بیشتر از حیث محلی آن پرداخته و اساساً در این مواد نشانی از صلاحیت نسبی به مفهوم خاص به چشم نمی خورد.
است. بدیهی است تراضی طرفین در تعیین صلاحیت نسبی دادگاههای کیفری نقشی دادگاه نظامی یک جهت رسیدگی به پرونده های تحت صلاحیت نسبی دادگاه کیفری دو یا دادگاه نظامی دو) را حسب ارجاع رئیس کل، تجویز نمود.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 41
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 14 — قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی
ماده 14 ق.آ.د.م
دکترین 40
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — قانون آیین دادرسی کیفری سال ۱۳۹۲ نیز
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — الف - ۲ - اصل صلاحیت محلی
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — الف - ۲ - اصل صلاحیت محلی
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — الف - 3 - قلمرو قاعده عمومی
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — آنچه در درجه نخست اهمیت قرار دارد
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — آنچه در درجه نخست اهمیت قرار دارد
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — دادخواهی کند
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — آنچه در ماده ۱۱ ق
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده — آنچه در ماده ۱۱ ق
مواد 12 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل وقوع دلایل و امارات — تامین دلیل یک دعوا و ترافع نیست
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل وقوع دلایل و امارات — به موجب ماده ۱۴ ق
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل وقوع دلایل و امارات — به موجب ماده ۱۴ ق
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
س - اناطه در رسیدگی به امور مدنی — بدون آن که در مورد دعوای طاری
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
س - اناطه در رسیدگی به امور مدنی — مهم ترین نکته ای که در این
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
س - اناطه در رسیدگی به امور مدنی — مهم ترین نکته ای که در این
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
حوزه قضایی دادگاه عمومی حقوقی
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
حوزه قضایی دادگاه عمومی حقوقی — منظور از حوزه قضایی دادگاه محدوده جغرافیایی
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص
ماده 14 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص — همچنان که پیشتر نیز گفتیم صلاحیت نسبی
ماده 14 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص — همچنان که پیشتر نیز گفتیم صلاحیت نسبی
ماده 14 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص — ولی همزمان با نسخ ماده ۵۶۱ قانون
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - صلاحیت نسبی به مفهوم خاص — علت وضع چنین مقرراتی آن بود که
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۲ - صلاحیت نسبی از حیث محلی
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۲ - صلاحیت نسبی از حیث محلی — عمومی حقوقی در مواد ۱۱ تا ۲۵
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۲ - صلاحیت نسبی از حیث محلی — عمومی حقوقی در مواد ۱۱ تا ۲۵
مواد 11 تا 25 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی جزایی — دو مرجع یا دو دادگاه تقسیم و
مواد 10، 11، 12، 13، 14، 15، 17 تا 20 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی جزایی — مزبور نیز باید در رسیدگی به این
مواد 10، 11، 12، 13، 14، 15، 17 تا 20 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی جزایی — مزبور نیز باید در رسیدگی به این
مواد 10، 11، 12، 13، 14، 15، 17 تا 20 ق.آ.د.م سال 1318
-
مقاله
هماستناد
نفع در دعوا از ناحیه اشخاص ثالث — همچنین محکوم له قادر است تا در
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
نفع در دعوا از ناحیه اشخاص ثالث — توضیح نگارنده
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
نفع در دعوا از ناحیه اشخاص ثالث — توضیح نگارنده
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
نفع در دعوا از ناحیه اشخاص ثالث — موجب میشود که موضوع به علت فقدان
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
نفع در دعوا از ناحیه اشخاص ثالث — موجب میشود که موضوع به علت فقدان
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
بند دوم - ویژگی ترافع در دادرسی — استاد دکتر شمس ضمن تعبیر اصل ترافع
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
بند دوم - ویژگی ترافع در دادرسی — به تعبیر ایشان مواد ۱۴ تا ۱۷
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم صورتجلسه اجرای معاینه محل یا تحقیقات محلی — چنان که در قانون نیز آمده اماره
مواد 14 و 149 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم صورتجلسه اجرای معاینه محل یا تحقیقات محلی — اجرای قرارهای معاینه محل و تحقیقات محلی
مواد 14 و 149 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم صورتجلسه اجرای معاینه محل یا تحقیقات محلی — اجرای قرارهای معاینه محل و تحقیقات محلی
مواد 14 و 149 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
آثار و پیامدهای رد یا بطلان دعوای اعسار برای داد باخته
ماده 14 ق.آ.د.م
-
مقاله
هماستناد
آثار و پیامدهای رد یا بطلان دعوای اعسار برای داد باخته — داد باخته برای آن که به مواهب
ماده 14 ق.آ.د.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
